بنای امامزاده ها ، الگوی زیبای معماری

مزار امامزادگان در سراسر ایران ، از کانون های معنوی اسلام به شمار می روند ، اغلب این امامزادگان از سادات شیعه علوی بودند که در پی اقتدار خلافت اموی تا پایان خلافت عباسی در نبرد با دستگاه خلافت

کد خبر: ۲۴۵۱۸

، برای تحقق عدالت آل علی (ع) به شهادت رسیدند. این اماکن مذهبی از 2سو مورد احترام و توجه مردم ایران بوده اند. از یک سو اعتقاد و ایمان به خاندان نبوت و امامت و گرایش آنان به عدالت و فضایل انسانی و از سوی دیگر فضیلت وجودی خود این صاحبان . این اماکن متبرکه به عنوان نمادی از اعتقادات مذهبی مردم ایران است ؛ اما جدا از آن ، ویژگی های ساخت و شکل معماری هر یک از امامزاده ها در نوع خود قابل توجه است . در هر سرزمینی ، ساختمان های بقاع متبرکه و به طور کلی آثار تاریخی آن ، در ارتباط با وضع جغرافیایی و اوضاع جوی و موقعیت تاریخی و نیز دلایل دیگر بوده و تفاوت هایی با هم دارند. به طور مثال بارندگی های فراوان ، هوای بسیار مرطوب و درختان جنگلی متنوع ، آفتهای بزرگ بناهای تاریخی در شمال ایران بوده و هست . همان طوری که می دانیم خشت در مناطق خشک ایران ، یعنی در حاشیه کویر، صدها سال دوام می آورد، اما آجر و سنگ در صفحات شمالی عمر زیادی ندارند. در این منطقه ، نباید در جستجوی بناهای 500ساله بود، زیرا کمتر بنایی هر قدر هم محکم ساخته شده باشد، می تواند مقابل عوارض طبیعی و وضع اقلیمی این حدود پایدار بماند. در این سرزمین بناهای 200 یا 300 ساله را باید قدیمی شمرد، زیرا در گیلان و مازندران ، بخصوص غرب مازندران و شرق گیلان ، باران و رطوبت دایمی ، مصالح را نرم می کند و می پوساند و بنای نرم و پوسیده به مرور فرو می ریزد و به تلی از خاک تبدیل می شود. چیزی نمی گذرد که بوته ها و حتی درختان روی این تل را می گیرند و اثری جز برآمدگی مختصری بر جای نمی گذارند. حتی بر بام خانه های روستایی نیز گاه درختان مختلف جنگلی بخصوص انجیر می روید. اوضاع جوی و موقعیت اقلیمی در طرح بناهای تاریخی و مصالح به کار رفته در آنها بسیار موثر بوده و شکل آنها را دگرگون کرده است ، تا آنجا که شباهت کمتری میان بناهای تاریخی و مذهبی این منطقه با سایر نقاط ایران وجود دارد. از جنبه معماری مصالح اصلی بنای مساجد و بقاع متبرکه در این مناطق ، گاهی تنها چوب بوده که قوام و استحکام آن نیز در مناطق مرطوب زیاد نیست . از گنبدهای کاشیکاری و گلدسته های مزین در اینجا کمتر نشانی است . بناهای تاریخی این منطقه بسیار ساده و غالب آنها به شکل مربع یا مستطیل ساخته شده اند. در اکثر مناطق شمال ایران ، دیوار بقاع را به همان روش خانه های روستایی ، یعنی با چوب و شاخ و برگ درختان و گل و گاهی هم آهک ، با تفاوت هایی ساخته اند. بام بقاع نیز مشابه همین خانه ها ایجاد شده و گاه آن را با سفال و حلب و در مناطق ییلاقی با چوبهایی به نام لت می پوشانند. سقف داخل بقاع نیز اغلب به اصطلاح محلی ، لمبه کاری (تخته کاری) یا واشان کشی (نوعی چوب که زیرتخته ها قرار می گیرد) است . ارتفاع ، یعنی بلندی سقف خانه ها نیز تفاوت چندانی با بقاع ندارد. برخی خانه ها دوطبقه اند، ولی بقعه ها یک طبقه بنا شده اند. در خانه ها معمولا یک طرف ایوان وجود دارد، ولی در بقاع اغلب اطراف اتاقک محل دفن امامزاده ، به صورت ایوان ساخته شده تا امکان دور زدن زایران در اطراف گور یا ساختمان وجود داشته باشد و عموما گور وسط اتاق است و این امر امکان طواف را فراهم می کند. (البته در بعضی امامزاده ها گور در گوشه بنا نیز ساخته شده است). گور شخص مدفون ، ضریح یا صندوقی دارد که از یک محافظ به همراه تزئیناتی از چوب و در برخی موارد فلز، به صورت یک مکعب مستطیل ساخته شده و گاه گور بدون ضریح و تنها سنگی ساده دارای نوشته ، یا حتی بدون نوشته است . این ساختمان ها عموما بیش از یک در دارند. در مواردی نیز 4طرف آنها در وجود دارد که البته روزها و موارد عادی یکی از آنها باز است . (گاهی اوقات هیچ کدام باز نیست). وجود این 4در به علت سهولت ورود و خروج و نیز طواف مزار است . این درها به ایوان که حدود یک تا 2متر عرض دارد، باز می شوند. در آستانه ، کوچکتر از سایر درها ساخته می شود، به نحوی که شخص موقع وارد شدن مجبور است سر خود را خم کند. شاید به آن سبب است که اگر کسی تعظیم و تکریم را به هنگام ورود فراموش کرد ، با خم کردن سر به سمت جلو در هنگام ورود ، متوجه موضوع شود. زیبایی بیشتر بقاع و امامزاده های شمال ایران ، به درختان کهنسال و عظیمی است که در محوطه آنها وجود دارد. عمر بعضی از این درختان از قدمت بقعه یا تاریخ احداث ساختمان آن بیشتر است . برخی از آنها حتی قبل از ساختن بقعه وجود داشته و گاهی به تنهایی مورد احترام اهالی هستند. به هر حال ، همان گونه که ذکر شد ، این بقاع تفاوت خاصی با خانه های مردم منطقه ندارد ، تنها از جنبه تزئینات و نقاشی های دیواری و این که غالبا رنگ تمامی بقاع سبز است ، تفاوت هایی وجود دارد.