روبات مهربان و قهرمان‌

شاید به دلیل کم و دیالوگ بودن فیلم بوده که سازندگانش ترجیح داده‌اند برای صداهای فیلم از همکاری نام‌ها و چهره‌های سرشناس سینما کمک نگیرند، بجز سیگورنی ویور، کسانی مثل بن‌برت، الیسا نایت، جف گارلین، فرد ویلارد و کتی ناجیمی صداهای خود را به کاراکترهای کارتونی فیلم قرض داده‌اند. دیزنی «وال  ای» را با همکاری شرکت کامپیوتری پیکسار تولید کرده است.

قصه‌

سال 2700 است و همه چیز با سرعت چشمگیری روبه‌پیشرفت است. پرسشی که مطرح است این است که اگر نوع بشر مجبور شود زمین را ترک کند،  چه اتفاقی می‌افتد؟ در همین حالت اگر آدم‌ها یادشان برود آخرین روبات را هم همراه خود ببرند، آن‌ وقت چه می‌شود؟ شرایط زندگی بشر روی کره زمین طی این سال‌ها به گونه‌‌ای بوده که روبات‌ها همکاری بسیار زیادی با آدم‌ها کرده‌اند و یکی از یاران وفادار آدم‌ها بوده‌اند. وال ‌ ای یکی از همین روبات‌های مهربان است. او هم مثل هر روبات منظم دیگری،  درسال‌های عمر و زندگی‌اش،  هر روز همان کارهایی را انجام داده است که به عهده‌اش گذاشته‌اند، اما خیلی زود، متوجه می‌شود برای انجام چه کاری خلق شده و هدف و منظور از خلق وی چه بوده است. چیز تازه‌ای که وال   ای کشف کرده چیست؟ زمانی که او یک کامپیوتر دیگر به‌نام ایو را ملاقات می‌کند، متوجه نکات تازه‌ای می‌شود. ایو مدت‌های مدیدی در جستجوی وال   ای بوده است و به او می‌گوید وی کلید آینده کره زمین است. ایو پس از صحبت با وال ‌‌ ای راهی آسمان می‌شود تا به آدم‌ها بگوید وال  ای را پیدا کرده است. وال   ای می‌‌تواند زمین را از خطری که موجودیت آن را تهدید  می‌کند، نجات دهد. آدم‌ها هم در نقطه‌ای دورتر از کره‌زمین منتظر رسیدن خبری خوشحال‌کننده هستند که حکایت از امن بودن زمین کند (تا بتوانند دوباره برای زندگی روی زمین برگردند.) در همین ایام، وال  ای در کهکشان به جستجوی ایو می‌پردازد و این نکته باعث یک سری ماجراجویی می‌شود. وال  ای در این سفر هیجان‌انگیز تنها نیست و گروهی از کاراکترهای دیگر وی را همراهی می‌کنند. در بین آنها چند ربات شیطان هم وجود دارد که باعث خراب شدن کارها می‌شوند.

نقد

«وال - ای» یکی از بهترین انیمیشن‌های کامپیوتری مشترک پیکسار و دیزنی است که از آن به عنوان یکی از امیدهای اصلی اسکار بخش انیمیشن 2009 اسم می‌برند. قبل از نمایش عمومی فیلم سازندگانش قصه فیلم را لو نداده بودند و به همین دلیل، همگان مشتاق آن بودند که ببینند این فیلم چه قصه‌ای دارد و این قصه چگونه تعریف شده است. با‌ آن که گفتگوهای فیلم بسیار کم است،‌ ولی حس و حال خیلی خوبی خلق می‌کند و احساس ویژه‌ای را در دل بیننده به وجود می‌آورد. بسیاری از منتقدان سینمایی گفته‌اند قصه غنی و پربار «وال - ای» این است که لحن و سبک فیلم بسیار متفاوت از کارهای قبلی مشترک پیکسار و دیزنی است. اگر در شروع فیلم تماشاچی به این نکته دقت نکند که سازندگان فیلم چه کسانی هستند، به سختی قبول می‌کند که این انیمیشن کامپیوتری را همان کسانی تولید کرده‌اند که قبل از این کارهایی مثل «ماشین‌ها»، «قصه‌ اسباب‌بازی»، «اینکر دیبل‌ها» و حتی «پیدا کردن نیمو» را ساخته‌اند. «وال - ‌ای» از المان‌های سیاهتری بهره گرفته و در کمال تعجب باعث خلق اثری سه بعدی، خلاق و جذاب شده است.

