حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
هورمونی که ساعت زیستی بدن را تنظیم میکند
ساعت درونی بدن به شما کمک میکند تا فعالیت خود را در ساعات روز افزایش داده و در تاریکی و شب هنگام از شدت آنها بکاهید و به استراحت بپردازید. همچنین چرخه خواب و بیداری، فعالیت و استراحت، حرارت بدن، برونده قلب، مصرف اکسیژن و میزان ترشح غدد درونریز توسط همین ساعت بیولوژیک بدن تنظیم میگردند. البته ساعت بیولوژیک مختص انسانها نبوده و تمام موجودات زنده از باکتریها گرفته تا خود انسانها واجد چنین ساعتی هستند. در تنظیم ساعت بیولوژیک بدن 3 عضو با یکدیگر همکاری میکنند:
هنگامی که نور (بهطور طبیعی نور خورشید) به چشمها میرسد گیرندههای نور آن را به هیپوتالاموس مغز مخابره میکنند سپس هیپوتالاموس به غده صنوبری که چشم سوم نیز نامیده میشود، فرمان میدهد که ترشح ملاتونین را کاهش میدهد. در واقع تولید ملاتونین نسبت به دو عامل نور و حرارت حساس است. هنگامی که نور و حرارت کاهش مییابد ما احساس خوابآلودگی خواهیم کرد چراکه تولید ملاتونین افزایش مییابد. ملاتونین در غیاب نور و در شب تولید میگردد بهطوری که میزان ملاتونین در شب 10 برابر میزان آن در روز میباشد. میزان ترشح و تولید ملاتونین در افراد مسن کاهش مییابد. از این رو آنها صبحها زودتر از خواب برمیخیزند. بر هم خوردن تنظیم ساعت درونی و ناهمخوانی آن با محیط پیرامون و شبکه اجتماعی منجر به بروز بیخوابی مزمن، هواپیمازدگی و اختلال خواب در شاغلینی که در دو شیفت کار میکنند، میشود.
شما میتوانید با اندازهگیری دمای بدن و سطح هوشیاری خود طی شبانهروز پی ببرید که آیا جزو دسته سحرخیزها میباشید یا شب زندهداران. درجه حرارت بدن افراد سحرخیز معمولا در پیش از ساعت 8 بعد از ظهر کاهش مییابد. این افراد از لحاظ آناتومی انعطافناپذیر بوده و اوج حرارت بدن و سطح هوشیاری آنان در اوایل بعدازظهر میباشد. اما افراد شب زندهدار انطباقپذیری بیشتری دارند. در افراد سحرخیز ملاتونین کمتری ترشح میگردد بنابراین بیشتر در معرض اختلالات خواب قرار دارند. ملاتونین هورمون مهمی است که توسط غده پینهآل در مغز ترشح میشود. از زمان شناسایی این هورمون درسال 1958 تا به حال مطالعات نشان داده است که ملاتونین هورمونهای دیگری را در بدن تنظیم میکند. این هورمونها آهنگ و الگوی 24 ساعته عملکرد و پاسخهای بدن را تنظیم میکنند. آزاد شدن ملاتونین در اثر تاریکی تحریک و در اثر نور سرکوب میشود بنابراین به تنظیم خواب و بیداری ما کمک میکند. این ماده همچنین زمان و آزاد شدن هورمونهای جنسی زنانه را تنظیم و کنترل میکند.
سطح بالای ملاتونین همچنین مسوول پدیده پیری در بدن است. بچهها دارای بالاترین سطح ملاتونین شبانه هستند، همان طور که سن افزایش مییابد میزان این هورمون کمتر و کمتر میشود. به این معنی که افراد زودتر به خواب میروند و زودتر بیدار میشوند و ممکن است از این الگوی بههم ریخته رنج ببرند.
گفت و گو
