«لطفا دور نزنیم» نمره قبولی گرفت

«لطفا دور نزنیم» با محور قرار دادن یک موتورسوار قانونمدار قصد دارد اصول رانندگی و یادآوری رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی را در قالبی طنز پیش چشم مردم بگذارد؛ البته در این مسیر اصول زندگی را نیز بررسی می‌کند و روش‌های مختلف زندگی افراد مختلف را با زبانی طنز روایت می‌کند. برای آشنایی با چگونگی این روایت طنز با برخی از عوامل این مجموعه گپ کوتاهی درخصوص کم و کیف ساخت این مجموعه از آغاز تا امروز زده‌ایم.

امـیـر پـرویـن حسینی، تهیه‌کننده مجموعه طنز تلویزیونی درباره چرایی تهیه و تولید و همچنین چگونگی آغاز و انجام این پروژه گفت: پیش از این با مجموعه تلویزیونی غیرمحرمانه کار در حوزه مسائل اجتماعی و شهری را تجربه کرده بودم و چون این تجربه را داشتم می‌خواستم آن را به نوعی تکمیل کنم و به این ترتیب بود که به اتفاق آقای مقصودی که نویسنده سریال «غیرمحرمانه» هم بود این موضوع را مطرح کردم و ایشان ایده‌های مختلفی را مطرح کرد تا این که به این مجموعه با نام اولیه «شهر شلوغ» که بعد به «لطفا دور نزنیم» تغییر نام داد و خلاصه این‌که پس از بررسی‌های نهایی و به توافق رسیدن با آقای مظلومی که او نیز از همان ابتدا در جریان کار بود تصویربرداری این مجموعه طنز تلویزیونی را در 15 قسمت 45 دقیقه‌ای از 15‌‌فروردین آغاز کردیم و تا همین الان هم ادامه دارد البته در حال حاضر قسمت‌های اصلی گرفته شده و تنها چند قسمت فرعی باقی مانده که مهدی مظلومی به اتفاق فریبرز سیگارودی مدیر تصویربرداری برای ضبط مراحل پایانی کار به خارج از کشور رفته‌اند.

اخلاقتو خوب کن

کار در حوزه طنز هم به لحاظ تولید و هم از جهت اجرا در تلویزیون کار دشواری است چراکه هم مخاطب گسترده‌تری دارد و هم مسوولیت اجرای آن از لحاظ پخش سخت‌تر است. پروین حسینی درباره انگیزه فعالیت در حوزه طنز گفت: برای پاسخ به این سوال در ابتدا باید به این نکته اشاره کنم که اصولا من هر کاری که انجام می‌دهم از نظرم مهم‌ترین کار دنیاست و برای آن وقت و انرژی لازم و کافی را می‌گذارم. من کار تهیه‌کنندگی را با تولید سه تله فیلم «پل»، «پرواز» و «سفر آخر» به کارگردانی مهرداد خوشبخت که نخستین نمونه‌های تله‌فیلم درسازمان صداوسیما در حوزه کارهای معارفی بود از سال 76 آغاز کردم؛ بعد از آن هم در ژانر سینمای جنگ زخم زیتون و سکوت را تجربه کردم، اما از آن دوران به بعد با توجه به شرایط اجتماعی و موقعیتی که مردم در آن قرار دارند، تصمیم گرفتم کار کمدی بسازم که فیلم «معتاد اجباری» نخستین نمونه آن بود و بعد از آن هم مجموعه «غیرمحرمانه» و «لطفا دور نزنیم» ازجمله آنها بود و شاید تنها و بزرگ‌ترین انگیزه من از فعالیت در حوزه طنز خنداندن و شاد کردن مردم حتی برای لحظه‌ای کوتاه باشد.

