گرافیک ‌‌با ‌‌طعم‌‌ رایانه‌

 گرافیک یا به‌عبارت بهتر و کامل‌تر "طراحی گرافیک"، یعنی خلق آثار دوبعدی روی سطوح مختلفی مثل کاغذ، دیوار، بوم، فلز، چوب، پارچه، پلاستیک، نمایشگر رایانه، سنگ و ... که برای رساندن پیامی ‌خاص به بیننده انجام می‌گیرد. هنر طراحی گرافیک، تلفیقی است از هنرهایی مثل عکاسی، طراحی (مداد، کنته، ذغال، پاستل گچی، پاستل روغنی، قلم و مرکب و نیز مداد رنگی)، تکنیک‌های مختلف نقاشی (رنگ و روغن، آبرنگ، گواش، رنگ‌های آکریلیک)، کلاژ، انواع روش‌های چاپ دستی (سیلک اسکرین و باتیک) و نیز هرنوع دیگری از روش‌های خلق تصویر.
طراحی گرافیکی فرایندی است که هدف از آن ارائه یک‌سری اطلاعات خاص در کوتاه‌ترین زمان ممکن با استفاده از ارتباطات بصری و متن و تصویر است. این هنر محدوده‌ای از مهارت‌های شناختی، علوم زیبایی و صنعت را دربرمی‌گیرد. یک طراح گرافیکی باید قابلیت نشان دادن سخن را به شیوه علایم و نشانه‌های رمزی داشته باشد.
ذات کار گرافیکی به نظم و ترتیب بخشیدن به اطلاعات و ایده‌هایی برمی‌گردد که تجربه انسان را مستندسازی می‌کنند.

از گرافیست‌های اولیه چه خبر؟

طراحی گرافیکی با تاریخچه انسان‌های غارنشین گره خورده است. نقاشی‌های روی غارهای Lascavx و یا تولد زبان نوشتاری در هزاره سوم و چهارم قبل از میلاد، هر دو مراحل مهمی‌در تاریخچه طراحی گرافیکی و دیگر زمینه‌های مشابهی هستند که ریشه‌ در طراحی گرافیک دارند. از اولین نمونه‌های طراحی گرافیکی می‌توان به Book of Kell اشاره کرد. پس از آن ناشری به نام ویلیام مورس در فاصله سال‌های 1892 تا 1896 اقدام به چاپ کتاب‌هایی کرد که ردپای برخی محصولات طراحی گرافیکی مهم در آن‌ها به چشم می‌خورد و به این‌ترتیب توانست تجارت نافعی را در بخش کتاب راه اندازی کند. کار وی به همراه دیگر جنبش‌های انتشاراتی خصوصی به‌طور غیر مستقیم مسئول توسعه و ارتقای طراحی گرافیکی در اوایل قرن بیستم محسوب می‌شود.

گرچه در طی این تاریخ بلند مدت تغییرات بسیار زیادی در این هنر رخ داده است اما همیشه بین هنر تبلیغات با طراحی گرافیکی و هنرهای زیبا هم‌پوشانی وجود داشته و مرز مشخصی بین آن‌ها نبوده است. این زمینه‌ها همگی دارای عناصر فراوانی (تئوری، اصول، زبان و گاهی نیز مشتری) هستند که با یکدیگر مشابهند.

این‌جا، آن‌جا، همه‌جا

از طراحی گرافیکی در هر جایی که نیاز به خلاقیت برای ارائه مطلبی باشد، استفاده می‌شود. گرچه پیش از این دو مرحله مهم را در تاریخ طراحی گرافیکی بیان کردیم، اما نباید فراموش کرد که این حیطه نیز مانند بسیاری دیگر از جنبه‌های زندگی بشر با تولد کامپیوتر، دستخوش تحول شگرفی شد. هرچه کامپیوترها پیشرفته‌تر می‌شوند، تاثیر بیشتری بر این حوزه می‌گذارند.

