15 استان گرفتار خشکسالی شده‌اند

میرمسعود خیرخواه رییس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور در گفتگو با فارس با اشاره به این که 15 استان کشور یعنی تقریبا نیمی از کشور درگیر خشکسالی شده‌اند، افزود: خشکسالی در 6 استان فارس، کهگیلویه و بویراحمد، کرمان، بوشهر، خراسان جنوبی و یزد و کرمانشاه با هم شدید است.

رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور خاطرنشان ساخت: ایران کشور خشک و نیمه خشک است که خشکسالی در آن تکرار می‌شود، بنابراین باید برنامه بلند مدت در کنار برنامه‌های کوتاه مدت برای مقابله با خشکسالی اجرا شود.

خیرخواه گفت: در هر استان کشور می‌توان 15 سد کوچک احداث کردکه هزینه احداث 20 سد و بند کوچک هم به اندازه یک سد بزرگ نیست، اما با احداث سدهای کوچک علاوه بر حفظ آب برای کشاورزی، هزینه انتقال آب به مزرعه هم کاهش پیدا می‌کند.

وی گفت: اگر طرحهای کوچک و سدهای کوچک اجرا می‌شد، خشکسالی به کشور ضربه نمی‌زند، در بخش کشاورزی هم نوع شخم و جهت شخم زدن موثر است شخم سطحی‌تر و عمود بر شیب باید باشد همچنین نوع گیاه و نوع بذر باید صرفه‌جویی آب ایجاد کند.

خیرخواه گفت: در پایگاه محلی خشکسالی که در پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری ارسال گذشته راه‌اندازی شد، طرحهای بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت در دست اجرا است و اگر بودجه کافی در اختیار باشد، سرعت انجام طرحها و نیز ارائه خدمات مانند پیش‌بینی خشکسالی برای سال آینده زراعی و پیش‌بینی دقیق‌تر قابل انجام خواهد بود.

رییس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری بیان داشت: از روشهای کاهش اثرات خشکسالی، پخش سیلاب در آبخوان‌ها، استفاده از سدهای زیرزمینی و کوچک برای جذب رطوبت خاک در مناطق دارای تبخیر و تعرق و حفظ بارندگی گرچه اندک باشد.

وی گفت: روش سدهای زیرزمینی در مناطق مانند خراسان جنوبی، نطنز و کوه زرد دامغان و جاهایی که آب اندک است با هزینه کم قابل انجام است.

خیرخواه همچنین از احداث سدهای تاخیری نفوذی در بالا دست سدها برای جذب آب به زمین، تصفیه آب و کاهش خطرات زیست محیطی و کاهش تبخیر آب خبرداد و گفت: روشهای دیگر حفظ خاک مانند طرح طوبی، کاشت درختان میوه در ارتفاعات شیبدار، اصلاح روش شخم زدن و سوپر جاذب رطوبت که برای حفظ رطوبت خاک موثر است و این مواد در کشور وجود دارد.

وی افزود: برای مقابله آثار خشکی باید آبیاری سطحی و غرقابی کاهش و آبیاری قطره‌ای و بارانی جایگزین آن شود.

وی در مورد سدهای زیرزمینی گفت: این سدها کوچک و در زیرزمین در بستر رودخانه‌ها هست که به اصطلاح آب کم شده که جذب رسوبات کف می‌شود و از دسترس خارج می‌شود را جمع کرده و با احداث چاه قابل استفاده و برداشت‌اند که هزینه انتقال آب به مزرعه هم به حداقل کاهش پیدا می‌کند.

وی گفت: این سدها زیرزمینی بوده و به چشم دیده نمی‌شود، ولی در ذخیره‌سازی آب گم شده موثر است این روش جدیدی است و فناوری ساخت آن در کشور وجود دارد.

خیرخواه خاطرنشان ساخت: مکانهای ایجاد سدس زیرزمینی توسط سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS قابل شناسایی است و این سدها در مقیاس متوسط است و ترانشه‌هایی در زیرزمین احداث می‌شود که رطوبت در برخورد با آن به صورت آب جمع شده و با احداث چاه به راحتی از آن استفاده می‌شود.

رییس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری گفت: در پایگاه ملی خشکسالی با روش هیدرولوژیکی و هواشناسی مقدار بارندگی و خشکسالی و اطلاعات ایستگاههای هواشناسی کشور جمع‌آوری و مطالعه می‌شود و نقشه جامع خشکسالی در کشور هر ماه تهیه و ارائه می‌شود و آخرین نقشه خشکسالی هم توسط نوریان به مجلس ارائه شد.

وی گفت: براساس این نقشه بارندگی امسال سال زراعی قبل در برخی استانها 50 تا 60 درصد هم کاهش داشته است ولی در 6 استان کشور خشکسالی شدید است.

خیرخواه با اشاره به اهمیت کارهای آبخیزداری و آبخوان داری در کشور گفت: لایحه برداشت یک میلیون دلار از حساب ذخیره ارزی برای آبخیزداری با توجه به اهمیت این موضوع باید هر چه سریعتر از سوی دولت تقدیم محلس شود.

رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور خاطرنشان ساخت هر چه سریعتر لایحه 1000 میلیارد تومانی آبخیزداری ارائه و تصویب شود بودجه بخشی اجرا و تحقیقات آبخیزداری بیشتر شده و امکان پیش‌بینی دقیق‌تر و آینده‌نگر برای خشکسالی فراهم می‌شود.