بله! سقف بالای سرم چشم دارد

با سلام و عرض ادب، عطف به مطلبی با عنوان «سقف بالای سرم چشم دارد» در شماره 2251 (19/1/87)‌ اینجانب را بر آن داشت تا مطالبی هرچند ناقص و اندک به رشته تحریر درآوردم تا در صورت صلاحدید نسبت به چاپ آن اقدام کنید.

اولا هدیه کتب مازاد و بلا استفاده به کتابخانه‌ها از بهترین راه‌ها برای استفاده بهینه از این دوستان خوب است.
ثانیا هدایای اهدایی به کتابخانه‌ها قسمت قابل‌توجهی از این مجموعه را تشکیل می‌دهد که بدون صرف بودجه در اختیار کتابخانه قرار می‌گیرد. دریافت بدون قید و شرط کتب اهدایی از اصول کتابخانه‌هاست. حال این هدایا ممکن است به صورت کتاب، جزوه، اسناد، خاطرات و... باشد یا به صورت نقدی.

کتابدار با گشاده‌رویی و تشکر فراوان کتب اهدایی را دریافت می‌کند. اگرچه تمام کتب اهدایی در همان کتابخانه مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و صدالبته کار کتابدار و مجموعه کتابخانه از اینجا تازه شروع می‌شود.

براساس قانون پنجم رانگاناتان (کتابدار شهیر هندی و از بنیانگذاران کتابداری جدید)‌، کتابخانه یک موجود زنده و پویاست و این پویایی مستلزم رشد کتابخانه و افزودن مواد جدید از یک سو و وجین منابع کهنه، نسخه‌های تکراری فراوان، کتب فرسوده و... از سوی دیگر است؛ البته این روند بدون تغییر محسوس وضعیت ظاهری کتابخانه صورت می‌گیرد. در واقع این عمل به مثابه جایگزینی سلول‌های تازه بدن به جای سلول‌های فرسوده بدون تغییر محسوس وضعیت ظاهری بدن است. قرار دادن مبادله بین کتابخانه‌ها و دیگر اقدامات تخصصی دیگر در کنار این امر، موید پویایی کتابخانه‌هاست.

البته پس از تصمیم به استفاده کتب اهدایی در کتابخانه‌ها، کارهایی از قبیل فهرست‌نویسی، رده‌بندی کتاب قبل از قرار دادن روی قفسه، تهیه برگه گردش کتاب و... انجام می‌گیرد که از حوصله این بحث خارج است.

به هر روی، از انصاف به دور است که زحمات کتابداران علاقه‌مند و متخصص در سراسر کشور را نادیده بگیریم و بدون در نظر گرفتن جوانب کار، عدم شناخت کافی آنان از کتاب یا بی‌توجهی به موضوع مورد بحث را به این عزیزان و زحمتکشان عرصه علم و فرهنگ نسبت دهیم.

به یاد داشته باشیم بهترین کتابخانه، همیشه دارای بهترین کتاب‌ها نیست؛ بلکه از ملاک بهترین بودن، هم انتخاب خوب و هم مناسب بودن کتاب برای مراجعان است.

پس هدیه کتاب به کتابخانه و دریافت آن توسط کتابدار، نه‌تنها جنایتی محسوب نمی‌شود، بلکه به عنوان عملی بسیار پسندیده و اخلاقی تلقی می‌شود.

محمدرضا کشتگر