برنامه‌های ‌‌‌سفارشی رادیو متعلق به مردم نیست‌

در جشنواره‌های رادیو معمولا این تردید وجود دارد که داوری‌ها بیشتر از آن که از روی نکات فنی باشد، سلیقه‌ای است و این باعث می‌شود بعضی افراد رغبت کمتری به جشنواره نشان دهند...

کلا وقتی به عنوان یک کارشناس، اثری هنری را امتیاز می‌دهید، طبیعی است که یک مقدار سلیقه شخصی خودتان در آن دخیل باشد. ولی مثلا وقتی می‌خواهید میزان قدرت صدا و تسلط یک گوینده را بسنجید، آن وقت امتیازدهی شما، از روی نکات فنی است. در حرفه‌های مختلف رادیویی، ما به یک آیتم نمره نمی‌دهیم. هر حرفه از قسمت‌های مختلفی تشکیل می‌شود و کل آن مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. فرضا برای انتخاب یک گوینده 7 یا 8 مورد مدنظر است که این موارد باید توسط یک کارشناس گویندگی، کارشناس تهیه‌کنندگی، کارشناس نویسندگی و...
امتیازدهی شود و در پایان کار به یک اجماع کلی برسند. هرچند که اختلاف نظر‌هایی هست ولی در بررسی آثار ما هیچ گاه به یک مورد نمره نمی‌دهیم. مثلا نمی‌گوییم این گوینده صدای خوبی دارد پس بنابراین موردقبول است ولی قبول دارم که در ارزیابی و امتیازدهی به یک اثر، سلیقه داوران دخیل است.

اشاره کردید به این که در انتخاب یک فرد  گوینده به جز کارشناس گویندگی، افراد دیگری هم در نمره دهی دخیل هستند این مساله چه‌طور  ا‌تفاق می‌افتد؟

کلا در رادیو کار، یک کار تیمی و گروهی است و این گروه تشکیل شده از آدم‌هایی که هر کدام در کار خودشان تخصص دارند. هر کدام از این افراد در مورد یک اثر نمره خودشان را می‌دهند و در پایان کار به یک وحدت نظر می‌‌رسند. البته قرار بوده که در نمره دادن آن کسی که تخصصش در حرفه خاص خودش است ضریب نمره او را بالاتر در نظر بگیرند. یعنی من به عنوان کارشناس گویندگی نمره‌ای که به گوینده می‌دهم باید با ضریب بیشتری نسبت به امتیازی که تهیه‌کننده برای آن گوینده در نظر می‌گیرد، باشد ولی من معتقدم هر کسی در حیطه داوری خودش، بهتر است که نمره دهد، به این صورت کار یک مقدار تخصصی‌تر خواهد شد و اگر این امتیاز دهی در جمع باشد خود شخص که کارش مورد ارزیابی قرار گرفته، دچار ابهام می‌شود.

انتخاب آثار در چند مرحله انجام می‌شود؟

طی سه مرحله، یعنی در مرحله اول برنامه‌ها را گوش می‌کنند و در جمع‌بندی که انجام می‌شود کارهایی که نمره 70 به بالا می‌گیرد برای انتخاب آثار به مرحله بعد می‌روند. در آن مرحله مجددا نمرات بررسی می‌شود و یک تعداد از این آثار مجددا مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. مراحل با همین روال طی می‌شود تا در نهایت از بین کل آثار رسیده، آثار اول تا سوم انتخاب شوند.

به طور مثال اگر چند اثر امتیاز مشابه کسب کنند، انتخاب بهترین با توجه به چه ملاکی است؟

در مرحله نهایی آثار مجددا باز شنوایی می‌شود و در ارزیابی نهایی نکات مثبت و منفی یک اثر مشخص می‌شود. کار آنقدر حساس است که حتی صدم‌ها نیز در نمره‌دهی به آثار لحاظ می‌شود.

در حال حاضر این چندمین مرحله داوری آثار است؟

مرحله آخر.

با توجه به این‌که رادیو یک رسانه مردمی است، آیا در جشنواره تولیدات مراکز استان‌ها بخش انتخاب مردمی نیز لحاظ شده است؟

جشنواره به آن صورت نیست که مردم نظر بدهند. آثار ارسالی، متشکل از برنامه‌هایی است که در طول سال مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. چون در جشنواره رادیو نظرسنجی نمی‌کنیم. اگر یک برنامه در شهرستان از نظر مردم موفق بوده، لزومی به دادن جایزه از طرف ما نیست؛ آن وقت داور و ارزیاب در انتخاب آثار نقشی نخواهند داشت. انتخاب آثار در جشنواره کار دقیق و تخصصی است و نیازمند یک تیم ارزیابی قوی خواهد بود. من منکر مردمی بودن رسانه رادیو نیستم چون ما در رادیو برای آنها کار می‌کنیم و در نهایت این مردم هستند که باید برنامه‌ای را بپسندند ولی ما از نظر مسائل فنی یک برنامه را مورد بررسی قرار می‌دهیم نه محبوبیت آن را. مثلا اگر مرکز مازندران برنامه‌ای را می‌فرستد، دیگر ما سوال نمی‌کنیم که این برنامه در آنجا چقدر مورد محبوبیت واقع شده است و چقدر مردم از آن استقبال کرده‌اند. کلا در جشنواره رادیو بخش فنی و تخصصی مدنظر است.

