انحراف 38 درصدی بنگاه‌های زودبازده‌

ظاهرا نتایج نهایی و جمع‌بندی شده این تحقیق، حدود 3 هفته پیش، به هر 2 دستگاه تسلیم شده است و خبرنگار ما موفق شد به برخی از جزئیات کلیدی آن دسترسی یابد.

براساس این تحقیق، انحراف بنگاه‌های زودبازده از اهداف خود از نظر اشتغالزایی و وام‌های دریافتی 38 درصد اعلام شده است. این رقم از بررسی 10 درصد کل پرونده وام‌های پرداختی به بنگاه‌های زودبازده در تمامی 30 استان کشور به دست آمده است. به عبارت بهتر، 8000 بنگاه زودبازده دریافت‌کننده وام از مجموع 350 هزار بنگاهی که تاکنون به بهره‌برداری رسیده‌اند، در نمونه‌گیری این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته‌اند. کل رقم وام‌های پرداختی به این بنگاه‌ها در طول مدت تحقیق، 1/4هزار میلیارد ریال بوده است که از این رقم 6/1 هزار میلیارد ریال صرف امورات دیگری غیر از اشتغالزایی از سوی صاحبان بنگاه زودبازده شده است. این تحقیق در بررسی مسیر مالی وام‌های پرداختی مدعی است که به انحراف عمیق‌تری در حد 40 درصد رسیده است. انجام‌دهندگان این تحقیق مدعی‌اند پرونده تک‌تک نمونه‌ها را بررسی کرده و از طریق ردیابی چک‌های در نهایت نقد شده به رقم انحرافات رسیده‌اند. به عنوان مثال، بسیاری از مبالغ وام‌های دریافتی با همکاری فروشنده کالا و در قبال دریافت درصدی از وجه دوباره به صاحب اصلی وام مسترد شده است. این تحقیق در اشاره به مصرف وجوه وام‌های پرداختی به بنگاه‌های زودبازده مدعی است که این وجوه، صرف خرید زمین، آپارتمان‌سازی، سپرده‌گذاری در بانک‌های دولتی و خصوصی به صورت سپرده سرمایه‌گذاری مدت‌دار یا خرید اوراق مشارکت شده است. در نمونه روشنی که در این تحقیق ذکر شده، آمده است  وجوه کلانی به صورت سپرده قرض‌الحسنه در آستانه قرعه‌کشی جوایز یکی از بانک‌های دولتی به این بانک وارد شده است.

تحقیق مشترک یادشده، انحراف بنگاه‌های زودبازده از اهداف خود در 2 ملاک تعداد و رقم را به تفکیک استان‌ها نیز مشخص کرده که استان کرمان در این میان، مقام اول را به خود اختصاص داده است؛ به طوری که درصد تعداد بنگاه‌های انحرافی در این استان، 66 درصد و درصد انحراف مالی بنگاه‌ها 83 درصد است. کمترین ارقام انحراف نیز متعلق به استان کرمانشاه است. انحراف درصد تعداد این بنگاه‌ها 10 درصد و درصد انحراف مالی آن، 14 درصد است.

در استان تهران نیز بنگاه‌های زودبازده از نظر تعداد 41 درصد و از نظر مبلغ، 21 درصد انحراف داشته است. در استان هرمزگان انحراف از نظر تعداد، 65 و از نظرمبلغ، 71 درصد است.

در استان اصفهان نیز انحراف از تعداد، 50 درصد و انحراف از مبلغ، 74 درصد گزارش شده است. گزارش کامل این تحقیق 62 صفحه‌ای احتمالا در روزهای آینده منتشر خواهد شد.

نظر وزارت کار و امور اجتماعی‌

در همین حال، خبرنگار جام‌‌جم تلاش کرد دیدگاه وزارت کار و امور اجتماعی را در خصوص این گزارش کسب کند.

یک مقام مسوول در این وزارتخانه در همین خصوص به «جام‌جم» گفت: من تاکنون چنین گزارشی ندیده‌ام، اما اگر منظور شما گزارشی است که قرار بود نتایج آن منتشر شود، باید بگویم نحوه بررسی‌ها در این گزارش حاوی اشکالات متعددی است و قرار بود این اشکالات قبل از نهایی شدن گزارش، مرتفع شود. وی با بیان این که وزارت کار و امور اجتماعی دخالت چندانی در تهیه این گزارش نداشته است، افزود: معیارهایی که برای تعیین انحراف بنگاه‌های زودبازده در این گزارش تعریف  شده معیارهای صحیحی نیست و به عنوان مثال تیم بررسی‌کننده دریافت قسط اول تسهیلات از سوی یک بنگاه زودبازده را به عنوان زمان بهره‌برداری تلقی کرده و به این ترتیب، نتیجه گرفته‌اند بنگاه‌هایی که در زمان دریافت قسط اول راه‌اندازی نشده‌اند، منحرف از مسیر شناخته می‌شوند. این مقام مسوول افزود: اگر بنگاه زودبازده از سوی تیم‌های بررسی‌کننده مشاهده نشد، این به معنای آن نیست که بنگاه مورد نظر اصلا وجود ندارد.

وی با تاکید بر آمارهای سابق وزارت کار در خصوص عملکرد بنگاه‌های زودبازده گفت: طی 3 سال اخیر، یک میلیون و 110 هزار طرح راه‌اندازی بنگاه‌های زودبازده به کارگروه‌های اشتغال استان‌ها معرفی شده که از این تعداد، 760 هزار از صافی بررسی بانک‌ها عبور کرده و 470 هزا رمورد آن نیز به بهره‌برداری رسیده است. این در حالی است که کل تسهیلات  اختصاص یافته به بنگاه‌های زودبازده طی 3 سال گذشته، فقط 18 هزار میلیارد تومان یعنی یک دهم تسهیلات پرداخت شده در شبکه بانکی کشور به بنگاه‌های کوچک و زودبازده اختصاص پیدا کرده که رقم ناچیزی است.

این مقام مسوول بار دیگر تاکید کرد: انحراف بنگاه‌های زودبازده بر اساس بررسی‌های ما از نظر تعداد، 22 درصد و از نظر میزان تسهیلات پرداخت شده، فقط 6/4 درصد است.