بزرگ‌ترین تشویق ما، دعای خیر مردم است

چه شد که عمری را صرف خنداندن مردم کردید؟

اصلا فکر نمی‌کردم به این راه خلاف کشیده شوم!‌ در زمان دانشجویی‌ام طرح یک شبکه رادیویی را دادم. بعد‌ها به من گفتند ما آن شبکه را نمی‌خواهیم بلکه می‌خواهیم همین شبکه تقویت شود و از من خواستند برنامه‌ای را برای صبح جمعه طراحی و اجرا کنم. در زمان جنگ صبح جمعه‌ها، برنامه‌ای جدی اجرا می‌شد. آن‌موقع حتی فکر نمی‌کردم برنامه‌ای را برای خنداندن مردم راه‌اندازی کنم. در شروع کار همراه گروهی «رادیو دریا» را عهده‌دار شدیم و بعد‌ها با توجه به نتیجه مثبت آن طرح، کم‌کم‌ زمینه اجرای برنامه‌ای شاد در صبح جمعه‌ها شکل گرفت.

چند درصد همکاران «جمعه ایرانی» در برنامه «صبح جمعه با شما»‌ هم همکار بودند؟

تعداد زیادی نیستند. شاید حدود 35 درصد. چون بسیاری از آن عزیزان دیگر در بین ما نیستند و به سرای باقی شتافتند و عده‌ای هم از برنامه جدا شدند.

چند سال بین اجرای «صبح جمعه با شما» و «جمعه ایرانی»‌ (که در واقع نسل جدید آن برنامه است)‌ وقفه افتاد؟

قریب 5/3 سال.

هدف اولیه شما از شروع برنامه «صبح جمعه با شما» چه بود؟

ما از الگوی خاصی پیروی نمی‌کردیم و به مرور و با پخش برنامه‌ها، در مورد بخش‌های مختلف به نتیجه می‌رسیدیم که کدام بخش خوب و موثر است و کدام نیست. اما کم‌کم به این نتیجه رسیدیم که با طرح مسائل روز و با شیوه طنز انتقادی مخاطب را جذب کنیم.

پیشکسوتان «صبح جمعه با شما»‌ و یا «جمعه ایرانی»‌ فعلی چه کسانی‌اند؟

تاریخچه این برنامه شاید حتی تقریبا به قدمت خود رادیو در ایران برسد. سال‌ها پیش برنامه‌ای به نام «شما و رادیو»‌ اجرا می‌شد که تا حد زیادی شبیه برنامه فعلی صبح‌های جمعه بود. البته در آن بیشتر موسیقی و تصنیف پخش می‌شد. در این برنامه تعدادی از هنرمندان آن زمان در رسانه‌های مختلف حضور داشتند از جمله شادروان‌ها پرویز خطیبی، مهدی سهیلی و... حتی شادروان‌ها منوچهر نوذری، مقبلی، مشکین، مستجاب‌الدعوه، دیهیم و... از هنرمندان آن برنامه بودند که بعد از انقلاب از آنها دعوت شد باز در برنامه‌های رادیو و صبح جمعه‌ها حضور داشته باشند. حضور همین هنرمندان در استقبال بسیار مردم خیلی موثر بود.

شخصیت‌های فعلی «جمعه ایرانی»‌ چه نام دارند؟

در حال حاضر بخش ثابتی به نام مسابقه 20 سوالی داریم که دو شخصیت در اجرای آن شرکت دارند؛ مجری و فردی به نام «شنگول.» این شنگول مانند بهلول عمل می‌کند که در ظاهر ناآگاه است اما در لابه‌لای صحبت‌هایش دنیایی از مفاهیم را انتقال می‌دهد. بخشی به نام «پای تریبون»‌ داریم که از زبان شخصی است که با سخنرانی‌ها و صحبت‌هایش تلاش می‌کند از سادگی مردم استفاده کند (در این بخش بسیاری از وعده‌های مسوولان را نقد می‌کنیم)‌.

بخش‌هایی داریم که همزمان با مسائل روز، سریال‌های تلویزیونی و ترانه‌های روز تهیه می‌شود و با شیوه طنز با‌آنها شوخی می‌کنیم. در برنامه «جمعه ایرانی» شخصیت «آمیرز عبدالطمع»، «صبح جمعه با شما» به «آمیرز عبدالبیزینس» تبدیل شده است. (که پستوی آنها دبی، تورنتو و... است)‌ شخصیت دیگری داریم به نام «حاجی بهمنی» که کاریکاتور بعضی از چهره‌هاست که به روش‌های ناصحیح به بعضی سمت‌ها دست پیدا کرده‌اند و با گاف‌هایی که می‌دهند مساله‌آفرین می‌شوند و شخصیت‌های دیگری مثل «شوت‌زاده»، «ناصر خنگه»،‌ «دیوانگان»، «تیمور»، «قاضی»، «پریونی»، «آمپولی»، «اوزون برون»، «ورپریده»، «آقای تکونی»، «حوری و پوری» و «کامی.»

