پیام‌رسانی در حوزه یک اثر داستانی‌

پاتوق عنوان مجموعه‌ای است که این روزها از شبکه یک سیما به آنتن پخش سپرده شده است. این مجموعه که در گروه خانواده تهیه شده تلاش می‌کند داستان‌های کوتاهی را با آموزه‌های عموما اخلاقی به نمایش بگذارد، داستان‌هایی که برای این مجموعه انتخاب شده‌اند ساختاری ساده دارند و در اجرا هم تلاش شده که این سادگی حفظ شود. مخاطب مجموعه پاتوق تعریف شده است و بنابراین سازندگان می‌دانند که بر فرض داستان‌های مختلفی که طراحی کرده‌اند قرار است برای کدام قشر از مخاطب به نمایش درآید. این مجموعه داستان خانواده‌ای با 3 گروه سنی متفاوت را به تصویر کشیده. بچه‌های خانواده تصمیم می‌گیرند که قهوه‌خانه موروثی خود را به شکل امروزی درآورند، اما به علت قرار گرفتن این قهوه‌خانه در مکانی در نزدیکی دادگاه خانواده، تالار عروسی و خانه سالمندان، هر بار داستان‌های مختلفی به وقوع می‌پیوندد و پای آدم‌های متفاوتی  به ماجرا باز می‌شود.

ویژگی‌ مهم این‌گونه آثار وجه «پیام‌رسانی» این آثار است. سال‌ها پیش وقتی چنین آثاری ساخته می‌شدند چنان این وجه پیام‌رسانی بر اجزای داستان اثر غالب می‌شد و چنان آن را خرد می‌کرد که آن اثر تلویزیونی بیشتر به خطابه تلویزیونی تبدیل می‌شد تا یک اثر داستانی. درواقع مستقیم‌گویی بزرگترین آفتی بود که این آثار را مورد هجوم قرار می‌داد و اندک جذابیت‌های آن را  اگر وجود داشت  نیز به کناری می‌زد. اما در سال‌های گذشته در آثاری که در این گونه ساخته شده، تلاش گردیده حداقل این نقیصه جبران شود. ولی باید پرسید آیا این تلاش موفق بوده است؟

پاتوق به هر حال جزو آثاری است که می‌خواهد حرفی بزند و پیامی بدهد و ساده‌ترین قالبی هم که می‌شود را برای مجموعه‌ای که هر بار داستان متفاوتی را روایت می‌کند، برگزیده است. اگر در سال‌های پیش آرایشگاه، سرای سالمندان، بازارچه و... محلی برای پدید آمدن و طرح داستان‌های گوناگون بوده، امسال این اتفاق به شکل دیگری رخ داده است. یک قهوه‌خانه امروزی محل اتفاقاتی می‌شود که باعث می‌شود آدم‌های امروزی با مشکلات امروزی پایشان به ماجراهایی باز شود که بعضا هم خیلی خوش تمام نمی‌شوند، از آن گذشته، مجموعه پاتوق جزو آثار تلویزیونی طولانی و پرشماری محسوب می‌شود که از ابتدا روی طرح‌های داستانی قسمت‌های مختلف آن کار شده است؛ البته بعضی از قصه‌های این مجموعه هم به خاطر زمان کمی که برای روایت آنها بوده، کاملا از دست رفته است و بعضی دیگر نیز آنچنان که باید جذابیتی ندارند، اما معلوم است که تلاش شده است داستان‌های این مجموعه تا آنجا که ممکن است صمیمی و کارآمد به نظر برسند. مجموعه پاتوق حال و هوایی زنانه دارد. جدا از خود داستان‌ها منظری که برای روایت آنها انتخاب شده است نیز تا حدودی زیاد زنانه است. شاید این موضوع به خاطرتهیه این مجموعه در گروهی مثل خانواده باشد و یا این که 2 نویسنده خانم فیلمنامه‌های این مجموعه را به نگارش درآورده‌اند.این مجموعه به ضرورت داستان‌های متنوعی که در آن اتفاق می‌‌افتد، در هر قسمت از بازیگران مختلفی استفاده کرده است.در خبرها آمده بود که در این مجموعه 180 بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون در نقش‌های گوناگون ایفای نقش کرده‌اند. خود این موضوع برای مجموعه‌ای که هر قسمتش تنها 20 تا 25 دقیقه است حتما یک اتفاق است.

مجموعه داستانی پاتوق هر روز ساعت 30/19 از شبکه یک سیما پخش و روز بعد ساعت 30/13 در برنامه سیمای خانواده تکرار می‌شود.

مهدی غلا‌محیدری