رژیم‌های بسیار کم کالری خیلی خطرناکند!

رژیم کم کالری باید به طور نسبی‌ 1300 تا‌ 1800 کالری را شامل شود و از نظر کربوهیدرات غنی باشد (50 تا 55 درصد کیلوکالری روزانه) و در این بین منابعی از سبزیجات، میوه‌ها و دانه‌های مغذی مورد توجه قرار گیرند. از طرفی پروتئین آن حدود‌ 15 تا 20 درصد کیلوکالری باشد و نیز محتوای چربی آن نباید از ‌30 درصد تجاوز کند. در نظر گرفتن فیبر اضافی از طریق سبوس غلات و میوه و سبزیجات نیز توصیه می‌شود زیرا با حجم بیشتر، انرژی کمتری را به بدن می‌رساند و سیری را سرعت می‌بخشد و از طرفی جذب روده‌ای را کم می‌کند.

باید توجه داشت که این نوع رژیم با حدود 1500کیلوکالری و در نظر گرفتن نکات تغذیه‌ای، رژیم کم کالری محسوب می‌شود و اگر کمتر از 1200 کیلوکالری برای زنان و 1800 کیلوکالری برای مردان در شرایط خاصی، مثل چاقی مفرط با BMI بالای 35 یا رسیدن به وزن مطلوب برای جراحی خاصی در کوتاه مدت، تجویز شود، مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی بسته به شرایط فرد با برنامه کاهش وزن مطرح می‌‌شوند تا کمبود برخی مواد بویژه ریزمغذی‌ها را جبران کنند. این در حالی است که در برخی رژیم‌های فانتزی و غیرعلمی، کالری روزانه بسیار محدود می‌شود و گاه به زیر‌ 800 کیلوکالری یا حتی‌ 500 کیلوکالری در روز می رسند!

این محدودسازی شدید انرژی به هیچ وجه تأیید نمی‌شود زیرا عوارض متفاوتی با توجه به فیزیولوژی فردی که رژیم بسیار کم کالری را رعایت می‌کند، خواهد داشت. مثلاً فرد به دلیل کم شدن قند خونش (گلوکز) بویژه در ناحیه مغزی ممکن است عصبی و پرخاشگر شود یا حتی به دلیل کمبود برخی عناصر مثل روی و آهن به ریزش مو و به دلیل کمبود ویتامین‌ها به خشکی پوست و حتی پوسته پوسته شدن آن دچار شود. با ادامه یافتن این رژیم غلط در درازمدت فرد شرایط وخیم‌تری را نیز متحمل می شود. افرادی که ناگهان از رژیم‌های بسیار کم کالری تبعیت می کنند، حتی ممکن است به دلیل تغلیظ صفرای خود به سنگ کیسه صفرا نیز دچار شوند.

نکته مهم دیگر این است که رعایت این نوع رژیم‌ها، آنقدر مشکل و گاه عذاب‌آور است که فرد غالباً پس از یک دوره کوتاه دیگر نمی‌تواند آن را تحمل کند و دوباره، اما این بار با ولع بیشتری به رژیم قبلی خود باز می‌گردد و ناگهان وزن اضافه می‌کند و اگر باز هم به سراغ همان رژیم‌ها و مشابه آنها برود و این چرخه وزن (اثر یو یو) در او تکرار شود، عواقب ناراحت کننده دیگری از نظر جسمی و البته روحی روانی را متحمل خواهد شد.

بهترین روش برای کنترل وزن، اصلاح رفتار از نظر نوع و چگونگی مواد مصرفی و مقدار آن در حالت تعادل و البته متنوع و فعالیت فیزیکی منظم و نظم ساعات خواب در شبانه‌روز است.

محمد علی پازوکی مهر
کارشناس تغذیه و رژیم درمانی‌