اما با توجه به گفته تهیه‌کننده این نکته را نیز باید متذکر شد که خنداندن مخاطب کار راحتی نیست. او در پاسخ به این نکته گفت: ببینید، کار معارفی انجام دادن با داشتن مشاوران و کارشناسان خوب آسان است و اصولا در پخش مشکلی پیش نمی‌آید، کار جنگی انجام دادن باز راحت‌تر است به این دلیل که ممیزی‌های آن در پخش کمتر خواهد بود، اما ساخت یک مجموعه طنز تلویزیونی بسیار دشوار است چراکه اولا همان طور که اشاره کردید خنداندن مردم بخصوص در ایران کار سختی است و از طرفی با ممیزی‌های مفهومی و غیره در پخش نیز مواجه هستیم، اما با همه این شرایط به عقیده من نیاز به ساخت کارهای طنز بشدت احساس می‌شود و من به نوبه خود تلاش می‌کنم مردم را هم در تلویزیون و هم در سینما بخندانم. بر همین اساس قصد دارم علاوه بر تلویزیون در سینما هم فعالیت کنم، از همین رو مراحل پیش تولید فیلم سینمایی «اخلاقتو خوب کن» به کارگردانی مسعود اطیابی را آغاز کرده‌ام.

تعدد بازیگر و همچنین محور قرار دادن کاراکتر «اصغر» از ویژگی‌های ساختاری این مجموعه است که معمولا این ویژگی در آثار مهدی مظلومی دیده می‌شود؛ این تهیه‌کننده در همین راستا درخصوص چگونگی همکاری و انتخاب هر یک از بازیگران گفت: تنها دوستی که از قبل با آن همکاری داشتم مهران رجبی بود و باقی دوستان برای اولین بار بود که در خدمتشان بودم؛ منتها روش کار این گونه است که متنی از فیلمنامه با توضیح جزییات نقش هر یک از کاراکترها آماده می‌شود و براساس متن ارزیابی می‌کنیم که کدام یک از بازیگران به کاراکترهای داستان نزدیک‌ترند و براساس آن فهرستی از بازیگرانی که می‌توانند با ما همکاری کنند، تهیه و بعد از آنها دعوت می‌کنیم تا به پروژه بپیوندند؛ اما خیلی وقت‌ها پیش می‌آید که برخی از دوستان مشغول پروژه دیگری هستند و طبعا فرد دیگری را جایگزین می‌کنیم و حالا مجموع دوستانی که در این پروژه با ما همکاری می‌کنند، بهترین انتخاب بودند.

تصویربرداری در مجموعه‌ای که اغلب سکانس‌های آن در فضای شهری می‌گذرد، کاری دشوار و از آن سخت‌تر انتخاب لوکیشن‌هاست. این تهیه‌کننده درباره انتخاب لوکیشن‌های این مجموعه گفت: قرار دادن یک کاراکتر محوری که نقش یک پیک موتورسوار را بازی می‌کند و راه افتادن آن در سطح شهر برای بیان درام قصه کار دشواری است که در لطفا دور نزنیم با آن مواجه بودیم، اما در نهایت انتخاب محل فیلمبرداری متناسب با فیلمنامه است و گاهی اوقات آنچه می‌خواهیم وجود ندارد. در نتیجه مجبوریم به جای تغییر فیلمنامه فضای کار را عوض کنیم که این کار کل پروژه را با مشکلاتی مواجه می‌کند به عنوان مثال خانه‌ای که در سریال می‌بینیم در اغلب موارد دکور است و وجود خارجی ندارند به همین دلیل این دکور زدن‌ها و همراهی تولید با فیلمنامه کاری بس دشوار و البته وقت‌گیر است برای همین هم هست که معمولا زمان تصویربرداری کار از آنچه در نظر گرفتیم طولانی‌تر می‌شود.

امیرپروین حسینی تجربه ساخت این مجموعه را در کارنامه کاری خود چنین ارزیابی می‌کند: مجموع ایده‌های خود درخصوص زندگی شهروندان در تهران بـزرگ در راسـتـای رعایت حقوق شهروندی را با 2‌‌‌مجموعه غیرمحرمانه و لطفا دور نزنیم اجرا کردم البته صرف‌نظر از مقایسه این دو مجموعه با یکدیگر به عقیده من این سریال تکمیل‌کننده غیرمحرمانه بود، اما در این بین همکاری و اعتماد متقابلی که بین تیم تهیه و تولید با مجموعه راهنمایی و رانندگی در تولید این سریال ایجاد شد، ستودنی بود؛ چراکه در سایه این اعتماد توانستیم به نتیجه مطلوب در ساخت مجموعه طنز «لطفا دور نزنیم» برسیم.

