زیبایی‌های فراموش شده در روزگار ما

عبدالحسن برزیده، کارگردان سریال مثل هیچ‌کس که شب‌های رمضان از شبکه 2  سیما پخش می‌شود با بیان این مطلب درباره موضوع این سریال به خبرنگار جام‌جم گفت: ما شاید به اجبار به شرایط زندگی جدید تن داده باشیم اما این زندگی روابط انسانی و اجتماعی ما را مخدوش کرده است.

وی افزود: مثل هیچ‌کس روایتگر زندگی سنتی ما ایرانیان است، زندگی سنتی آدم‌ها را به یکدیگر نزدیک می‌کرد و در سایه این نزدیکی بسیاری از سوءتفاهم‌ها خیلی زود برطرف می‌شد اما زندگی مدرن باعث شده است  ما از زندگی جمعی فاصله بگیریم و تنها شویم.

برزیده در ادامه با اشاره به این نکته که گاهی اوقات در استفاده از پلان‌های باز در سریال مثل‌هیچ‌کس تعمد داشته است، گفت: به وسیله این نماها می‌خواستیم زندگی جمعی و زیبایی در کنار هم بودن اعضای یک خانواده و ریتم مناسب زندگی را نشان بدهیم. زندگی ماشینی ریتم تندی را به زندگی شهرنشینی تحمیل کرده است. این ریتم تند خیلی از ارزش‌ها را از ما گرفته است بدون این‌که چیز ارزشمندی به ما بدهد.

منطق در خدمت کینه توزی

اکنون همه بینندگان سریال مثل هیچ‌کس با شخصیت جلال آشنا هستند و بر این باورند که جلال باعث همه فتنه‌هایی است که خانواده داداشی را از هم پاشیده و آنها را به جان هم انداخته است.

اصغر همت، بازیگر نقش جلال، اما این گفته را قبول ندارد. او در این باره گفت: جلال کار اشتباهی انجام نمی‌دهد. رفتار او مصداق این مثل معروف است که حساب حساب است، کاکا برادر.

همت در ادامه باذکر این نکته که تضاد باعث شکل گیری درام می‌شود، گفت: این تضاد هم باید در بین شخصیت‌های یک اثر وجود داشته باشد و هم باید در درون یک شخصیت دیده شود. یک شخصیت نمی‌تواند مطلقا خوب با مطلقا بد باشد. در اصل جلال آدم غیر منطقی نیست، چون اگر حرف‌هایش غیر منطقی بود محمد باقر و کاظم حرف‌های او را که می‌گوید شما باید حق خودتان را بگیرید و روی پای خود بیایستید قبول نمی‌کردند. اما جلال منفی دیده می‌شود چون از منطق خود برای انتقامجویی از داداشی استفاده می‌کند. وی افزود: شخصیت جلال در این سریال دارای ابعاد مختلفی است که همه آن باید دیده شود. او در بیرون از خانه و محل کار رفتار و منش خاص خود را دارد، اما همین آدم وقتی به خانه خودش وارد می‌شود رفتار دیگری دارد، در کارهای خانه کمک می‌کند و معاشرت‌های خوبی با فامیل دارد. بازیگر نقش جلال در ادامه گفت: اگر بدی‌های جلال پرر نگ است به این دلیل است که مخاطبان سریال با دیدن این بدی‌ها آنها را انجام ندهند و بدانند که یک فرد حتی اگر حق هم با او باشد، باید یک جاهایی شرم کند و هرکاری را که به نفع خودش است، انجام ندهد.

نمایش آرامش در زندگی سنتی

سریال مثل هیچ‌کس را می‌توان یکی از سریال‌های فرهنگی دانست که تلویزیون آن را تولید کرده تا با دیدن آن بتوان یاد سریال‌های خوب و حساب شده‌ای افتاد که سال‌ها پیش تلویزیون در تولید آنها سنگ تمام می‌گذاشت.

این گفته محمد تقی فهیم، منتقد سینما و تلویزیون است که با صبر و حوصله به دیدن آثار تلویزیونی می‌نشیند و بدون شتابزدگی به نقد آنها می‌پردازد. فهیم  با ذکر این نکته که سریال مثل هیچ‌کس درکنار فیلمنامه کلاسیک و قصه‌گویی که دارد از قاب‌های زیبا هم بهره برده است به  «جام‌جم» گفت: چندین سال پیش ساخت این گونه سریال در تلویزیون باب بود اما به مرور و با افزایش تولیدات  این‌گونه سریال‌ها هم در انزوا قرار گرفتند، سریال‌هایی که قصه اجتماعی دارند، مردم را به خوبی تحت تاثیر قرار می‌دهند و سازندگان آنها با صبر و حوصله کادرهای مناسب و خوشرنگ برای قصه در نظر می‌گیرند.

