Crocus SATIVUS نام علمی گیاهی پیازی است به نام زعفران .این طلای سرخ ، 6گلبرگ به رنگ بنفش دارد که خاستگاه اصلی آن به برخی نواحی خشک و نیمه خشک شرقی ایران برمی گردد. این داروی ارزشمند دارای خصوصیاتی همچون ایجاد نشاط، کمک به سیستم گوارشی هاضمه
کد خبر: ۱۸۵۸۴
، مسکن سرفه ، رفع برونشیت های مزمن ، تسکین درد دندان ، رفع حالت تشنجی و بی خوابی ، دفع سنگ کلیه و صفرا، تقویت کننده بینایی و درمان اسهال است . همچنین به سبب ارزش غذایی آن به عنوان یک ماده معطر برای غذا و شیرینی و محرک اشتها ارزشی دوچندان دارد که از سالیانی بسیار کهن در ایران مورد کشت بوده و به عنوان تحفه ای ارزشمند به دولتهای خارجی پیشکش می گردیده است . آمار و اطلاعات نشان می دهند که ایران بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران در جهان است و بیش از 60درصد از صادرات و بیش از 80درصد از تولیدات این محصول ارزشمند دراختیار ایران است . پس از ایران کشورهای اسپانیا، چین ، ایتالیا، امارات و سوئیس در رده های بعدی قرار گرفته اند. دراین میان ، اتحادیه اروپا باجذب 60درصد زعفران صادراتی ایران بزرگترین خریدار زعفران ایران بوده است ، کشورهای سوئیس ، آرژانتین ، روسیه ، فرانسه ، امارات متحده و...از مهمترین مشتریان زعفران ایران پس از اتحادیه اروپا هستند. ایران همواره بالاترین میزان تولید را در طول سالیان گذشته دراختیار داشته است بخصوص در سالهای 1368به بعد روند صعودی تولید زعفران چشمگیر است . مصرف جهانی زعفران به سبب گرانی آن و آشنا نبودن مردم بسیاری از کشورها با این ماده ارزشمند، فقدان تبلیغات مناسب در بازارهای جهانی برای آشنایی مردم با خواص غذایی و دارویی آن بسیار پایین بوده است و بسیاری از کشورها، آشنایی لازم را با طلای سرخ نداشته و به دنبال آن تقاضایی را نیز به بازار ارائه نمی کنند. در صورتی که تبلیغاتی مناسب در این زمینه صورت پذیرد، مصرف زعفران به بیش از 3برابر مصرف کنونی آن افزایش خواهد یافت . از آنجا که امکان افزایش تولید این محصول در ایران بیش از کشورهای دیگر و مزیت تولید آن نیز بیش از سایر گیاهان در ایران است ، اجرای برنامه ریزی تبلیغاتی منظم و مستمر ضروری است . معرفی خواص دارویی زعفران بخصوص در کشورهای امریکای شمالی ، اروپا و شرق آسیا که آشنایی مناسبی بازعفران از لحاظ غذایی آن دارند، بسادگی می تواند تقاضای زعفران را به بیش از 100میلیون دلار برساند و از آنجا که ایران بیش از 60درصد صادرات این محصول را در اختیار دارد، بسهولت می تواند از این منابع سرشار برخوردار شود. از سویی دیگر، با توجه به جمعیت 5/6 میلیاردی جهان در صورتی که باانجام صحیح تبلیغات بتوانیم نیاز به مصرف یک گرم زعفران را در سال برای هر فرد به وجود آوریم ، در آن صورت تقاضای زعفران به بیش از 6هزار تن خواهد رسید و ایران از این رهگذر و با تولید بیش از 4هزار و 600تن محصول و صادرات آن ، صاحب درآمدهای هنگفتی خواهد شد و این میزان توان تولیدی هم اکنون در کشور وجود دارد و تنها به سبب ضعف در سیستم تبلیغاتی کشور است که همواره از چنین منابع درآمدی که به حق متعلق به کشور است محروم مانده ایم . یکی از معضلات پیش روی صادرات زعفران ، قاچاق این محصول است که تا سالهای اخیر ادامه داشته است که به دلیل تشریفات اداری و پیمان ارزی و در نتیجه سودآوری آن که ناشی از اختلاف نرخ ارز واریزنامه ای و قیمت ارز در بازار غیررسمی