حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
رشد روزافزون علم در ایران
با توجه به رشد روزافزون علم و فناوری در عرصههای بینالمللی و آمار به دست آمده که حاکی از رشد سریع و چشمگیر علمی ایران در چند سال گذشته در جهان میباشد، تا جایی که تعداد مقالات ایرانی ارائه شده در ISI امریکا چند برابر شده است و نیز این که تا اوایل سال 84 فقط 4 نشریه ایرانی در ISI پذیرفته و نمایه شد، اما امروز بیش از 15 نشریه معتبر داخلی در ISI موجود است که باز این خود نشانه رشد روزافزون علم در ایران میباشد. این امر ما را بیشتر بر آن میدارد که راهکارهای بهتر و مناسبتری را در جهت حفظ وضعیت موجود و ارتقاء آن اخذ نماییم.
ارزیابی علم و فناوری در جهان پیشینهای نزدیک به 40 سال دارد، این ارزیابی اکنون در بیشتر کشورهای صنعتی به طور منظم و توسط موسساتی در بخش عمومی و خصوصی انجام میشود و به ارائه گزارشاتی نیز میپردازند که این گزارشات براساس استانداردهایی ارائه میشود و دور از هر گونه غرضورزی شخصی و سیاسی بوده که مهمترین این گزارشات براساس عامل تاثیر (Impact Factor) تعداد ارجاعات به مقالات در طول 2 سال گذشته نسبت به کل مقالات این 2 سال و دیگری نیز شاخص آنی (Immediacy Index) یعنی تعداد ارجاعات به مقالات در همان سال ارائه و آماده میگردد و با کمک این 2 عامل میتوان پراستنادترین نشریه، مقاله و نویسنده برتر را در سالهای مختلف مـشـخص نمود. البته باید اشاره کرد که ارائه این گزارشات منوط به داشتن یک بانک اطلاعات علمی روزآمد و قوی میباشد که در سالهایی که گزارش را ارائه میدهند نسبت به مقالات نشریات پوشش کامل داشته باشد وگرنه نمیتوان به اعداد به دست آمده اطمینان حاصل کرد. لیکن ارزیابی علم و فناوری در کشور ما که هماکنون بالغ بر 254 عنوان نشریه علمی - پژوهشی (پزشکی و غیرپزشکی) را دارد بیش از پیش احساس میشود و تاثیر مثبت ارائه این گزارشات را بر نشریات نمیتوان انکار کرد.
اما تاکنون این گزارشات در بعد بینالمللی فقط برای نشریات انگلیسی زبان و نمایه شده در ISI ارائه شده و حوزه علوم انسانی و اسلامی و هنر از این داوری بیبهرهاند و متاسفانه باید اشاره کرد که در حوزههای تخصصی یاد شده بیشترین ضعف مشاهده میشود که به عنوان مثال تاخیر یک ساله چاپ در بیشتر نشریات علوم انسانی و دریافت تنها 2 مجوز علمی - پژوهشی در گروه هنر آن هم در کشوری که مهد زبان فارسی و هنر میباشد بسیار ناگوار و دردناک است.
البته باید این نوید را داد که در این راستا بعضی موسسات گامهای ارزندهای برداشتهاند که یکی از آنها مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (WWW.SID.ir) میباشد که باید بیهیچ تعصبی عرض کنم در ضمیمه ارائه روز آمد مقالات و دقت در ارائه 6 گزارش در بخش گزارش استنادی نشریات علمی پژوهشی (JCR) در ایران بینظیر میباشد.
محمد مهدی مشیدی
گفت و گو
