دخل و خرج انرژی و تنظیم وزن

از طرفی دخل انرژی نیز مهم است. هر گرم کربوهیدرات و پروتئین (اگر به مصرف انرژی برسد)، 4 کیلوکالری و هر گرم چربی 9 کیلوکالری و هر گرم الکل حدود 7 کیلوکالری انرژی در بدن آزاد می‌کند. البته در بدن ابتدا کربوهیدرات (قند) به مصرف انرژی می‌رسد و سپس چربی. بدن باید در توازن دخل و خرج انرژی قرار بگیرد، وگرنه هرگونه خارج شدن از این تعادل، باعث ایجاد مشکلاتی می‌شود.

اگر دریافت انرژی و دخل آن بیش از نیاز روزانه و در واقع خرج آن باشد، بدن انرژی مازاد را به شکل چربی ذخیره کرده و اضافه وزن حادث می‌شود.

غذاهای حجیم و با کالری کمتر با متسع کردن معده و ارسال پیام‌های سیری به مغز، زودتر باعث سیری شده و گرسنگی را تسکین می‌دهند. از طرفی هرچه کالری کمتری داشته باشند یا قابلیت تبدیل به انرژی و در واقع آزاد شدن انرژی در بدن توسط آن مواد کمتر باشد، دخل انرژی به طور کلی کمتر شده و در نهایت توازن ترازوی دخل و خرج انرژی بیشتر رعایت می‌شود.

یکی از موادی که انرژی کمتری در بدن آزاد می‌کند، فیبر است. سلولز، بافت اصلی و نگهدارنده گیاهان است و از آنجا که انسان فاقد آنزیم تجزیه‌کننده آن یعنی سلولاز می‌باشد، بنابراین این ماده غذایی در بدن انسان به مقدار بسیار کمی، انرژی آزاد می‌کند و در نهایت به کاهش وزن کمک می‌کند. این مقدار ناچیز انرژی نیز حاصل عملکرد باکتری‌های مفید در روده انسان است که از آنزیم سلولاز برخوردارند و با تجزیه مقدار بسیار کمی از این فیبر‌های غذایی، هم انرژی لازم برای ادامه حیات خود را فراهم می‌کنند و هم برای انسان ویتامین‌های K و B تولید می‌کنند.

فیبر غذایی در انواع میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، سبوس غلات و دانه‌های غذایی یافت می‌شود.

محمدعلی پازوکی مهر