این تهیه‌کننده در پایان صحبت‌های خود به همکاری با مهدی مظلومی اشاره کرد و گفت: مهدی مظلومی از آغاز در جریان کار بود و خوشبختانه انتخاب خوبی بود و انگیزه‌های لازم را نیز داشت و همچنین وقت و انرژی کافی را هم گذاشت و من هم به عنوان تهیه‌کننده بسیار راضی بودم چون مظلومی ثابت کرده که با مخاطب می‌تواند ارتباط خوبی برقرار کند و برای من هم مهم بود که این مجموعه با مردم ارتباط برقرار کند و مخاطب بـیـشـتری را جذب کند، بنابراین مظلومی انتخاب خوبی‌‌‌بود.

نمره قبولی بگیر

اصغر، موتورسوار قانونمدار و البته مبادی آداب با بازی دیدنی محمدرضا هدایتی که کاراکتر محوری این مجموعه طنز است بنا بر دلایلی که خود او هم نمی‌داند با همکاری خانواده گلنوش و برای این که نظر سیف‌الله‌خان عموی خانواده را برای ماندن در خانه جلب کند «اصغر» را به عنوان شوهر آینده دختر به عمو معرفی می‌کنند چراکه شرط ماندن در خانه، ازدواج گلنوش بود، همین ماجرا در نگاه اول طنز زیبایی را تداعی می‌کند که دانستن چگونگی رسیدن به این ایده از سوی رضا مقصودی به عنوان فیلمنامه‌نویس خالی از لطف نیست: «ایده داستان برداشتی است از یک کتاب خارجی به نام «کارولتا و عشق» که من هم تحت تاثیر این داستان فیلمنامه «لطفا دور نزنیم» را نوشتم و قالب اصلی طرح از این داستان گرفته شده به این معنی که نسخه اولیه این طرح این گونه بود که برای این‌که یک خواستگار سمج را دور بزنند یک آدم قلابی به عنوان خواستگار درست می‌کنند تا بتوانند خواستگار واقعی را از سر خود باز کنند. این درام اصلی قصه بود که از مدت‌ها پیش دوست داشتم روی آن کار کنم و طی صحبتی که با آقای پروین حسینی تهیه‌کننده و مهدی مظلومی کارگردان داشتم پیشنهاد شد با اسپانسری که با کل پروژه همکاری می‌کرد ــ راهنمایی و رانندگی ــ سریالی ساخته شـود کـه قـواعـد راهـنـمـایـی و رانندگی و بخصوص موتورسواری را نشان دهد و من هم سعی کردم با تکیه به این مطلب بحث قانونمداری و حقوق شهروندی را مطرح کنم.»

تفاوت چهره یک موتورسوار در این مجموعه یکی از ویژگی‌های کار بود چرا که از سویی موتورسواری قانونمند را نشان می‌دهد و از سوی دیگر سعی دارد در ذهن مخاطب این مطلب را جا بیندازد که یک موتورسوار هم می‌تواند قانون را رعایت کند. در واقع تمام پیش ذهنی مخاطب را به هم می‌ریزد، مقصودی در توضیح تکمیلی این مطلب گفت: اتفاقا برای برهم زدن پیش ذهنی مخاطب، شخصیت اصلی را یک موتورسوار قرار‌دادیم که در یک پیک موتوری کار می‌کند و رویکرد ما این دفعه در نمایش موتورسوار متفاوت بود چراکه همیشه برای مردم هم در زندگی روزمره و هم در آثار سینمایی و تلویزیونی این ‌گونه جاافتاده که موتورسوار اصولا قوانین را رعایت نمی‌کند و همیشه هم این ‌طور نشان داده شده که یک آدم موتورسوار خلاف می‌کند، اما در این مجموعه کاراکتری طراحی شد که یک موتورسوار است، اما اهل خلاف نیست.

