بررسی روند صنعت کاشی و سرامیک در ایران

صنعت کاشی و سرامیک ایران همانند دیگر صنایع کشور با مشکلات و ضعفهای خاص خود دست به گریبان است به بیان دیگر

کد خبر: ۲۲۱۷۱

این صنعت در بخش تولید با معظلات فراوانی روبه روست که در سه مقوله مواد اولیه، ماشین آلات و نیروی انسانی قابل بررسی است ناتوانی درصادرات نیز از دیگر مشکلات این بخش است . صادر کننده ایرانی در سالهای اخیر با کاهش درآمد نسیبت به سالهای گذشته روبه رو بوده است ، تثبیت نرخ ارز هرچند به تقویت ارزش ریالی منتهی شداما سبب افت درآمد صادر کنندگان نیز شده است . بهرحال کاشی ، سرامیک و چینی آلات بهداشتی از محصولاتی هستند که تجارت جهانی آن در سالهای اخیر رونق یافته و کشورهایی هم چون چین ، برزیل ، هند و ترکیه که اقتصادی شبیه ایران داشته اند به جایگاهی ارزنده در این زمینه دست یافته اند . گزارش حاضر وضعیت کاشی و سرامیک ایران در کشور و بازارهای بین المللی را مورد بررسی قرار داده است . صنعت کاشی و سرامیک در بخش تولید با معضلات فراوانی رو به روست که در 3مقوله مواد اولیه ، ماشین آلات و نیروی انسانی قابل بررسی می باشند. تهیه لعاب مورد نیاز از خارج از کشور، حمل و نقل که هزینه های سنگینی را متوجه خود کرده و سبب شده است که صادر کنندگان توان رقابتی خویش را در بازارهای خارجی از دست بدهند، بهره برداری از واحدها در ظرفیت های پایین صورت می گیرد. در صورتی که روی آوردن به ظرفیت های بالا سبب کاهش قیمت خواهد شد. بهره وری پایین کارگران ایرانی (هر چند در ظاهر میزان دستمزد کارگران ایرانی پایین تر از کارگران اروپایی است) با سرانه تولید کارگران 10هزار متر مربع در مقابل تولید 25هزار متر مربع در کشورهایی همچون ایتالیا و اسپانیا. از مشکلاتی که در آینده ای نزدیک گریبانگیر این بخش خواهد شد، استهلاک ماشین آلات است . ماشین آلات موجود با ارزهای ارزان قیمت سالیان گذشته وارد کشور شده است و هزینه استهلاک آنها نیز بر اساس ارزهای ارزان محاسبه شده است و در ظاهر سود را در عملکرد کارخانه ها سبب می شود. در حالی که جایگزین کردن دستگاه های جدید به قیمتهای کنونی نیاز به سرمایه گذاری و هزینه استهلاک بسیار بالاتری دارد. از سویی دیگر باوجود این که سرمایه گذاری های فراوانی در زمینه ساخت ماشین آلات مورد نیاز در کشورها انجام پذیرفته است ؛ ولی متاسفانه تمایلی از سوی کارخانه داران برای خرید ماشین آلات ساخت داخل وجود ندارد و این امر سبب از میان رفتن سرمایه گذاری های انجام گرفته در این زمینه شده است . از دیگر معضلات فراروی بخش تولیدی کاشی و سرامیک کشور، نبود بهره وری مناسب از معادن است که این امر ناشی از نبود فناوری لازم در این زمینه است . ضعف در تولید و طراحی ماشین آلات اصلی و واردات آنها خود سبب افزایش قیمت تمام شده گردیده است که به دنبال خود توقف صنعت کاشی و سرامیک ایران در یک فناوری قدیمی را سبب شده است . صنعتی که به سبب ضعف در کیفیت محصولات تولیدی توانایی رقابت با محصولات مشابه دیگر کشورها را ندارد.
ناتوانی در صادرات

