بهترین ‌هدیه ‌برای‌ نوزادان

شیرخوار در شش ماه اول زندگی به هیچ چیز جز شیر مادر احتیاج ندارد که به آن تغذیه انحصاری با شیر مادر می‌گویند. ترکیب شیر مادر منطبق بر نیازهای بدن شیرخوار بوده و بدین لحاظ مناسب‌ترین وضعیت رشد را در کودکان تامین می‌نماید. از آنجا که هدیه‌ای ارزنده‌تر از شیر مادر برای شیرخوار وجود ندارد، به طور قطع مادران از اهدای آن به کودک خود دریغ نخواهند کرد.

مزایای شیر مادر برای نوزاد

شیر مادر از لحظه تولد تا پایان 6 ماهگی می‌تواند به تنهایی تمام نیازهای غذایی شیرخوار را که برای رشد طبیعی او لازم است تامین نماید.

به طور کلی  آغوز یا شیر روزهای اول زرد و غلیظ است و بسیار مغذی و حاوی مواد مفید و ارزنده‌ای است که به منزله اولین و مهمترین اقدام ایمن‌سازی برای حفاظت کودک بر ضد بیماری‌های عفونی است.

در واقع عوامل مختلف ضدمیکروبی موجود در شیر مادر احتمال ابتلای شیرخوار را به بسیاری از عفونت‌ها، بخصوص عفونت‌های گوارشی و تنفسی و گوش میانی کاهش می‌دهد.در ضمن  میزان ابتلا به آسم، اگزما و انواع آلرژی در شیر مادرخواران کمتر می‌باشد.

 چربی شیر مادر بهتر از دیگر انواع شیرها هضم و جذب می‌شود، به همین علت استفراغ و حساسیت نسبت به پروتئین و دل‌درد در شیر مادرخواران کمتر دیده می‌شود.

همچنین به علت چربی بیشتر در شیر انتهایی شیرخوار کاملا سیر شده و پرخوری نمی‌کند و در نتیجه کمتر چاق می‌شود.از طرف دیگر به علت وجود آب کافی در ابتدای شیر تشنگی شیرخوار برطرف شده و اشتهای او تحریک می‌شود و نیازی به دادن آب و آب‌قند و... نمی‌باشد.

با مکیدن مکرر پستان ارضای غریزه مکیدن و احساس سیری همزمان با هم در شیرخوار به وجود می‌آید.
میزان سدیم  پروتئین شیر مادر به اندازه‌ای است که به کلیه‌های هنوز کامل‌نشده نوزاد صدمه وارد نمی‌کند و درجه حرارت شیر مادر مناسب و عاری از آلودگی میکروبی است.

آنچه نباید فراموش کرد این است که تغذیه با شیر مادر رابطه عاطفی مادر و نوزاد را افزایش می‌دهد و تماس پوستی مادر و نوزاد در گرم نگه داشتن و بهبود رشد و تکامل نوزادان نارس و بیمار نقش حیاتی دارد.

به طور کلی به دلیل وجود عواملی مانند لاکتوفرین و اسیدیته بیشتر شیر مادر جذب آهن آن در مقایسه با شیر مصنوعی به مراتب بهتر صورت می‌گیرد. در ضمن  اسهال در شیر مادرخواران کمتر دیده می‌شود و بهره هوشی شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند بالاتر از شیرخوارانی است که با شیر مصنوعی تغذیه می‌شوند.جالب است بدانید که مادران شیرده سالم تر هستند .

 جمع شدن و برگشت رحم به اندازه طبیعی در مادرانی که نوزادشان را شیر می‌دهند سریع‌تر صورت می‌گیرد.در ضمن تغذیه مکرر شیرخوار در شبانه‌روز عادت ماهیانه مادر و امکان تخمک‌گذاری مادر را به تعویق می‌اندازد و احتمال حاملگی‌های زودرس را کاهش می‌دهد.

احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان، شکستگی لگن، پوکی استخوان، دیابت و M.S  در مادرانی که به فرزندشان شیر می‌دهند کمتر است.

 تمایل بیشتر مادر و نوزاد باعث بهتر شدن وضع روحی و عاطفی مادر می‌گردد.

از مزایای اقتصادی  اجتماعی شیر مادر می‌توان‌ به ارزان تر بودن تغذیه با شیرمادر اشاره کرد .

از طرف دیگر شیر مادرخواران کمتر بیمار شده و هزینه‌های درمانی کمتری به خانواده تحمیل می‌شود و تغذیه با شیر مادر از خروج مقادیر هنگفتی ارز از کشور جهت ورود شیرخشک جلوگیری کرده و باعث توسعه اقتصادی کشور می‌شود.

نکات اساسی در تغذیه با شیر مادر

تغذیه با شیر مادر باید بلافاصله بعد از تولد شروع شود تا اولین غذای نوزاد شیر مادر باشد و نوزاد باید در تمام مدت 24 ساعت در کنار مادر خود باشد و از پستان مادر تغذیه کند.به طور کلی اگرچه شیر مادر در روزهای اول آغوز یا ماک نامیده می‌شود که حجم محدودی دارد. اما مکیدن مکرر پستان، مقدار شیر مادر را مطابق نیاز و رشد کودک افزایش می‌دهد.