بود، صورت می گرفت . قاچاق زعفران همراه مسافر نیز به دلیل کم حجم بودن و ارزش اقتصادی آن و فرار از مالیات و سودجویی تا زمان حال نیز متداول است . برخی از کشورهای منطقه از جمله امارات متحده ، کویت و همچنین رقیب اصلی ایران ، کشور اسپانیا که زعفران تولیدی آنها هیچ مزیتی نسبت به محصول ایران ندارد، با وارد کردن زعفران به صورت غیرقانونی با مبالغی بسیار پایین و نازل و بسته بندی آن در اندازه های مختلف و فروش آن به اسم خود به منابع درآمدی سرشاری دست می یابند. قاچاق زعفران سبب شده است که وضعیت کشور در بازارهای خارجی از جایگاه اصلی خود بسیار فاصله داشته باشد و ایران که به سبب میزان تولید و صادرات این محصول باید نقش اصلی را در تعیین قیمت داشته باشد، پذیرنده فعل و انفعالات بازار بوده و قیمتهای تعیین شده از سوی اسپانیا را پذیرا باشد. تاثیرات منفی قاچاق این ماده ارزشمند بدین جا ختم نمی شود؛ بلکه زعفرانی که به صورت غیررسمی از کشور خارج می شود، به سبب رعایت نکردن موازین بهداشتی و نداشتن استانداردهای مورد نیاز، باعث وارد آمدن صدمات جبران ناپذیری به اعتبار و حیثیت زعفران ایرانی می شود. قیمت یک کیلو زعفران در بازارهای جهانی در محدوده 1000-1200دلار است ؛ ولی به سبب معضلات مختلف از جمله قاچاق آن ، قیمت زعفران ایران بیش از 450دلار در هر کیلو نیست . خوشبختانه در سالهای اخیر با حذف قوانین دست و پاگیر اداری و کم شدن اختلاف میان نرخ ارز واریزنامه ای با نرخ ارز غیررسمی و یکسان شدن نرخ ارز، از قاچاق زعفران به میزان زیادی کاسته شده است ؛ ولی هنوز قاچاق زعفران در کشور به طورکامل از بین نرفته است . در همین ارتباط، ایجاد تشکلاتی قدرتمند در امر صادرات می تواند از قاچاق زعفران که به سبب ضعف بازاریابی و سیستم بسته بندی باعث وارد آمدن خسارات مالی فراوانی به کشور می شود، جلوگیری کند. تولید زعفران ، مزیتهای فراوانی نسبت به سایر محصولات دارد. این گیاه در محیطی که گیاهان دیگر قادر به رشد و زندگی نیستند، پرورش می یابد و از سویی ، نیاز به آبیاری زیادی ندارد و در فصلی به آبیاری احتیاج دارد که گیاهان دیگر نیازمند آب نیستند. از آنجا که این طلای سرخ در پاییز و زمستان می روید، کمتر به بیماری مبتلا شده و به همین سبب شیوع بیماری در این گیاه بندرت اتفاق می افتد و به همین سبب کشاورزان نیز مجبور به استفاده از سموم و داروهای شیمیایی نبوده و این گیاه بسیار سالمتر از گیاهان دیگر به ثمر می رسد. تنها دشمن زعفران ، موش است که به پیاز آن حمله ور می شود که در این مورد نیز به وسیله خفه کردن موش با دود با آن مقابله می شود. زعفران ، گیاهی بسیار کم هزینه و در عین حال بسیار سودآور است . در صورت کشت این گیاه ، در حدود 18سال می توان از آن بهره برداری کرد. نیاز به سرمایه گذاری خاصی در زمان کشت ندارد و تنها هنگام برداشت ، نیازمند نیروی انسانی فراوانی است که خود این امر سبب حل مشکل بیکاری در منطقه در دوره برداشت می شود. از مشکلات موجود در راه تولید این محصول ، پایین بودن قیمت ، خشکسالی و کمبود نقدینگی است و در امر صادرات ، گذشته از کمبود نقدینگی ، ضعف در تجهیزات بسته بندی و یاس و ناامیدی دررقابت بخصوص با صادرکنندگان اسپانیایی است . دولت در سالهای اخیر تلاش خود را بر بالا بردن کیفیت این محصول قرار داده است و معتقد است افزایش بیش از حد زعفران ، سبب کاهش قیمت آن خواهد شد. حمایت های