از سویی دیگر به سبب وجود خلائهای بی شمار در زمینه تولید ، بخش صادراتی کشور نیز با مشکلات عدیده ای دست به گریبان است . صادرکنندگان ایرانی در سالهای اخیر با کاهش درآمد نسبت به سالهای گذشته روبه رو بوده اند. تثبیت نرخ ارز هرچند به تقویت ارزش ریال منتهی شد ؛ اما سبب افت درآمد صادرکنندگان نیز گردید. از طرف دیگر هزینه های تولید در سالهای اخیر بسیار افزایش یافته است ؛ اما قیمتها در بازارهای جهانی نه تنها رشدی نداشته اند؛ بلکه کاهش نیز یافته اند. به طوری که پیش از این هر متر مربع کاشی 6دلار نیز معامله می شد؛ ولی با ورود کشورهای آسیایی رقیب ایران ، مانند چین و هند به بازارهای صادراتی و افزایش چشمگیر کاشی و سرامیک قیمت این محصول به کمتر از 3دلار در هر مترمربع کاهش یافت . این در حالی است که هزینه های تولید در ایران بیش از 20درصد افزایش یافته است . به طور کلی کاهش ارزش پول هرچند با هدف کمک به امر صادرات صورت گرفت ؛ ولی به سبب افزایش هزینه های تولید و ورود رقبا به بازارهای جهانی به کاهش درآمد صادرکنندگان منجر گردیده است . از دیگر مشکلات بخش صادرات کشور هزینه های بالای حمل و نقل در ایران نسبت به سایر کشورهاست . در ایران تسهیلات بندری مناسب وجود ندارد و کشتی های مورد استفاده نیز از انواع کوچک بوده و گذشته از اتلاف وقت باعث افزایش هزینه و به دنبال آن افزایش قیمت تمام شده کالاهای صادراتی می شود.
کمبود نقدینگی

از دیگر مصادیق کمبودها، نبود بانکهای ایرانی در کشورهای خریدار کاشی و سرامیک ایران است که این خلائ سبب ایجاد اختلال و اتلاف وقت در تبدیلات ارزی می شود. از سویی دیگر پرداخت حق خاک به کشورهای شمالی است که باید از سوی صادرکنندگان پرداخت شود نیز از نکات حایز توجه است . کمبود نقدینگی به منظور تامین مواد اولیه از دیگر مشکلات موجود است . در کنار این که تسهیلات بانکی در صنعت با سود 18درصدی پرداخت می شود. این نرخ در هند کمتر از 8درصد است که مسلما چنین نرخ سودی توان رقابت را از صادرکنندگان سلب می کند، وجود تورم لجام گسیخته در ایران عامل افزایش بهای کالای تولیدی و صادراتی است و همین امر سبب شده است که هر ساله تعدادی از اقلام صادراتی در صنعت کاشی و سرامیک همانند فلورین به سبب افت قیمت از صادرات باز بمانند. و بالاخره می توانیم به صادرات از سوی صادرکنندگان غیرواقعی اشاره نماییم . صادرات بر پایه دانش و آگاهی از بازارهای هدف استوار است که در ایران به سبب قرار نگرفتن افراد متخصص در این زمینه ، تولیدکنندگان خود تبدیل به صادرکننده شده اند و به دلیل آشنایی نداشتن با مناسبات بازار در بیشتر مواقع متضرر و مغبون می شوند.در عین حال حل مشکلات مربوط به بسته بندی ، حمل ونقل ، امور بانکی در خارج از کشور و... برای توسعه فعالیت درون و برون این صنعت ضروری است . نوسانات مستمر در صادرات کاشی دیواری و کف نشانگر نداشتن حضوری قوی در بازارهای صادراتی ، بازاریابی مناسب در بازارهای خارجی است . به طوری که برنامه ریزی برای پویایی رشد صادرات را با تردید مواجه می سازد. سرمایه گذاری جدید در این بخش تنها می تواند با ملاحظات عرضه محصول به بازارهای هدف صورت پذیرد و در غیر این صورت ظرفیت های جدید توان فروش محصول و حفظ بقای خود را نخواهند داشت . با توجه به این که مصرف سرانه کاشی در ایران به میزان 8/0 مترمربع و در جهان 7/0 مترمربع می باشد، در چند سال آینده بازار داخلی اشباع خواهد شد و صنایع داخلی راهی جز توجه به بازارهای خارجی نخواهند داشت و باید با طرحی دقیق بتوانند سهم ایران از بازارهای جهانی را که در حال حاضر 5/1 درصد از تولید و 06/0 درصد از تجارت جهانی این محصول است را ارتقائ دهند. رقبای ایران با بهره گیری از علم و فناوری روز، استفاده از مواد اولیه مرغوب و حمایت های مناسب و گسترده ، نه تنها محصولاتی با کیفیت به بازار عرضه می کنند؛ بلکه هر روز قیمت تمام شده محصولات خود را نیز کاهش می دهند.