به‌هرحال در طراحی گرافیک، حیطه‌ها و تخصص‌های مختلفی وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به حوزه ارتباط بصری ( طراحی پوستر، طراحی جلد، طراحی علامت، طراحی نشان یا لوگو، طراحی حروف، طراحی آگهی تبلیغاتی، صفحه‌آرایی برای کتاب و نشریه، طراحی صفحات وب و نیز طراحی چاپ برای بسته‌بندی‌ها) و تصویرسازی (تصویرسازی برای کتاب‌های کودک و کتاب‌های علمی،  تصویرسازی برای مباحث آموزشی، تصویرسازی برای نشریات، طراحی نقشه)  اشاره کرد. به‌عبارت دیگر درهرجایی که نیاز به برقراری ارتباط بصری باشد یک پتانسیل بالقوه برای برقراری ارتباط از طریق طراحی گرافیکی هم هست. از علائم راهنمایی و رانندگی گرفته تا انواع نمودارهای فنی و مهندسی، متون درسی و ارائه بهتر آن‌ها به شاگردان، طرح‌هایی از دستگاه‌های مختلف بدن انسان، دکوراسیون، کتاب‌های قصه، طراحی روی جلد، روزنامه‌نگاری و شیوه‌های موثرتر ارائه خبر و گزارش، همه و همه در دامنه وسیع کاربردهای طراحی گرافیک جای دارند.

تمام موارد ذکر شده حتی پیش از ابداع کامپیوتر و انواع نرم‌افزارهای گرافیکی هم وجود داشتند اما ورود این فن‌آوری به عرصه‌های ذکر شده به آن‌ها حال و هوای دیگری بخشید و نسل جدیدی از طراحان گرافیک را تربیت کرد. امروزه باید گرافیک و به‌ویژه گرافیک رایانه‌ای را عضو جدانشدنی صنعت مدرن چاپ و نشردیجیتال محسوب کرد. چاپ یک کتاب، از مرحله حروف‌چینی و حتی ویرایش گرفته تا زمان لیتوگرافی، چاپ و صحافی به نوعی با گرافیک کامپیوتری سروکار دارد.

یکی دیگر از رایج‌ترین کاربردهای امروزی گرافیک، استفاده از گرافیک کامپیوتری سه بعدی در بازی‌های رایانه‌ای است. امروزه به سختی می‌توان کامپیوتری را یافت که نیاز به یک کارت گرافیک سه بعدی نداشته باشد.

گرافیک رایانه‌ای‌

اگر بگوییم IT نقش مهمی‌در تحول و پیشرفت گرافیک داشته است، حرف نامربوطی نزده‌ایم. گرافیک رایانه‌ای یکی از قدیمی‌ترین شاخه‌های علوم کامپیوتر است که به ترسیم، تغییر و کار با تصاویر به شیوه‌های محاسباتی و کامپیوتری اقدام می‌کند. این شاخه یکی از پرجاذبه‌ترین و وسیع‌ترین کاربردهای رایانه‌هاست. بازی‌های رایانه‌ای، برنامه‌های ساخت انیمیشن‌های  دوبعدی و سه‌بعدی، شبیه‌سازی‌های محاسباتی و پردازش تصاویر را می‌توان به‌عنوان چند نمونه از این کاربردها نام برد. در این‌صورت می‌توان گرافیک را به دو دسته کلاسیک و مدرن تقسیم‌بندی کرد. برخی از کاربردهای گرافیک مثل تهیه پوستر را می‌توان به هر دو روش انجام داد اما کاربردهایی مثل طراحی وب‌سایت‌ها را نمی‌توان به‌هیچ‌وجه در دسته کلاسیک گنجاند. چنین کاربردهایی در اصل به‌واسطه علم IT  به‌وجود آمده‌اند.

طراحی وب یکی از مشغولیات مهم طراحان گرافیک مدرن است. آن‌ها با ترکیب کردن مهارت‌های ارتباط بصری با مهارت‌های ارتباطی تعاملی با کاربران مختلف و در نظرگرفتن سلایق و نیازهای کاربران در دنیای دیجیتال، به طراحی صفحات وب می‌پردازند. امروزه اغلب طراحان گرافیک در کنار سازندگان شبکه کار می‌کنند تا بتوانند به  کمک یکدیگر وب‌سایت‌هایی را طراحی کنند که حس بصری را نیز بنوازند و بازدیدکنندگان را برای استفاده از این پایگاه‌های اینترنتی مشتاق‌تر کنند. برخی شرکت‌ها نیز به شدت به دنبال اشخاصی هستند که هم از طراحی گرافیک سررشته داشته باشند و هم در زمینه طراحی وب و کامپیوتر افراد خبره‌ای باشند. گرچه بر سر این موضوع بین منتقدان تفاوت نظر است و بر سر آثار مثبت و یا منفی این قضیه صحبت‌های زیادی می‌شود. اکثر متخصصان معتقدند بهترین روش این است که تیمی‌متشکل از طراحان گرافیکی و مهندسان نرم‌افزار در این رابطه با یکدیگر همکاری کنند.