شوخ‌‌طبع‌ترین فرد گروه‌تان؟

دو نفر از همه شوخ‌طبع‌تر هستند: آقای محبی (که از همه پر انرژی‌تر است)‌ و آقای هاشمی (نویسنده برنامه)‌.

بد اخلاق‌ترین عضو گروه شما؟

نداریم. چون اصلا اگر خوش‌اخلاق نباشند نمی‌توانند با ما و در رادیو کار کنند.

نظرسنجی‌های صدا و سیما نشان می‌دهد که نام آشناترین برنامه رادیو، «صبح جمعه با شما» یا همین «جمعه ایرانی» فعلی است. این برنامه با این همه شهرت و نفوذ، چه تاثیر و بازخوردهایی داشته است؟

بازخوردهای بسیاری داشته‌ایم که شاید نشود به‌آنها اشاره کرد اما من درباره همان برنامه «صبح جمعه با شما» موردی را می‌گویم. در یکی از جلسات سخنرانی آقای دکتر محسنیان راد از استادان معروف ارتباطات که حضور داشتم و ایشان متوجه حضور من در آن جلسه شدند،‌ درباره برنامه «صبح جمعه با شما» با من صحبت کردند و آماری نشان دادند که دانشجویانشان در تحقیقی جمع‌آوری کرده بودند. آن آمار نشان می‌داد در آن موقع که بحبوحه جنگ بود، «صبح جمعه با شما» تاثیر بسیار زیادی در آرام کردن مردم داشته است. ایشان همچنین می‌گفتند برنامه شما بازتاب بسیار مفیدی داشته و فضای طنز‌آمیز برنامه شما در کاهش تنش‌های جامعه موثر بوده است و تاکید داشتند حتما همین روال را ادامه دهید.

بازدید رئیس‌جمهور وقت در تابستان 84 از نحوه اجرا و تولید برنامه یکی دیگر از مستنداتی است که نشان می‌داد این برنامه تاثیر خاصی دارد. آقای خاتمی می‌گفتند: یکی از آرزوهای من این بود که در جمع عوامل این برنامه حضور پیدا کنم و با آنها آشنا شوم. در سال 85 هم آقای دکتر احمدی‌نژاد دیداری با گروه برنامه‌ساز «جمعه ایرانی» داشتند.

آیا واقعا راحت می‌توانید مردم را بخندانید؟

زمانی راحت‌تر بود. الان خیلی دشوار شده است. چون هم می‌خواهیم نوآوری کنیم و هم خودمان سختگیرتر شده‌ایم ضمن این که توقع مردم هم بالا رفته است.

بزرگ‌ترین تشویقی که تا حالا شده‌اید چه بوده؟

من می‌توانم از تشکر رهبر معظم انقلاب و ریاست جمهوری نام ببرم اما اگر حمل بر شعار دادن نشود، بزرگ‌ترین تشویق ما دعای خیر مردم بوده است که به گوش ما رسیده، آن هم از طرف افرادی که مشکل داشتند و با شنیدن برنامه ما شاد شدند.

برای 5/2 ساعت برنامه چقدر زحمت می‌کشید؟

تمام روزهای هفته را. نمی‌توانم بگویم چند ساعت در روز، ‌اما همه وقت من در طول هفته صرف این برنامه می‌شود.

مطالعه شما در چه زمینه‌هایی است؟

عموما در زمینه‌های مرتبط با طنز.

با توجه به این که نویسندگی برای طنز رادیویی ویژگی‌های منحصر به فردی می‌خواهد برای جذب نویسندگان جدید و مناسب معمولا چه می‌کنید؟

ما همیشه از حضور نویسندگان با استعداد در جمع خود استقبال می‌کنیم و حتی در این زمینه نویسندگان مطرح را هم ترغیب کرده‌ایم که به این وادی هم وارد شوند اما فقط تعداد کمی را توانسته‌ایم مناسب با کار خود پیدا کنیم. یادم می‌آید زمانی از یکی از معروف‌‌ترین نویسندگان طنز مطبوعاتی خواستم چند طنز رادیویی بنویسد و ایشان 3 نمایش کوتاه نوشتند و به بازیگران دادیم تا اجرا کنند. بعد از ضبط برنامه، خود ایشان که شاهد اجرای کار بودند به من گفتند: «من از شما خواهش می کنم این سه نمایش را پخش نکنید وگرنه آبروی چند ساله من می‌رود!»

مگر چه تفاوت‌هایی با سایر حوزه‌های نویسندگی دارد؟

ویژگی‌های خود را دارد که به ارتباط آنی با شنوندگان رسانه‌ای مانند رادیو برمی‌گردد. این وضعیت در مطبوعات حاکم نیست و آنجا مطالب، قابل مرور و بازخوانی است در حالی که ما در رسانه‌ای مانند رادیو محدودیت‌های خاص خود را داریم. این یک هنر است که در هر کسی وجود ندارد که البته تا حدی ذاتی و تا حدی هم اکتسابی است.

رکن اصلی طنز رادیویی چیست؟

نویسندگی که کامل‌کننده آن، اجرای خوب است.