کیفی دولت ، توسعه روشهای نوین برداشت و آموزش نیروی انسانی از عمده ترین اقدامات صورت گرفته از سوی دولت است . در کنار این که دولت از توجه به امر بازاریابی و تبلیغات ، کمکهای مالی و ایفای نقش پشتیبانی و حذف مقررات دست و پا گیر تا اندازه زیادی غفلت کرده است . در حال حاضر، تبلیغات منفی دیگر صادرکنندگان بخصوص کشور اسپانیا تاثیری بسیار منفی در روند صادرات زعفران ایران گذاشته است . این کشور با سابقه ای 200ساله در امر زعفران مدت مدیدی است که در بازارهای جهانی شناخته شده است و تلاشهای گسترده ای را در جلوگیری از حضور ایران در صحنه جهانی به انجام می رساند. متهم کردن ایران به فروش زیرقیمت زعفران و ادعای این که این امر با هدف حذف اسپانیا صورت می گیرد، خرید محصول ایران و فروش آن به نام خود، عرضه زعفران نامرغوب خود به بازار با نام ایران ، کوشش در غیر بهداشتی نشان دادن روشهای تولید در ایران با ساخت فیلم و بروشور و...همواره در کنار گذاشتن ایران تلاش کرده است . این درحالی است که اسپانیا بیش از 20تن تولید در سال ندارد و قسمت اعظم مزارع این کشور نیز بر اثر سیل از بین رفته است و حیات این کشور در حال حاضر تنها با خرید زعفران ایران و بسته بندی و فروش آن با نام خویش بستگی دارد و ایران مجبور است زعفران خود را کیلویی 400تا 450دلار به صورت فله ای و کیلویی 650دلار به صورت بسته بندی ( 1یا 2گرمی ) به فروش برساند و این در حالی است که اسپانیا زعفران خود را 3برابر این قیمت به فروش می رساند. جای تاسف آن که محصولی که این چنین ارزان از ایران خارج می شود، در ایالات متحده کیلویی 4هزار دلار به فروش می رسد. به عبارتی دیگر تمامی مشکلات تولید و صادرات و هزینه های مرتبط با آن را ایران پرداخت می کند؛ اما این دلالان هستند که با استفاده از ضعف بسته بندی و تبلیغات ایران با افزایش 900درصد در قیمت بسادگی سودهای کلانی را به چنگ می آورند. در سالهای اخیر، چین نیز به رقیبی خطرناک تبدیل شده است و با توجه به جمعیت 1/3میلیاردی این کشور و همچنین زمینهای فراوانی که در اختیار دارد، در آینده ای نزدیک با تسخیر بازارهای امریکای شمالی می تواند مشکلات زیادی را برای ایران ایجاد کند. قیمت یک کیلو زعفران در بازار 1200دلار است ، در حالی که قیمت یک تن گندم 120تا 140دلار است . در کنار این که حمل و نقل یک تن گندم قابل مقایسه با جابه جایی یک کیلو زعفران نیست . از سویی دیگر، قیمت یک بشکه نفت به طور میانگین 25دلار است که به هیچ وجه قابل مقایسه با مزیتهای بیشمار تولید زعفران در ایران نیست و ما با توجه به طلای سرخ ، براحتی می توانیم از خروج طلای سیاه جلوگیری کرده و همچنین برای صادرات ، کشور را به سوی صادرات غیرنفتی تغییر دهیم . از آنجا که ایران بیش از 80درصد تولید زعفران را دراختیار دارد، نیازمند بورس بین المللی زعفران است . در سالهای اخیر یکی از مهمترین کارهای صورت گرفته ، ایجاد بورس زعفران خراسان است . این مکان ، مرجعی مطمئن برای خریداران زعفران ایرانی است . محصول وارد شده به بورس ، نمونه گیری شده و پس از آزمایش های لازم نتیجه آن به خریدار اعلام می شود. به این ترتیب خریداران بورس را به عنوان فروشنده ای مطمئن شناخته و دست دلالان و واسطه ها کوتاه خواهد شد. در طول مدت کوتاهی که از فعالیت بورس گذشته ، شاهد تثبیت قیمتها و کاهش قاچاق زعفران و بهبود وضعیت ایران در بازارهای جهانی بوده ایم .