در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
یلدا، بهانهای برای با هم بودن
گروه جامعه- مستوره برادران نصیری: هندوانه و انار و آجیل و تفأل و طولانیترین شب سال و... فقط یک روی سکه است، خصوصا برای زندگی امروز ما که بهانه زندگی کردن بیشتر کار شده تا زندگی، حالا امشب دور هم بودن حتی اگر بهانهاش یلدا باشد هم میارزد، وقتی که طبق آمار رسمی متوسط زمان گفتگوی زوجها در طول شبانهروز فقط 17 دقیقه است.
از آیین و رسم و رسوم و حتی فال و تفال هم که بگذریم، توی زندگیهای امروز که همه چیز در حرکت و سرعت و بیوقتی میگذرد، باید شب یلدا را به خاطر همین دور هم بودنش، قدر دانست.
حتی قضیه جدیتر از این حرفها هم شده وقتی قرار است امروز، شب یلدا از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ثبت ملی هم شود و در واقع از شب یلدا بیشتر به عنوان یک رسم آیینی، تاریخی و خانوادگی نام برده شود.
در کتابها و سندهای تاریخی به برگزاری مراسم شب یلدا اشارهای نشده است. ابوریحان بیرونی از جشن روز اول دی، که آن را خرم روز مینامد در دستگاه حکومتی و پادشاهی یاد میکند و نامی از شب یلدا به میان نمیآورد، که میتوان این موضوع را به دلیل خانوادگی و همگانی و غیررسمی بودن آن دانست.
یکی از آیینهای شب یلدا یا شب چله خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوههای گوناگون است که همه جنبه نمادین دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند.
در این شب تفأل به حافظ نیز مرسوم است و در برخی نقاط کشور شاهنامهخوانی نیز در این شب رواج دارد.
دور هم برای یلدا
بجز خبر ثبت ملی شدن این شب، خبرهای مربوط به شب یلدا را که دنبال کنی، گرانی هندوانه و دو برابر شدن قیمت آجیل و وعده عرضه هندوانه ارزان در ترهبارها و به بازار آمدن انار تازه و... بیشتر به چشم میخورد تا همه زیبایی این مهمانی زمستانی که زمانی، شاید کمتر از 50 سال پیش، فقط با برف و شیره که برفش سوغاتی همین شبها بود، جشن گرفته میشد.
محمدمهدی نهاوندی، کارشناس مردمشناسی با اشاره به همگانی بودن مراسم این شب و امکان برگزاری ساده و راحت آن برای همه، معتقد است: تفال بر حافظ و حافظخوانی در شبهای یلدا که مستلزم حضور یک فرد آشنا به این بحث است، باعث شده از دیرباز خانوادهها در چنین شبی دور بزرگی از خانواده جمع شوند و طولانیترین شب سال را کنار هم بگذرانند.
به اعتقاد او با توجه به زندگی شهری و صنعتی برگزاری و بها دادن به چنین مراسمی میتواند در نزدیکی و توجه بیشتر خانواده به هم و حتی اعضای یک خانواده تاثیرگذار باشد.
به گفته او، شب یلدا حلقه ارتباط نسلی نیز محسوب میشود و حتی در گذشته نیز مردم با برپایی بازیهایی همچون «کوزه گلی» و حضور همه اعضای خانواده در این مراسم توجه خاصی به یلدا داشتند.
نهاوندی ادامه میدهد: نماد شب یلدا هندوانه است؛ میوهای با پوشش سبز که درون خود قرمزی ویژهای دارد و این قرمزی نشان از گرما و خورشید است کما اینکه نمادی از زندگی و حرکت است و این سرخی در کنار برودت بویژه در گذشته اهمیت ویژهای داشت و دارد.
دیدار از سالمندان
در هر حال زندگی مدرن و مشکلات ناشی از آن باعث شده جمعی از پدربزرگها و مادربزرگها در سرای سالمندان زندگی کنند؛ همانهایی که اغلب فرزندانشان در خارج از کشورند و به رغم داشتن پول و امکانات، حالا همه سرمایهشان فقط یک تخت است. شب چله بهانهای است که به آنها سر بزنیم، به آنها قوت قلب بدهیم، با نوازش دستان چروکیدهشان، شادی به دلهای تنگشان بیاوریم و به آنها بگوییم شب چله فقط کنار آنها خوش میگذرد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