نویسندگان اصلی برنامه چه کسانی‌اند؟

خود من چند بخش «آمیرزا عبدالبیزینس»، «پای تریبون»، «20 سوالی»، «لطیفه‌ها» و «می‌دانید» را می‌نویسم و آقای هاشمی «اخبار 60 ثانیه»، «آقای حیرت»، «باشگاه چاخانیست‌ها» و آقای صادق عبداللهی «مسابقات مطالب مجریان» و «اشعار طنز» و آقای محبی «سریال خانوادگی حوری پوری»، «آنونس‌ها» و «آگهی‌های طنز» را می‌نویسند.

شما خودتان چقدر می‌خندید؟

قبلا خیلی بیشتر می‌خندیدم. شاید باورتان نشود در دبیرستان و دانشگاه از صدای خندیدن من می‌فهمیدند که مثلا من آمده‌ام و هستم، اما الان کمتر می‌خندم و این شاید به خاطر زیاد شدن مشغله‌هایم باشد.

چقدر به مردم نزدیک هستید؟

یکی از دلایل این که برنامه‌ها موفق است مردمی بودن آن است. من هم مثل همه مردم درگیر همه مسائل آنها هستم، در صف می‌ایستم، در مطب دکتر با مسائل آنها مواجه هستم، دنبال کارت سوخت باید بروم و... من از نزدیک مسائل آنها را لمس می‌کنم. فقط با آنها یک فرق دارم آن هم این است که می‌توانم این مسائل را از جایی مثل برنامه «جمعه ایرانی» انعکاس دهم.

برنامه شما یک برنامه مردمی است، چه باید کرد که برنامه‌های دیگر رادیو هم هر چه بیشتر مردمی شوند؟

این بحث بسیار مفصل است، اما به طور مختصر می‌گویم که به نظرم رادیو در این روزها رشد «کمی» داشته، اما به مسائل «کیفی» به همان میزان توجه نشده است. البته لازم است به طور جنبی نکته‌ای را هم بگویم که به برنامه‌های مورد علاقه و پسند مردم کم‌توجهی می‌شود. شاید اگر با مشکلات کاری گروه ما آشنا شوید تعجب کنید. مثلا روزی بوده که حتی من و همکارانم برای تردد به سازمان دچار مشکل شده‌ایم و بسیار بسیار موارد دیگر که بماند.

مگر به برنامه‌ شما توجه لازم نمی‌شود؟

من در همه این سال‌ها یک بار هم به جایی مراجعه نکرده‌ام تا چیزی بخواهم. به عنوان آن که من یا گروهم پرمخاطب‌ترین برنامه رادیو را می‌سازیم، هیچ ادعایی هم نداشته‌ایم و هیچ قرار هم نبوده که انتظار بیجایی داشته باشیم، اما در همه این سال‌ها هیچ کس از ما نپرسید مشکلاتتان چیست و چه کمکی از دست ما برمی‌آید و... .

از خاطره دیدارتان با رهبر معظم انقلاب بگویید.

شاید تعجب کنید اگر بگویم هنگامی که در آن زمان برای دیدار با ایشان رفته بودیم، برخلاف انتظار ما ودر ابتدای جلسه مواجه شدیم با جبهه‌گیری مدیر وقت رادیو که همراه ما به این دیدار آمده بودند. ما بسیار متعجب بودیم از این که این چه فضایی است که این گونه درباره کار ما انتقاد می‌شود. بعد از آن که مدیر وقت رادیو موضع منفی خود را نسبت به برنامه ما ابراز داشتند، مقام معظم رهبری درباره برنامه اظهارنظر کردند و ما که تصور می‌کردیم شاید ایشان هم کار ما را چندان نپسندند، متوجه شدیم ایشان درباره برنامه‌ ما نظر مثبتی دارند و جالب آن که با مطالعه و شناخت، اظهارنظر می‌کردند. ایشان همه شخصیت‌های برنامه را می‌شناختند و حتی اعضای گروه را به نام خطاب می‌کردند و درباره نقش‌های آنها نظرشان را می‌گفتند. مثلا به مرحوم نوذری گفتند: «نقش ملون که شما بازی می‌کنید بسیار موثر است و من در جوانی فردی را در مشهد می‌شناختم که بسیار شبیه ملون بود.» ایشان در مورد همه اجزای برنامه ازجمله نویسندگی، همانند یک کارشناس و شنونده دائمی و با دقت تمام چنان برخورد کردند که ما انرژی بسیار زیادی برای ادامه کار گرفتیم و تازه از آن هفته که فهمیدیم ایشان هم شنونده برنامه ما هستند با انگیزه، دقت و حساسیت بیشتری کار را انجام می‌دادیم.

و اما آخرین آمار از شنوندگان برنامه شما؟

جدیدترین را ندارم، اما آخرین آماری که به ما اطلاع دادند 55 درصد است.

پل ارتباطی برنامه 88261792 است که می‌توانید جهت شرکت در مسابقه تماس بگیرید.

زهره زمانی