نخل‌برداری؛ کهن‌ترین آیین عزاداری

در یزد نیز که استانی مذهبی است هر ساله مراسمی‌خاص برپا می‌شود و علاوه بر مردم استان که خود میزبان برگزاری مراسم مختلف هستند، افرادی از سایر استان‌های کشور و تعداد بسیاری گردشگر خارجی نیز به تماشای مراسم عزاداری این خطه از کشورمان می‌آیند.

مراسم عزاداری مردم یزد از نخستین روزهای ماه محرم و حتی در برخی مناطق در آخرین روزهای ذی الحجه آغاز می‌شود و در هر منطقه از این استان آداب و رسومی‌خاص برای هر یک از روزهای محرم و صفر وجود دارد.

یکی از رسومی‌ که از آغازین روزهای ماه محرم آغاز می‌شود، جمع‌آوری نذورات مردمی‌ است.

در نخستین روز محرم، دیگ‌های بزرگ مسی در گوشه‌ای از معابر در چهارراه‌ها، میدان‌های اصلی شهر، اماکن زیارتی و مراکز پر تردد شهر قرار می‌گیرد که هر دیگ متعلق به هیات خاصی است و مردمی‌ که از سال‌ها قبل به قول یزدی‌ها <نیتی به دل گرفته‌اند> نذورات خود را داخل این دیگ‌ها می‌گذارند.

از دیگر رسوم کهن یزد که قدمتی دیرینه دارد و هر ساله بسیاری از مشتاقان در سراسر کشور را به خود جذب می‌کند، نخل‌برداری است. این مراسم از دیرباز نزد یزدی‌ها مرسوم بوده است و جذابیتی خاص دارد.

«نخل» به عنوان تابوت امام حسین(ع) شناخته می‌شود که چوب بستی عظیم به شکل برگ درخت است اما شباهتی به برگ درخت خرما ندارد.

در دهه اول محرم و یا در دهه آخر صفر، نخل توسط مردم عزادار به حرکت در می‌آید و سه دور گرد میدان نخل می‌چرخد و آنگاه آرام آرام به درون آشیانه خود باز می‌گردد.

مراسم نخل‌برداری در بسیاری از شهرهای یزد مختص روز عاشوراست و در روزهای دیگر نخل‌برداری انجام نمی‌شود.

بزرگ‌ترین نخل استان یزد هم اکنون در شهرستان تفت قرار دارد و هر سال در روز عاشورا جمعیتی میلیونی در این مراسم شرکت می‌کنند و صدها نفر مردم این نماد عظیم را بر دوش می‌کشند و گرد میدان نخل به حرکت در می‌آورند.

علاوه بر مسلمانان و شیعیان یزد، زرتشتیان نیز احترام ویژه‌ای برای امام حسین (ع) قائلند و از آنجا که دختر یزدگرد سوم یکی از همسران امام حسین(ع) بوده است، عزاداری امام حسین را پاس می‌دارند.

هم اکنون نیز در سراسر استان یزد، شور فرا رسیدن ایام محرم و صفر به وضوع قابل مشاهده است. در هر محله ای جوانان در حال برپایی چادرها و تکایای عزاداری هستند. پرچم‌های سیاه منقش به‌نام امام حسین(ع) و حضرت عباس(ع) بر سر هر محله‌ای مشاهده می‌شود. دیگ‌های بزرگ مسی از انبارهای مساجد خارج شده و به سفیدگری‌ها سپرده شده‌اند. در سراسر استان نمایشگاه‌های متعدد هیات‌های عزاداری برپا شده است.