فراموشی انضباط اجتماعی

3 ماه بعد

حالا پس از گذشت 3 ماه از اجرای طرح انضباط اجتماعی چه اتفاقی افتاده است؟ اینجا میدان ونک از جمله میادین مرکزی و پرتردد شهر تهران است؛ همان جایی که مرحله اول طرح انضباط اجتماعی در آن اجرایی شد و نیروهای پلیس قدم به قدم در گذرگاه‌های این محدوده حضور داشتند و با هرگونه تخلفی برخورد کردند.

برای پیدا کردن مصادیق آشفتگی و بی‌نظمی در این میدان، نیازی نیست چند ساعت در این محدوده پرسه بزنید تا مشکلات ریز و درشت ترافیکی این میدان را کشف کنید. فقط کافی است چند دقیقه‌ای وسط میدان بایستید و به این آشفته بازار نگاهی بیندازید.

ضلع شرقی میدان مملو از جمعیتی است که به انتظار تاکسی یا هر چهارچرخی که بتواند آنها را به مقصد برساند، ایستاده‌اند و در این میان، افسر راهنمایی و رانندگی قبض جریمه به دست، اجازه توقف به هیچ تاکسی یا هر خودروی دیگری نمی‌دهد و مرتبا جمعیت را به پایین‌تر هدایت می‌کند تا شاید از ترافیک مسیر کم کند. کمی آن طرف‌تر هم صف طویلی از مسافران اتوبوس به انتظار ایستاده‌اند، هر اتوبوسی که تا سقف از جمعیت پر می‌شود بسختی می‌تواند از میان مسافرانی که به انتظار تاکسی ایستاده‌اند، راهی برای حرکت خود باز کند.

در این میان، کارکرد ماموران راهنمایی و رانندگی نیز صرفا به جریمه کردن خودروها و زدن قفل‌های زرد رنگ بزرگ روی چرخ خودروها یا حمل با جرثقیل آنها تا پارکینگ خلاصه می‌شود که گاه تبعات روانی شدیدی نیز برای صاحبان خودروهایی که با جای خالی خودروی خود  مواجه می‌شوند، هم دارد.

مسوولان راهنمایی و رانندگی به عنوان متولی اصلی برقراری نظم و امنیت ترافیکی در شهر تهران در حالی بر اجرای جدی طرح انضباط اجتماعی در تمام مناطق و محدوده‌های پرترافیک و پرتردد شهر تاکید دارند که مشاهدات بیانگر این است تنها در محدوده منطقه 3 که این طرح چند ماه پیش در آن کلید خورد، همچنان مشکلات ترافیکی منطقه به‌قوت خود مانده است.

قرار است نتایج طرح انضباط اجتماعی به رفتار عادی مردم تبدیل شود، اما با گذشت چند ماه از آغاز طرح تفاوتی در این زمینه احساس نمی‌شود!

یک آشفته بازار واقعی

اگرچه یکی از مهم‌ترین مصادیق اجرای طرح انضباط اجتماعی، برخورد با پارک‌های دوبله و توقف‌های حاشیه خیابان خودروها و همچنین تردد موتورسیکلت‌ها در پیاده‌روها و پارک غیرمجاز آنها بوده، اما امروز با وجود گذشت چند ماه، این طرح مانند هفته‌های نخست با جدیت از سوی راهنمایی و رانندگی دنبال نمی‌شود.

به طور مثال در نخستین هفته‌های اجرای این طرح در محدوده منطقه 3، بلوار میرداماد که تا چندی پیش از اجرای طرح انضباط اجتماعی نیز به دلیل کم‌عرض بودن و برخورداری از کاربری تجاری-اداری علاوه بر مشکلات بسیاری برای تردد عابران پیاده، همواره با ترافیک سنگین و تردد کند خودروها مواجه بود، پس از اجرای طرح انضباط اجتماعی، با مشکل جدید دیگری نیز به نام معضل کمبود فضای پارک مواجه شد.

سرهنگ سعید اسماعیلی،‌رئیس مرکز کنترل ترافیک راهنمایی و رانندگی  با اشاره به افزایش 40‌درصدی ترافیک تهران در روزهای پایانی سال توصیه می‌کند: شهروندان برای روانی ترافیک در معابر شهر، از سفرهای غیرضروری اجتناب کنند و در صورت مراجعه به معابر مرکزی شهر، از پارک خودرو در مکان‌های ممنوع، پارک‌ حاشیه‌ای و دوبله خودداری کنند.