یک مغز خلاق و دیگر هیچ!

ابزار اصلی برای یک طراح گرافیک، یک مغز خلاق است. یک فکر منتقد، آزمایشگر و تحلیل‌گر می‌تواند به راحتی یک اثر گرافیکی خلق کند.

در اواسط دهه 1980 آمدن ادوات کامپیوتری و نرم‌افزاری توانست نسل جدیدی از طراحان تصاویر کامپیوتری را به‌وجود آورد. این نسل توانست از عهده طراحی‌هایی برآید که تا پیش از این و بدون استفاده از این ابزارها کاری سخت و تقریبا محال بود. گرافیک کامپیوتری طراحان را قادر کرد که در لحظه به تاثیرات طرح‌بندی‌ها و یا تغییرات اعمال شده در اثرشان بدون استفاده از جوهر، پی ببرند و بدون نیاز به فضایی زیاد بتوانند تاثیرات این رسانه سنتی را شبیه‌سازی کنند. گرچه باز هم از ابزارهای سنتی مثل مداد و یا انواع ماژیک‌ها  برای به اجرا درآوردن ایده‌های اولیه و خام بر روی کاغذ استفاده می‌شود اما در نهایت کار اصلی را کامپیوتر و به‌واسطه انواع نرم‌افزارهای گرافیکی انجام می‌دهد.

نرم‌افزارهای مورد استفاده در کارهای گرافیکی را می‌توان به دو دسته بزرگ تقسیم کرد. یک دسته آن‌هایی هستند که کاربردهای ویژه دارند و دسته دیگر نرم‌افزارهای عمومی‌گرافیکی هستند.  نرم‌افزارهای دسته اول را برای افرادی طراحی کرده‌اند که در برنامه‌نویسی خبره نیستند و تنها به ایجاد تصویر، گراف، یا چارت در یک زمینه خاص؛ بدون نگرانی از چند و چون مسائل گرافیکی آن نیاز دارند. از این دسته می‌توان به نرم‌افزارهای ویژه نقاشی در کارهای هنری و یا انواع سیستم‌های کد برای معماری، کسب و کار، امور پزشکی و مهندسی اشاره کرد.

اما نرم‌افزارهای گرافیکی دسته دوم پر هستند از توابع گرافیکی مختلف که می‌توان آن‌ها را در زبان‌های برنامه‌سازی مختلفی چون جاوا، سی شارپ،++c  و فرترن مورد استفاده قرار داد.

گرافیک رایانه‌ای به استفاده وسیع از ریاضیات کاربردی نیاز دارد. از مهم‌ترین زمینه‌های مربوط می‌توان به هندسه مسطحه، هندسه فضایی، جبر خطی و در سطوح پیشرفته‌تر به حسابان، معادلات دیفرانسیل، هندسه دیفرانسیل و روش‌های عددی اشاره کرد.

به‌نظر می‌رسد امروزه کامپیوترها به جزئی جدایی‌ناپذیر و لاینفک از صنعت طراحی گرافیک تبدیل شده باشند. اما در این میان یک سئوال هم مطرح است؛ این‌که آیا کامپیوتر روند خلاقیت را در طراحی گرافیک تحت تاثیر خود قرار داده است یا خیر؟ بعضی بر این باورند که تولید سریع محصول به‌واسطه کامپیوترها این امکان را می‌دهد که طراحان فراوان، ایده‌هایی بسیار زیاد را با سرعت و با جزییات بیشتری نسبت به روش‌های سنتی امتحان کنند و باعث شوند که طراح با سرعت بیشتری وارد مرحله خلاقیت شود.

 فریبا فرهادیان‌