خراسان شمالی؛ گنجینه فرهنگ‌ها

استان خراسان شمالی در شمال شرقی کشور قرار گرفته و با وسعتی بالغ بر 28 هزار و 179 کیلومتر مربع، 7/1 درصد از مساحت کل کشور را تشکیل داده است. این استان از شمال به کشور ترکمنستان، جنوب و شرق به استان خراسان رضوی و از غرب به استان‌های گلستان و سمنان محدود می‌شود.

براساس شواهد و مستندات حاصل از بررسی‌های باستان‌شناختی پیشینه تاریخی این استان دست‌کم به دوران نوسنگی حدود 5 تا 8 هزار سال قبل می‌رسد که در استقرارگاه‌هایی مانند تپه پهلوان جاجرم، محوطه توی اسفراین، تپه قلعه‌خان مانه و سملقان و تپه بام در شهرستان فاروج تبلور یافته است. در این استان اقوامی از کرمانج، ترک، تات، فارس و ترکمن در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند.

هم‌اکنون بیش از 400 بنای باستانی در این استان به ثبت ملی رسیده است.

در ادامه نگاهی داریم به برخی از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری این شهر.

آیینه خانه مفخم:

بنای آیینه خانه مفخم در شمال بجنورد قرار دارد. این بنا که همزمان با عصر ناصری در باغ بزرگی ساخته شد ، مقر سردار مفخم حکمران بجنورد، اسفراین، جاجرم و استرآباد بوده و این بنا محل دیدارهای رسمی سردار مفخم با مقامات قاجاری و رجال سیاسی بوده است.

پلان این بنا مستطیل شکل بوده و در 2 طبقه با تزئینات داخلی و خارجی ساخته شده است.

تزئینات خارجی بنا شامل کاشیکاری هفت‌رنگ و اشکال گل و بوته و نقوش انسانی و حیوانی است.

در طبقه دوم، اتاق آیینه کاری شده‌ای وجود دارد که دلیل اصلی نام‌گذاری این بنا وجود همین اتاق است.

تمام دیواره‌های داخلی این اتاق با روش مقرنس و قرینه‌سازی آیینه کاری شده و در قسمت گیلویی سقف ردیفی از عکس‌های رجال سیاسی آن دوره زیر شیشه به نمایش گذاشته شده است.

مقبره امامزاده سلطان سیدعباس:

در جنوب شرق بجنورد، بارگاهی با گنبد فیروزه‌ای رنگ قرار دارد که به معصوم‌زاده شهرت دارد. این بقعه مدفن امامزاده سلطان سیدعباس فرزند امام موسی کاظم(ع) است که در دوره حکومت بنی عباس از مدینه وارد خراسان شده و در اواخر سده دوم هجری وفات یافته است.

آب‌گرم ایوب پیغمبر:

آب‌گرم ایوب در دهستان گیفان در 95 کیلومتری شمال بجنورد و در روستای ایوب واقع شده است.

ویژگی منحصر به فرد چشمه آب گرم و خواص درمانی آن سبب شده که به منظور رفع بیماری‌های پوستی مورد استفاده قرار گیرد.

این چشمه در روزهای تعطیل پذیرای گردشگران بسیاری است که جهت استفاده از اب گوگردی و بهره‌وری از خواص طبی آن به روستای ایوب سفر می‌کنند.

تپه یام:

از بزرگ‌ترین محوطه‌های دره رود اترک در شمال خراسان است که می‌توان توالی فرهنگ‌های باستانی از دوره مس و سنگ (هزاره 5-4 پیش از میلاد تا دوره اسلامی) را در آن دنبال کرد. این تپه با حدود 25 متر ارتفاع بقایای حاصل از چندین هزاره استقرار ساکنان دره رود اترک در شهرستان فاروج را نمایان می‌سازد.

شهر بلقیس:

کهندژ بلقیس اسفراین که به شهر بلقیس معروف شده در 3‌کیلومتری جنوب شرقی اسفراین کنونی واقع است. این شهر براساس اسلوب معماری ساسانی و شامل سه بخش کهندژ، بض و شارستان ساخته شده و مهم‌ترین مصالح به کار رفته در آن خشت و گل است.

بخش‌های مهم شهر بلقیس شامل کهندژ، شارستان، خندق و حصار دور شهر است و در داخل حصارهای این شهر، مسجد، مقبره شیخ آذری و راسته بازاری وجود دارد.

این مجموعه تاریخی را می‌توان جزو عظیم‌ترین میراث‌های خشتی ایران تلقی کرد که در طول تاریخ همواره به عنوان یکی از شهرهای مهم در حاشیه جاده معروف ابریشم قرار داشته است.

آرامگاه زکریای پیغمبر(ع):

در 70 کیلومتری شمال شرقی شیروان گنبدی سبزرنگ نمایان است که به مقبره زکریای پیغمبر شهرت دارد.

طبق روایات قدیمی این گنبد در محل سربریده شدن امامزاده زکریا احداث شده است و بدن آن بزرگوار در فاصله نزدیکی از محل گنبد قرار گرفته که مورد احترام مردم استان است و همه ساله مردم این منطقه و دیگر مناطق استان در یکی از روزهای تابستان به سوی قله کوه زکریا حرکت می‌کنند تا پس از طی مسافتی طولانی خود را به این محل برسانند تا یکی از رسومات مهم مردم این ناحیه به نام مراسم شکرگزاری را انجام دهند.