این فیلمنامه‌نویس در توضیح کاراکتر اصغر گفت: اصغر شخصیتی غریزی، باهوش و با ذکاوت و در عین حال ساده و پاکیزه است که خلاف نمی‌کند بر همین اساس این آدم کاراکتر اصلی این قصه شد که خلاف نمی‌کند و قصه روی دوش آن قرار گرفت و از آنجا که در تولید وقت کمی داشتیم نگارش فیلمنامه خیلی سریع پیش رفت، اما با توجه به کمی وقتی که با آن مواجه بودیم در نهایت فیلمنامه رسید.

یکی از مسائلی که عمده فیلمنامه‌نویسان در طول کار با آن مواجه هستند و این مساله همواره مورد اعتراض آنها نیز هست؛ تغییراتی است که در طول ساخت در اصل فیلمنامه ایجاد می‌شود؛ فیلمنامه‌نویس این مجموعه در توضیح این روند می‌گوید: برخلاف میل باطنی این اواخر به این نتیجه رسیدم که بین آنچه نوشته می‌شود و آنچه اجرا می‌شود و در نهایت پخش می‌شود به نسبت‌های متفاوت تغییر وجود دارد؛ واقعیت این است که شرایط تولید در محتوا و آنچه در نهایت از آب درمی‌آید تاثیر دارد. در واقع چگونگی تولید در کیفیت عملکرد تک‌تک عوامل تاثیرگذار است و سایه خود را بر کل پروژه می‌اندازد به این معنا که من به عنوان فیلمنامه‌نویس داستان را با توجه به فضای‌های مورد نیاز طراحی می‌کنم، اما این فضاسازی هنگام تولید به فراخور مشکلاتی که وجود دارد عوض می‌شود و این تـغـیـیـرات ایـجـاد شـده کـه در بـسـیـاری از مواقع فیلمنامه‌نویس را راضی نمی‌کند از مشکلات این حرفه است. البته ناگفته نماند که این اتفاق در مجموعه «لطفا دور نـزنـیـم» هـم افـتاد و متاسفانه از این قاعده مستثنی‌‌‌‌نبود.

این فیلمنامه‌نویس در تکمیل گلایه خود می‌گوید: در بسیاری از موارد اعتراض هم می‌کنیم، اما نمی‌توان شرایط تولید را تغییر داد البته همه ما می‌دانیم که تولید هم با مشکلاتی مواجه است، ولی خب بسیاری از امور هنگام اجرا از عهده ما خارج است و دستمان هم به جایی بند نیست، مثلا در این مجموعه کافی‌شاپی را به مدت 10 روز لازم داریم، اما به دلیل محدودیت‌های مالی و مکانی این کافی‌شاپ را تنها 4 روز دراختیار می گیرند و در نتیجه فیلمنامه هم باید براساس موقعیت تغییر کند که خیلی خوشایند نیست و به کلیت کار لطمه می‌زند؛ در واقع هریک از عوامل تولید عدد 20 را برای خودش در نظر می‌گیرد، اما آنچه عملا در سینما و تلویزیون ما اتفاق می‌افتد عدد 12 است یعنی فقط نمره قبولی می‌گیرم.

رضا مقصودی در پایان متذکر می‌شود: البته در این‌گونه کارها ما نگاه می‌کنیم که بیننده عام تا چه اندازه می‌تواند با کار ارتباط برقرار کند و میزان استقبال آن به چه میزان است. در واقع این‌گونه نیست که ما هم روی طرح و ایده خود پافشاری کنیم، اما توقع داریم حداقل انتظارمان نیز برآورده شود؛ مجموعه لطفا دور نزنیم هم برحسب بازخوردهای دیده شده مخاطب خود را پیدا کرده و مردم دوست داشتند، اما انتظار خود من به عنوان فیلمنامه‌نویس بیش از این بود و فکر می‌کردم که در مرحله تولید می‌شد درصد موفقیت و جذب مخاطب را بالا برد. به هر حال یک کارگردان هم به اقتضای تولید و امکانات کار خود را اجرا می‌کند و در نهایت فکر می‌کنم آقای مظلومی هم کار خوبی را در مقام کارگردانی ارائه داد.

