منظومه ‌شمسی چگونه ساخته شده؟

در آغاز سده بیستم سر جیمز جینز عنوان کرد هنگامی که خورشید بسیار جوان بوده، ستاره دیگری از فاصله بسیار نزدیک آن گذشته و با گرانش خود کمی ماده را از خورشید بیرون کشیده است. پس از آن سیاره‌ها از این ماده‌ها ساخته شدند. از آنجا که بر پایه این نظریه، آن رشته از ماده بیرو‌ن ‌آمده از خورشید لایه‌لایه و به شکل سیگار برگ بوده، به‌آسانی می‌توان پذیرفت که بزرگ‌ترین سیاره‌ها در میان آن باشد (مشتری و کیوان) و کوچک‌ترین آنها در دو سر آن (تیر و پلوتون.) به‌جز همان ایراد وارد بر نظریه لاپلاس ایراد دیگری نیز بر آن می‌توان گرفت: برخورد یا حتی گذر دو ستاره از کنار یکدیگر بسیار کم رخ می‌دهد (یا می‌توان گفت شاید اصلا رخ ندهد.) از این رو سیاره‌های بسیار کمی باید در جهان یافت شود. [درحالی‌که چنین نیست و بویژه در این یکی دو سال سیاره‌های بسیاری پیرامون ستارگان دیگر (با روش‌های ویژه و نه رصد) کشف شده‌اند. پس نمی‌توان دلیل ساخته شدن همه آنها را نزدیکی دو ستاره دانست، زیرا شمار برخورد میان ستارگان نمی‌تواند تا این اندازه بالا باشد. از سوی دیگر ترتیب قرار گرفتن سیاره‌ها در منظومه‌های دیگر به هیچ‌وجه سیگار برگی نیست و برخلاف منظومه شمسی غول‌های گازی (همانند مشتری) در فواصل بسیار نزدیک به ستاره‌های مادرشان قرار دارند.]

اکنون با بررسی سنگ‌های ماه و بسیاری از آسمان‌سنگ‌ها معلوم شده سن آنها با زمین یکی است و همزمان با زمین ساخته شده‌اند. از آنجا که خوشبختانه روی آنها از پدیده‌های فرسایشی زمین هیچ اثری نیست، می‌توان امید داشت که در آینده با بررسی آنها به این‌گونه پرسش‌ها پاسخ بهتری داده شود.

ترجمه و تدوین: مهرآئین اخوت