«وال - ای» را می‌توان حسن ختام محصولات انیمیشن امسال دانست و این در حالی است که هنوز نام چند انیمیشن دیگر در فهرست محصولات امسال دیده می‌شود. این فیلم به قدری زیبا و تماشایی است که از همین حالا می‌‌توان آن را برنده اسکار بهترین انیمیشن معرفی کرد و رقابت اسکاری انیمیشنی را تمام شده ارزیابی کرد.
تا قبل از این معمولا نام محصولات انیمیشنی پس از فیلم‌های زنده قرار می‌گرفت و اکنون با «وال - ای» می‌توان گفت این دو نوع فیلم در کنار هم قرار می‌گیرند و هیچ یک بر دیگری مقدم نیست. تا قبل از این از فیلم‌های انیمیشن به عنوان محصولات خاص کودکان و نوجوانان اسم برده می‌شود، اما حالا می‌توان گفت این نوع فیلم‌ها برای افراد بزرگسال هم ساخته می‌شود و آنها هم هدف اصلی سازندگان این نوع فیلم‌ها هستند. جیمز براردینلی، منتقد سرشناس عقیده دارد «وال - ای» سینما را از همه نظر به ریشه‌های باارزش قدیمی‌اش برمی‌گرداند. خط اصلی قصه فیلم یک بحث مهم زیست‌محیطی را در دل قصه‌ای جذاب مطرح می‌کندو لحن فیلم بین آثار ژاک تاتی کمدین فرانسوی و استنلی کوبریک فیلمساز فلسفی سینما در نوسان است. فضای پسا  آخر زمانی «یک اودیسه فضایی 2001» کوبریک که در آن بشر در جستجوی مکان بهتری برای زندگی است، در «وال - ای» انعکاس ویژه‌ای دارد. تمام بار قصه فیلم بر دوش روبات مهربان و کنجکاوی به نام «وال‌ - ای» است که مشغول انجام کارهای روزمره و همیشگی است و دیالوگ‌های خیلی کمی به زبان می‌آورد. جادوی اصلی فیلم همین کاراکتر خونگرم است که بیننده را جذب خود می‌کند، اما کار روزانه او به هیچ وجه تماشاچی را خسته نمی‌کند و به زودی وقوع یک سلسله اتفاقات، این زندگی روزانه را دستخوش تغییرات زیادی می‌کند. تازگی قصه فیلم هم در همین تغییرات است.

در یک کلام می‌توان گفت «وال - ای» نامه‌ای عاشقانه به سینمای کلاسیک علمی  تخیلی است و تا به امروز سیاسی‌ترین انیمیشن دیزنی و پیکسار است. تماشاگران هنگام ترک سالن سینما هنوز به پرسش‌هایی فکر می‌کنند که قصه فیلم مطرح کرده و آنها در جستجوی جواب‌های این سوال‌ها هستند. کمدی فیلم، هیچ مکثی ندارد و بدون توقف جلو می‌رود. سازندگان فیلم مثل همیشه کاراکترها و موقعیت‌هایی را خلق می‌کنند که بشدت تماشایی و گیرا هستند. ارجاعات فرهنگی و اجتماعی فیلم غنی هستند و قوه تخیل قصه بی‌پایان است. این قصه به یک افسانه جادویی می‌ماند که مادربزرگ‌ها شب‌ها هنگام خواب برای نوه‌های خود تعریف می‌کنند. تلفیق بخش کوچک زنده فیلم با بخش انیمیشن خیلی خوب و طبیعی است و این هم یکی دیگر از جاذبه‌های «وال‌ - ای» است که استفاده خیلی خوبی از چند صحنه زنده می‌کند و می‌تواند آن را به شکلی منطقی در دل یک اثر انیمیشن قرار دهد.

کیکاووس زیاری‌