درخشش هنر بانوان ترکمن
گروه شهرستانها: بیشترین ظرافت و هنرنمایی بانوان ترکمن در قالیهای دستباف ویژهای نمایان است که مهمترین صنعت دستی این قوم محسوب میشود.
شاید نمدمالی بانوان ترکمن قدیمیترین هنر دستی آنان باشد و شیوع آن در میان قبایل ترکمن نشان از اهمیت و قدمت آن دارد.
بانوان ترکمن در بافت فرشهای زیبا زبانزد ایران و جهان بودهاند تا جایی که مارکوپولو، جهانگرد ونیزی در خاطرات خود به این امر اشاره کرده و مینویسد: «زیباترین فرشهای دنیا، پارچههایی از ابریشم قرمز و رنگهای بسیار زیبا و دلپسند است که ترکمانان آن را میبافند.»
طرحهای زیبای ترکمنها، دل «وامبری»، مستشرق اروپایی را هم برده است. او در خاطراتش مینویسد: «یکی از صنایع مهم آسیای مرکزی که محصول آن از راه ایران و قسطنطنیه به اروپا میرسد نوعی قالی است که مرهون ذوق و مهارت بانوان ترکمن است که گذشته از درخشندگی رنگ و استحکام بافت، شگفت آن است که کارگران چادرنشین تا این اندازه در طراحی و قرینهسازی صاحب ذوق هستند و در بسیاری از موارد نسبت به کارگران اروپایی برتری دارند.»
یکی دیگر از دستبافتههای ترکمنها سجاده نماز یا به قول ترکمنها «نمازلیق» است. معمولا ترکمنها برای به جا آوردن نماز از قالیچههایی با ابعاد سجادههای فعلی استفاده میکنند.
«قاپی گلیم» نیز قالی نسبتا کوچکی است که بر درگاه آلاچیق آویزان میشده است.
زنان ترکمن توبره یا «توربا» و «جوال» یا «چوال» را به دیوار خانهها و آلاچیقها میآویزند و در آنها وسایل کوچک خانگی، جامه، پوشاک و اشیای دیگر را نگهداری میکنند ضمن اینکه وسیلهای برای زینت نیز محسوب میشوند.
یکی دیگر از دست بافتههای ترکمنها نوعی قالی است به نام «آق یوپ» یا «گلان» که طول آن تا 15 متر و عرضش 30 تا 40 سانتیمتر است.
ترکمنها از این دستبافته برای تزیین داخل آلاچیق و پوشانیدن نمد بیرونی آن استفاده میکنند.
با آنکه نقش و نگار فرشها در میان طوایف مختلف از اشتراکات فراوانی برخوردار است با این همه نشانههای مستقلی از سلیقهها و هنر طوایف مختلف در بافت فرشها مشاهده میشود.
به گفته کارشناسان، معروفترین قالی ترکمن که طرفداران فراوانی در داخل و خارج دارد، دست بافتههای رنگارنگ طایفه تکه و قالیهای سالوری است.
از طرحهای معروف فرش ترکمنها میتوان به «ماری گل»، «تکه گل»، «درنق گل»، «قفسه گل» و «آینه گل» اشاره کرد که هر کدام تجلی هنر یکی از طوایف ترکمن است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