فهیم درباره داستان سریال مثل هیچکس با ذکر این نکته که موضوعی که برای این سریال در نظر گرفته شده خیلی هوشمندانه انتخاب شده است‌گفت:در ظاهر مثل هیچکس قصه یک خانواده است اما اتفاقاتی که در این خانواده رخ می‌دهد را می‌توان به جامعه تعمیم داد.اعضای یک خانواده که سالها با خوبی و خوشی در کنار هم زندگی کرده اند به دلیل تفرقه افکنی چند نفر از هم جدا می‌شوند.این تفرقه افکنی را می‌توان در جامعه امروز ما هم دید که بیگانگان تلاش می‌کنند اتحاد و انسجام ما را برای منافع خودشان به هم بریزند.

فهیم تقابل سنت و مدرنیته را در سریال مثل هیچ‌کس ازدیگر نقاط قوت کار برشمرد و گفت:برزیده با شناختی که از روابط سنتی جامعه ما داشته به خوبی توانسته مناسبات سنتی را در سریال خود به نمایش بگذارد.

فهیم درادامه گفت: بازی‌ها خوب است و انتخاب بازیگران حساب شده است. فضای سریال آرام است و بازی‌ها به آرامش فضای کلی کار کمک می‌کند. البته اگر برای داستان سریال حوادث بیشتری در نظر گرفته می‌شد، جذابیت سریال بیشتر می‌شد و می‌توانست مخاطبان بیشتری را به سوی خود جلب کند. همچنان که اگر برزیده در قاب‌بندی سریال از حرکت دوربین بیشتری استفاده می‌کرد و بیشتر به بازیگران و شخصیت‌ها نزدیک می‌شد نتیجه کار بهتر می‌شد هرچند اکنون هم با همین ساختار مثل هیچ‌کس سریال خوب و قابل قبولی است. حسین سلطان محمدی، دیگر منتقد سینمایی است که از ابتدا تا کنون سریال مثل هیچ‌کس را دیده است از منظر این منتقد آنچه باعث قوت این سریال شده است، فیلمنامه و موضوعی است که سازندگان آن را برای تولید سریال انتخاب کرده‌اند.  سلطان محمدی در این باره گفت: با تفرقه‌ای که دربین اعضای خانواده داداشی پیش می‌آید، می‌توان تفرق و سودجویی در جامعه را محک زد.داداشی تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد تا اتحاد بین اعضای خانواده را حفظ کند. او به وحدت معتقد است. چیزی که جامعه ما نیز بشدت به آن نیازمند است.

این منتقد سینما و تلویزیون نمایش تقابل سنت و مدرنیته را یکی دیگر از نقاط قوت سریال مثل‌هیچ‌کس ذکر کرد و گفت:در این سریال ما شاهد از بین رفتن برخی از ارزش‌ها هستیم. ارزش‌هایی که به دلیل گذر جامعه ما از سنت به مدرنیته از بین رفته یا در خطر از دست رفتن هستند. سلطان محمدی، بازی‌های بازیگران سریال را خوب ذکر کرد و گفت: اکثر بازی‌ها خوب است. رامین راستاد خیلی خوب بازی می‌کند و ابراهیمی برای در آوردن نقش محمد باقر سنگ تمام گذاشته است.

مهم‌ترین ویژگی‌های محتوایی سریال مثل هیچ‌کس‌

ارزش بردباری و کنترل خشم  تصویر زیبایی از سنت ریش‌سفیدی و احترام به بزرگ‌ترها  عاقبت غرور و حب دنیا  دوری جستن از همنشین بد  امر معروف و نهی‌از منکر  منزلت زن و اهمیت نقش مادر در فرهنگ ایرانی الگودهی مناسب در زمینه ازدواج‌های سنتی  ترویج ساده‌زیستی  ترویج فرهنگ پربار دینی و نقش باورهای مذهبی در زندگی‌های روزمره مانند توجه به حلال و حرام، امانتداری، انجام فرایض، رعایت حدود محرم و نامحرم  یاد کردن با احترام از گذشتگان  نمایش بی‌اعتباری دنیا  نمایش فضای دلپذیر از گرمی کانون خانواده  تاکید بر ارزش‌های همدلی، دوستی و دستگیری از اشخاص نیازمند با رعایت حفظ آبرو  بدی را با خوبی جواب دادن  تاکید بر خرد جمعی و مشورت در خانواده  مشارکت زنان در امور خانواده  پرداختن به صفات پسندیده‌ای که اسلام زیبنده زن دانسته است (رفتار موقرانه زنان در خانواده)‌