قرار نیست دیوار گوشتی از پلیس بسازیم

رئیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ نیز در گفتگو با <جام‌جم> در پاسخ به دلیل در نوسان بودن حضور ماموران راهنمایی و رانندگی در محدوده اجرای طرح انضباط اجتماعی در منطقه 3، با تاکید بر این‌که راهنمایی و رانندگی با جدیت طرح انضباط اجتماعی را تا نهادینه کردن فرهنگ رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی پیگیری خواهند کرد، می‌گوید: دلیل کمتر شدن تعداد عوامل راهنمایی و رانندگی در برخی محدوده‌های منطقه 3 طی هفته‌های اخیر، این بوده است که تعدادی از این ماموران در جهت توسعه طرح در دیگر محدوده‌های شهر بتدریج در محدوده خیابان‌های پاسداران مستقر شده‌اند و بتدریج در دیگر مناطق پرتردد شهر به‌کار‌گرفته خواهند شد.

رئیس مرکز کنترل ترافیک پلیس راهور تهران نیز در ادامه با تاکید بر این‌که قرار نیست پلیس راهنمایی و رانندگی دیوار گوشتی از ماموران خود در معابر و خیابان‌های شهر درست کند، معتقد است: هدف اصلی از اجرای طرح انضباط اجتماعی نهادینه کردن فرهنگ رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و انضباط در رانندگی است و از همان ابتدای اجرای این طرح نیز قرار بود به مرور حضور ماموران راهنمایی و رانندگی در منطقه‌ای که طرح انضباط اجتماعی در آن اجرا می‌شود کمتر شود تا شهروندان خود را بتدریج ملزم به رعایت قوانین و مقررات کنند و پایبندی به قوانین راهنمایی و رانندگی تنها در صورت مشاهده و حضور ماموران راهنمایی نباشد.

ضرورت فرهنگ‌سازی و آموزش

کارشناسان ترافیک بر این باورند که حدود نیمی از مشکلات ترافیک، ناشی از ناآشنایی شهروندان با فرهنگ رفت‌وآمد در شهر است.

در کلانشهر تهران که یکی از آلوده‌ترین و پرترافیک‌‌ترین پایتخت‌های جهان شناخته می‌شود، فرهنگ ترافیک هنوز جای خود را پیدا نکرده و کمتر به آن اهمیت داده شده است، اما فرهنگ‌سازی و آموزش می‌تواند نقش موثری در حل معضل ترافیک داشته باشد.یک کارشناس حوزه ترافیک می‌گوید: آموزش و فرهنگ‌سازی از همان اوان کودکی باید در شهروندان به گونه‌ای نهادینه شود که فرد در هیچ شرایطی از قوانین سر باز نزند.

امیر موسوی چیمه، جریمه‌های بازدارنده را نیز از دلایل اصلی کاهش تخلفات رانندگی برمی‌شمرد و می‌افزاید: در یکی از ایالت‌های آمریکا جریمه تخلف از سرعت مجاز آنقدر بازدارنده است که محال است کسی مرتکب آن شود. در این ایالت چنانچه کسی با سرعت غیرمجاز رانندگی کند، 3‌ماه از رانندگی محروم می‌شود و باید تعطیلات آخر هفته خود را به عنوان رفتگر شهرداری خدمت کند.

به گفته وی، با حضور بیش از حد پلیس در خیابان‌ها نمی‌توان این فرهنگ را پدید آورد و نیروی انتظامی و دیگر نهادهای متولی به جای هزینه‌های اینچنینی باید برای آموزش شهروندان سرمایه‌گذاری کنند.

به هر حال ضروری است مسوولان راهنمایی و رانندگی پیش از اتخاذ هر تصمیمی در خصوص توسعه طرح انضباط اجتماعی در سایر محدوده‌های شهر تهران ابتدا به ارزیابی کلی از وضعیت اجرای این طرح در منطقه 3 و نقاط ضعف و قوت آن پرداخته و سپس با رفع این نقص‌ها و تقویت نقاط‌قوت با هماهنگی و آمادگی بیشتری این طرح را در سطح شهر تهران به اجرا درآورند تا به این ترتیب طرح انضباط اجتماعی بتواند کارکرد واقعی خود را در نهادینه کردن انضباط اجتماعی در‌میان رفتارهای ترافیکی شهروندان ایفا کند؛ چرا که تجربه نشان داده اجرای طرح‌های ضربتی و کوتاه‌مدت چاره مشکلات خرد و کلان‌شهر‌ها نیست.