پاداشی برای هنرمند و مخاطب

چند سال از زمان ساخت سریال می‌گذرد؟ 

سال 64 63 این سریال را کار کردیم.

توسط چه کسی به این مجموعه گره خوردید؟

آقای منوچهر محمدی تهیه‌کنندگی سریال را به عهده داشتند.

نخستین‌بار کدام بازیگر مقابل آینه گریم شما نشست؟

اگر اشتباه نکنم، آقای تارخ نخستین فردی بودند که تست گریم شدند.

از چه منابع و ماخذی برای کار خود بهره بردید؟

به هر روی برای هرکار تاریخی، مطالعاتی در ارتباط با مقطع زمانی داستان انجام می‌شود که نوع چهره آدمها در آن مقطع چه ریخت و شمایلی داشته است. به عنوان نمونه دوره قاجار همه مردها ریش داشتند. در انتهای قاجاریه رجال سبیل می‌گذاشتند. زمان پهلوی مردها بدون سبیل در محافل حاضر می‌شدند. البته در مسیر آماده‌سازی چهره‌ها با آقای اسکندری بزرگ نیز مشاوره می‌کردیم.

 قصه رخدادهایش از دوره سامانیان آغاز می‌شود. افراد چه ریختار و شمایلی در آن زمان داشتند؟

هرچه از لحاظ زمانی به عقب‌تر بر می‌گردیم، می‌بینیم که اغلب مردان ریش‌دار بودند.

کارگردان سریال مرحوم رهگذار به چهره‌پردازی از چه منظری می‌نگریستند؟

ایشان در کار گریم دخالت نمی‌کردند. چون پیش از بوعلی‌سینا در سریال سربداران در سمت مشاور کنار مرحوم رهگذار حضور داشتم. ما 3 سال در آن سریال کنار هم کار کردیم و خیلی خوب یکدیگر را می‌شناختیم. در سریال سربداران به عنوان گریمور با گروه همکاری داشتم.

چه ترفند‌هایی بکار بردید که تارخ بوعلی سینا شبیه شیخ حسن جوری سربداران نشود؟

شکل ریش بوعلی‌سینا خیلی شاخص بود، ما تلاش کردیم المان‌هایی را در چهره تارخ لحاظ کنیم که او شبیه شخصیت شیخ حسن جوری نشود. از سوی دیگر تارخ از 18 تا 75 سالگی این شخصیت را خودش بازی می‌کرد. ما چندین مرحله گریم برای او انجام دادیم. در مرحله نخست یک ریش کم‌پشت در حد چانه و یک مقدار بغل‌های گونه با یک سبیل کم و موی کوتاه برای جوانی بوعلی در نظر گرفتیم. برای مقطع دوم سنی او ریش را تقریبا پرتر کردیم و موهایش را فر دادیم. برای مرحله سوم ریش را یک مقدار بلندتر گرفتیم. در مقطع چهارم ریش او را مقداری سفید کردیم. ریش تقریبا جوگندمی را برای سن پنجم او لحاظ کردیم. در مرحله آخر یعنی 75‌سالگی بوعلی محاسن و موهایش را به طور کامل سفید کردیم. که در این مقطع آخر با برادرش همراه می‌شود که نقش برادر بوعلی سینا را خدا بیامرز آقای سهرابی بازی می‌کرد.

دو سرباز هم بودند که از نوجوانی تا پیری دنبال بوعلی حرکت می‌کردند، چهره این 2 آدم دستخوش چه تغییراتی شد؟

محمد ابهری و خدا بیامرز فیروز بهجت محمدی از جوانی و پیری این 2 سرباز را بازی کردند. جوانی این 2 نفر را با سبیل نشان دادیم و بقیه مراحل نیز با ریش آنها را می‌بینیم.

برای چهره‌پردازی کدام شخصیت زمان زیادی صرف کردید؟

 پیری بوعلی وقت زیادی از ما گرفت. البته ما آن زمان قطعه ساخته بودیم. این قطعات روی صورت هنرپیشه نصب می‌شد. امین تارخ زیر بار قطعه‌ها نرفت و به آقای رهگذار گفت وقتی این قطعات روی صورتم نصب می‌شود من دیگر امین تارخ نیستم و یک آدم دیگری می‌شوم، در صورتی که وقتی ما این قطعات را نصب می‌کردیم ایشان خیلی شبیه طرح‌هایی که در کتب تاریخی از بوعلی سینا کشیده‌اند در سن پیری می‌شد. به هر روی آقای تارخ به این قطعات رضایت ندادند و ما مجبور شدیم از همان لاتکس‌های موجود در آن زمان برای پیر کردن شخصیت بهره ببریم.

از کلاه گیس و ریش و سبیل بافته زیاد استفاده کردید؟

ما از موهای طبیعی بیشتر بهره بردیم. با توجه به شرایط و موجودی مواد اولیه در آن مقطع از زمان تلاش کردیم کار آبرومند و ‌ایده‌آلی ارائه دهیم. سریال بوعلی سینا 13 میلیون بودجه داشت. در پایان کار 2 میلیون هم اضافه آمد که آقای محمدی می‌خواست این پول را برگرداند که خود تلویزیون قبول نکرد. به عنوان پاداش بعد از 3 ماه که کار تمام شده بود این پول به عوامل پرداخت شد.

 فیلمبرداری چقدر طول کشید؟

با این‌که سریال لوکیشن‌های پراکنده‌ای مثل اقدسیه، اصفهان، زرین‌شهر، اردستان و... داشت، 9‌ماهه کار را بستیم.

اگر بخواهند نسخه تازه‌تری از زندگی بوعلی‌سینا بسازند، شما به عنوان چهره‌پرداز مانند گذشته عمل می‌کنید؟

گمان نکنم مانند 20 سال قبل بشود اکنون کار کرد، چون مانند گذشته به چنین کارهایی بها نمی‌دهند، اغلب می‌خواهند سریال‌ها را ارزان تمام کنند، قیمت آدمها را پایین می‌آورند. در زمانه فعلی فقط می‌خواهند فیلم پر شود، اصلا مهم نیست چه اثری عرضه می‌کنند.

از میان سریال‌های تاریخی چند سال اخیر چهره‌پردازی کدام آثار را بیشتر می‌پسندید؟

به هر روی همکاران بنده هم زحمت می‌کشند تا کار‌ ایده‌آلی ارائه دهند. در سریال ولایت عشق برخی شخصیت‌ها خیلی باورپذیر درآمده بود و برخی از آدمها هم ایده‌آل در نیامده بودند. اکنون سریال یوسف (ع) در حال پخش است، یکسری از آدمها خیلی خوب چهره‌پردازی شده‌اند و برخی هم مقبول کار نشده است. البته خودم چند سال است که در ایران کار نمی‌کنم چون دوستان کمتر به زحمت و ارزش کار ما بها می‌دهند. و بیشتر گریم سریال‌های عربی را انجام می‌دهم .

بعد از 23 سال، سریال بوعلی سینا را چگونه می‌سنجید؟

به نظرم بوعلی‌سینا اثری مستند است در ارتباط با یک پزشک! عین کاری که آقای تبریزی راجع به شهریار ساخت، اما پرداختی که آقای کیهان رهگذار 23 سال پیش در بوعلی‌سینا انجام داد به نظرم خیلی بهتر از کاری است که امروز کمال تبریزی در ارتباط با شهریار ساخت. سریال رهگذار بعد از 2 دهه هنوز تازه و طراوت است. 

علی احسانی