استقبال مراکز استان از جشنواره تولیدات داخلی چگونه است؟

کلا استقبال مراکز استان‌ها بدین شکل است که ابتدا مدیریت مرکزی جشنواره از شهرستان‌ها می‌خواهد که برای جشنواره برنامه بفرستند. برنامه‌های ارسالی نیز به دو صورت است:

یا برنامه‌های مناسبتی است مثلا در ماه رمضان، برنامه‌های روز 21 یا مثلا هفته وحدت یا برنامه‌هایی در تاریخ‌هایی که جشنواره اعلام می‌کند و مراکز استان‌ موظف هستند برنامه‌های آن تاریخ را بفرستند. به غیر از آن، برنامه‌هایی نیز توسط هر مرکز مخصوص جشنواره ساخته می‌شود که من، شخصا آرزو می‌کنم این قسمت از جشنواره حذف شود.

به نظر می‌رسد ساخت برنامه‌هایی مخصوص جشنواره با توجه به اعتبار چنین جشنواره‌ای غیرحرفه‌ای باشد؟ ...

بله. چرا که کار ما برای مردم است و رادیو در تعامل همیشگی با مردم هست و در نهایت آنها باید اظهارنظر کنند. در نتیجه وقتی یک برنامه رادیویی به صورت سفارشی برای جشنواره آماده می‌شود ، آن برنامه دیگر متعلق به مردم نیست چون ساخته شده است تا عواملش را در جشنواره مطرح کند و احیانا جایزه بگیرد. حالا ممکن است بعد‌ها از رادیو پخش شود یا حتی پخش نشود و به‌نظر من در رادیو، این‌کار درست نیست چون ممکن است برنامه‌ای که برای جشنواره ساخته می‌شود تمام نکات حائز اهمیت را رعایت کند و مورد ارجحیت قرار گیرد و نمره قابل قبولی هم بگیرد ولی عوامل ساخت همین برنامه در زمان دیگری کار خیلی جالبی ارائه ندهند. من شخصا خیلی موافق این قضیه نیستم.

از تیم داوری، کسانی از شهرستان هم انتخاب می‌شوند؟

داوران معمولا از شهرستان نیستند. با احترامی که برای تمام همکارانم قائلم باید بگویم بر فرض من از یک استان خاص انتخاب می‌شوم و طبیعی است که روی برنامه‌های استان خودم حساسیت بیشتری دارم. البته خیلی خوب است که از شهرستان هم کسانی باشند و نحوه ارزیابی‌ها را ببینند. از نحوه‌ امتیاز دادن و ارزش‌‌گذاری‌ها آگاه شوند. حتی به‌نظر‌من در تهران هم اگر داوری انتخاب می‌شود، کسانی باشند که به‌طور کلی اصلا برنامه‌ای نداشته باشند، که خدای نکرده در ارزیابی‌ها اثر سوء نگذارد.

در بررسی آثار شهرستان‌ها نسبت به آثار رسیده از تهران آیا الگوپذیری آثار شهرستانی از برنامه‌های تهران دیده می‌شود؟

ببینید! الگوپذیری اگر در جهت سطح ارتقا باشد، خیلی مثبت است. مثلا فرض کنید، یک برنامه متوسط شهرستانی الگویش را برنامه‌ خیلی خوب تهرانی قرار دهد و سعی کند به جایگاه آن برسد، خب این خوب است. اما اگر برنامه‌ای در تهران داشته باشیم و کپی آن را در شهرستان تولید کنیم، این پسندیده نیست، چون این حکم تقلید و ادا درآوردن را خواهد داشت. باید سعی شود در مراکز استان‌ها، کار به جایی برسد که برنامه‌های آنجا برای ما که در تهران هستیم الگو باشند. البته ما در خود تهران هم دچار این مشکل هستیم چرا که ما خودمان هم از برنامه‌هایی که در رادیو‌های دیگر اجرا می‌شوند به غلط الگوبرداری می‌کنیم. مثل این‌که گاهی از لغات و الفاظی استفاده می‌شود که من اصلا معنی آنها را نمی‌دانم و این رادیوی ما را دچار مشکل می‌کند.

به عنوان آخرین سوال می‌خواهم بدانم آیا در طول این چند سال که جشنواره برگزار می‌شود آثار رادیویی کشور روند رو به ‌رشدی داشته است؟

با ارزیابی که ما انجام می‌دهیم شاهد این هستیم که هر سال سطح نمرات بالاتر می‌رود و جای خوشحالی‌ است که با این کار یک رقابت بین تمام برنامه‌سازان صورت می‌گیرد و این باعث می‌شود برنامه‌سازان سعی در ارتقای سطح کیفی برنامه‌های خود داشته باشند و این نقطه قوتی برای رادیوی ما است.

آزاده خواجه نصیری‌