کشف شهر زیرزمینی «سامن» در همدان

فرزاد فروزانفر در گفت‌وگو با ایسنا، یادآوری کرد: سایت زیرزمینی سامن در شهر سامن در عمق سه تا شش متری زمین به‌صورت اتفاقی کشف شد و کانال‌های حفر‌شده درون سنگ‌های گرانیتی دارد. این کانال‌ها به مرور در دوره‌های تاریخی کنده شده‌اند و اطراف آن‌ها نیز اتاق‌های متعدد وجود دارند.

او گفت: این کانال‌ها از نظر ساختار معماری، بسیار جالب هستند و کاربری خاصی داشته‌اند. در این کانال‌ها پس از پاک‌سازی، 60 اسکلت شناسایی شدند که درون نه اتاق قرار داشتند و با توجه به بررسی‌های انسان‌شناسی در اینجا شواهدی وجود دارند که تدفین‌هایی به‌صورت تدفین باز انجام شده‌اند. علاوه بر این شواهد، شش مورد بقایای انسانی نیز وجود دارند که به‌طور دقیق نشان می‌دهند، این اتاق‌ها در کاربری‌ نهایی به‌صورت محل تدفین استفاده می‌شدند، به‌طوری که استخوان‌ها را جمع می‌کردند و دوباره تدفین‌های جدیدی انجام می‌دادند.

وی اظهار کرد: مسلم است که کاربری اصلی این ساختارهای معماری باید به‌جز این بوده باشد، زیرا لازم نیست، فضاهای تدفین این چنین بزرگ باشند که افراد حتا بتوانند در آن‌ها به راحتی عبور کنند. در واقع، این اتاق‌ها با تعریفی که دارند، در ابتدا برای تدفین نمی‌توانند ساخته شده باشند.

فروزانفر با اشاره به وجود سکوهای خاص که برای آداب خاصی به کار می‌رفتند، گفت: از 60 اسکلتی که شناسایی کردم، 16 مورد مرد، 26 مورد زن، 14 مورد کودک و یک نوزاد شناسایی شده‌اند و جنسیت سه مورد از آن‌ها نیز تشخیص داده نشده است.

او با بیان این‌که تمام این تدفین‌ها به پیش از اسلام مربوط هستند، ادامه داد: پس از دوره‌های اسلامی، تردد‌هایی در اینجا صورت گرفته‌اند و این محوطه پس از اسلام به‌عنوان پناهنگاه موقت استفاده می‌شده است، بویژه این‌که سفالینه‌های زیادی از دوره‌هایی مانند ایلخانی و صفوی در اینجا وجود دارند؛ اما در دوره‌ی اسلامی کاربری خاصی نداشته است.

این کارشناس افزود: براساس شواهد پیدا‌شده، این شبکه‌های زیرزمینی به‌طور متوسط تا 1000 متر امتداد دارند و ریزش‌های زیرزمینی سبب مسدود‌ شدن کانال‌ها شده‌اند و اگر باز شوند، یک شبکه‌ی زیرزمینی جالب و تاریخی را خواهیم داشت. به همین دلیل، پیشنهاد ایجاد سایت ـ موزه شدن این محل مطرح شده است.