استفاده از آغوز پس از تولد نوزاد را در مقابل میکروب‌ها و عوامل بیماری‌زا حفظ کرده و مصرف مکرر آن احتمال بروز زردی را کاهش می‌دهد.

در هفته‌های اول، در هر وعده تغذیه باید از هر دو پستان به نوزاد شیر داد تا سبب تحریک ترشح شیر شود. در هفته‌های بعد برحسب نیاز و میل شیرخوار می‌توان از یک یا هر دو پستان استفاده نمود ولیکن در هر نوبت پستان باید به طور کامل تخلیه شود چون چربی شیر در انتهای هر نوبت شیردهی بیشتر است.

البته طول مدت شیر خوردن از هر پستان و فواصل تغذیه باید مطابق میل و تقاضای شیرخوار باشد.

قبل از هر بار شیر دادن باید مادر دست‌هایش را با آب و صابون بشوید. در صورت امکان بهتر است روزی یک بار حمام کند یا روزی یک بار پستان‌هایش را با آب تمیز و سالم بشوید.

پس از شیر دادن نیز برای جلوگیری از ترک نوک سینه بهتر است یک یا چند قطره شیر خود را روی نوک پستان بگذارد تا در معرض هوا خشک شود.

ضرورت حفظ و تداوم شیردهی‌

برای حفظ و تداوم شیردهی اصول زیر باید رعایت شود:

مکیدن صحیح و مکرر: مهمترین عامل در افزایش شیر مادر، مکیدن درست شیر از پستان مادر توسط شیرخوار و تخلیه پستان است. اگر شیر ترشح‌شده در پستان‌ها مرتبا تخلیه نشود، بتدریج تولید و ترشح آن کاهش یافته و سپس متوقف می‌گردد، هرچه تغذیه با شیر مادر زودتر شروع شود، احتمال موفقیت در امر شیردهی بیشتر است.

بیشتر شیرخواران 5/1 تا 3 ساعت پس از تغذیه، دوباره گرسنه می‌شوند و در این مدت هم شیر به حد کافی ترشح و در پستان‌ها ذخیره شده است. بهترین توصیه آن است که دفعات تغذیه طبق ساعت‌ خاص نباشد، بلکه بسته به میل و تقاضای شیرخوار  تامین شود.

آرامش خاطر مادر: یکی دیگر از عوامل مهم در شیردهی موفقیت‌آمیز، آرامش خاطر و عدم نگرانی مادر است.
برعکس، نگرانی و اضطراب عاملی بسیار مهم در کاهش جاری شدن شیر است. از مهمترین عواملی که در روزهای اول باعث نگرانی مادر می‌شود، کم بودن حجم شیر است، ولی بتدریج که نوزاد با علاقه و هوشیاری بیشتر و مکرر پستان‌های مادر را می‌مکد بر حجم شیر افزوده شده و نیازهای نوزاد تامین خواهد شد. البته حمایت همسر و افراد خانواده و نیز اطمینان خاطر از تامین اقتصادی و شغلی می‌تواند نقش موثری در تداوم شیردهی داشته باشد.

دفعات و وضعیت صحیح شیر دادن:دفعات و وضعیت صحیح شیر دادن نقش ارزنده‌ای در تداوم شیردهی دارند، چراکه با رعایت برخی نکات می‌توان از ترک خوردن نوک پستان، گلوله شدن، آبسه و غیره جلوگیری نمود. اگر شیرخوار در موقع گرفتن نوک پستان قسمت هاله را به درستی در دهان نگیرد، مکیدن نوک پستان به تنهایی، می‌تواند موجب زخم و ترک خوردن آن شود.

در این‌گونه موارد ضمن اصلاح نحوه شیردهی، ادامه شیردهی به طور مکرر توصیه می‌شود، زیرا در صورت عدم تخلیه پستان، تورم و فشار زیادی در آن ایجاد می‌شود که خود زمینه‌ساز بروز عفونت و آبسه خواهد بود. به طور کلی اگر شیر خوردن برحسب میل او یعنی زود به زود باشد هرگز تورم پستان و احتقان به وجود نخواهد آمد.
در صورت بروز ترک‌خوردگی یا شقاق نوک پستان، بهتر است شیر‌خوار تغذیه را از پستان سالم شروع کند و به طور مکرر با هر دو پستان تغذیه شود.

تغذیه صحیح و فعالیت جسمی مناسب:در دوران شیردهی مادر باید از خستگی مفرط پرهیز نموده، ضمن انجام فعالیت جسمی مناسب به تغذیه خود نیز توجه نماید و از حمایت روانی بقیه اعضای خانواده بویژه همسر خود برخوردار باشد تا احساس شادابی و سلامت کند. تغذیه خوب و داشتن ذخایر کافی از دوران بارداری و همچنین در دوران شیردهی به ترشح شیر و تغذیه موفق شیرخوار کمک می‌نماید.

مادر در دوران شیردهی احتیاج به انرژی بیشتر برای ساختن شیر مورد نیاز کودک دارد که باید این انرژی را از طریق غذاهای کافی و متنوع تامین کند.

مرجان‌نقوی‌