اردشیر نام کاراکتری است که مهران رجبی با طنازی خاص خود آن را ایفا می‌کند. او که این بار در نقش یک کت و شلوارفروش ظاهر شده است دومین تجربه خود پس از مجموعه غیرمحرمانه را با امیرپروین حسینی تهیه‌کننده تجربه می‌کند، این بازیگر درباره کلیت کار و چگونگی همکاری خود با این تیم گفت: سریال «لطفا دور نزنیم» از معدود سریال‌هایی است که متن اصلی آن را اصلا نخواندم و تا آخرین لحظه هم وارد داستان و نسبت‌های فامیلی نشدم، مثلا نمی‌دانم گلنوش چه نسبتی با من دارد یا من چه نسبتی با بقیه دارم و تقریبا همه چیز تحت‌نظر مظلومی بوده است من فقط می‌دانم کاسبی هستم که در یک ماجرای خانوادگی شریک هستم اما این که کجا و با چه کاراکتری برخورد می‌کنم را نمی‌دانم و هدایت همه اینها در اختیار کارگردان بود.

صحبت رجبی به اینجا که رسید این سوال پیش آمد که آیا این‌گونه برخورد با فیلمنامه تاثیری در روند کلی کار ندارد و به کلیت ماجرا لطمه نمی‌زند؟ این بازیگر در پاسخ به این سوال گفت: من ابایی ندارم از این که بگویم فیلمنامه را نخواندم چون آنقدر به هوش و حواس خود اعتماد دارم که دچار مشکل نخواهم شدم و به گفته مظلومی خودم را در طول کار پیدا کردم و با وجود ندانستن قصه می دانستم که کجا باید چه دیالوگی را بیان کنم یا کجا باید لحن دیالوگم را شیطنت‌آمیز ادا‌‌‌کنم.

طرح مسائل شهرنشینی و اجرای آن توسط بازیگران که به عنوان نمادی از تلاش عوامل مقابل دوربین ظاهر می‌شوند مساله‌ای است که یک بازیگر هم به عنوان شهروند در زندگی روزمره با آن مواجه می‌شود. نظر مهران رجبی را در این مورد جویا شدم: اصولا شعار دادن از سوی رسانه و پذیرفتن آن توسط مخاطب در قالب فیلم یا سریال لذتبخش نیست و به معنای امر و فرمایش تلقی می‌شود در نتیجه مخاطب را پس می‌زند؛ ضمن این که خیلی از مسائل مطرح شده در این مجموعه‌ها را خود شهروندان نیز می‌دانند مثلا می‌دانند که باید کمربند ایمنی ببندند یا کلاه کاسکت سر کنند، اما بعضا رعایت نمی‌کنند و خوب حالا این مساله را نباید با لحن شعاری یا امری به مخاطب عرضه کرد و بهتر آن است که به زبان طنز و با لحن طناز مآبانه‌ای مطرح شود و به اعتقاد من اصولا یکی از اهداف ساخت این‌ گونه سریال‌ها این است که حوادث اجتماعی را گوشزد کند و از این طریق پیام موردنظر را منتقل کند و البته همه ما می‌دانیم که هیچ موفقیتی مطلق نیست و از این جهت نمی‌توان گفت که مجموعه «لطفا دور نزنیم» کاری کاملا موفق بوده است.

مهران رجبی همچنین درباره کم و کیف همکاری خود با مهدی مظلومی گفت: مجموعه «لطفا دور نزنیم» هم مانند «غیرمحرمانه» آقای امیرپروین حسینی به عنوان تهیه‌کننده در همین سبک و سیاق ساخته شد ولی نکته قابل توجه این است که نسبت به کارهای قبلی آقای مظلومی متفاوت بود چراکه کارهای قبلی این کارگردان با این که در قالب طنز بود، اما لحن جدی‌تری نسبت به این مجموعه داشت و به عقیده من طنازی «لطفا دور نزنیم» بیشتر است؛ البته ناگفته نماند که مهدی مظلومی ازجمله کارگردان‌هایی است که برای اولین بار با او کار مـی‌کـنـم کـه بـه عـقـیده من انسانی خوش‌فکر و موقعیت‌سنج و شاد است که این شادابی به کلیت کار و تک‌تک عوامل روحیه‌ای خاص می بخشد.

پریسا ساسانی