حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
اسکیزوفرنی رستگاری در توهم!
معلوم نیست که از کجا شروع میشود. شاید از یک بدبینی ساده نسبت به همسر تا یک توهم عجیب و غریب که بیمار خود را انسان بزرگی فرض کند که میتواند کارهای خارقالعادهای انجام دهد که دیگران از انجام دادن آن عاجز باشند. اما آنچه که در این بین اهمیت دارد این است که تشخیص زودرس این بیماری میتواند نه تنها بیمار را از نابود شدن برهاند بلکه یک خانواده را نجات دهد ، پس بشناسیدش اسکیزوفرنی را ...!
در سال 1896 کراپلین روانپزشک معروف متوجه شد که یک بیماری ناشناخته روانپزشکی وجود دارد که موجب نابودی برگشتناپذیر برخی از افراد میشود، از اینرو سعی در کشف این بیماری نهاد و در سالهای بعد این بیماری خود را با نام اسکیزوفرنی یا همان شیزوفرنی به دنیای انسانها عرضه کرد.
روانپزشکان آن را نوعی جنون یا Psychosis میدانند که سبب میشود خود بیمار از مردم و فعالیتهای دنیای اطرافش دور شود و به دنیای توهمات پسرفت کند و از واقعیتها جدا شود. در واقع جنون یک اختلال تفکر است که در آن تفسیر واقعیتها غیرطبیعی میشود.
سن ظهور بیماری اهمیت دارد. شایعترین سن ظهور بیماری بین 13 تا 25 سالگی است و در مردان زودتر از زمان بیماری اتفاق میافتد. در مردان جنون جوانی در سنین نوجوانی تا 20 سالگی عمومیت دارد اما در زنان شروع بیماری مشخصات در سالهای 20 سالگی یا اوایل
30 سالگی است . چگونه روانپزشکان اسکیزوفرنی را تشخیص میدادند؟
مهمترین بخش آشنایی با اسکیزوفرنی همین بخش است، اینکه یک بیمار اسکیزو چه علائمی پیدا میکند که اولا به بیمار بودن وی شک کنیم و در مرحله بعد بیماری وی را تشخیص دهیم. مشکلات در اسکیزوفرنی معمولا با سردرگمی همراه است، مهم این است که این مشکلات را بتوان طبقهبندی کرد.
1- توهمات: توهمات باورها و تجارب غلطی است که هیچ شخصی جز بیمار در آن شریک نیست. بهعنوان مثال بیمار عنوان میکند که با خدا ارتباط بسیار نزدیک دارد و خدا با او هر روز صبح صحبت میکند و او خدا را میبیند. یا بیمار میگوید نیروهای مرموزی هستند که وی را تعقیب میکنند و او مدام در حال فرار است. در بسیاری از اوقات دیده شده که فرد ماهها به سفر میرود تا از دست این نیروها فرار کند. یا فرد میگوید تلویزیون را که روشن میکند میبیند گوینده تلویزیون دارد در مورد او صحبت میکند یا توهم دیگر اینکه بیمار میگوید همسرم مدام در حال خیانت کردن به من است و این توهم در برخی اوقات آنقدر بیمار را اذیت میکند که تصمیمات بسیار خطرناکی میگیرد که صدمه زدن به خود و یا همسرش جزو این تصمیمات خطرناک است. از این دسته توهمات بیمارگونه بسیارند که ذکر همه آنها در این فرصت کم نمیگنجد.
هذیانها
هذیانها یا Hallu Cinations هم جزو دیگر علائم بیماران اسکیزو است که از اهمیت ویژهای در تشخیص بیماری برخوردار است. برخی از شایعترین هذیانها در کشور ما از این قرار است که بیمار عنوان میکند امامان معصومع را با چشمان خود میبیند و با آنها ارتباط دارد، یا خود عنوان میکند که صداهای عجیب و غریبی را در گوشش میشنود که به وی دستور میدهند فلان کار را انجام بده یا مثلا بیمار اعتقاد دارد که مریضها با وی در ارتباط هستند و او هر روز صبح آنها را میبیند.
اغتشاش فکر: کسی در اغتشاش فکری است که نتواند رشته منطقی افکارش را دنبال کند و ایدههای او در هم ریخته باشد. یک فرد اسکیزو قطعا از اغتشاش فکر درجاتی را از خود دارد. اینگونه بیماران نمیتوانند به راحتی با دیگران ارتباط برقرار کنند و این وضعیت امکان محاوره را سخت کرده و ممکن است به حس تنهایی و انزوای فرد بینجامد.
علائم مهم دیگر را فراموش نکنید
احساس بیتفاوتی یا بیاحساسی، ناتوانی در تمرکز کردن و اجتناب از تماس با افراد دیگر، از جمله اینگونه علائم هستند. براحتی نمیتوان گفت که این علائم مختص بیماران اسکیزو به شمار میرود اما بسیار دیده شده که بیماران اسکیزو تجربیات مرموز و مبهمی دارند که آنها را وادار به رفتارهای عجیب و غریب میکند، بهعنوان مثال بیمار برای ساعات متمادی بیحرکت و ساکت مینشیند و به جایی خیره میشوند یا مدام در حال حرکت هستند و خانواده از بی قراری او شکایت داشته دارند.
آیا بیماران اسکیزوفرنی خطرناک هستند؟
یکی از باورهای غلط در خصوص اسکیزوفرنی این است که این دسته از بیماران افراد خطرناکی هستند و کسانی که از این وضعیت رنج میبرند ممکن است از حالت آرام به حالت غیرقابل کنترل تغییر مزاج دهند، از این رو باید از آنها اجتناب کرد. البته نباید از این نکته غافل شد که به هر حال کسانی که مبتلا به این بیماری هستند در پارهای از گزارشات دست به جوانی زدهاند اما رابطه بین اسکیزوفونیا و جرائم جدی چندان مشخص نیست و هرگونه پیشبینی درباره ارتباط این دو تقریبا غیرممکن است و آنچه که اهمیت دارد این است که فرد اسکیزو را باید سریعا تشخیص داد و بیماری وی را قبل از این که به جای بحرانی برسد مورد درمان قرار داد.
کنترل و درمان بیماران هرچه زودتر!
خانوادهها باید بدانند که هر چه زودتر باید بیمار خود را شناسایی کنند تا در اسرع وقت درمان وی آغاز شود. امروزه در کنار درمانهای دارویی پیشرفته روشهایی ازجمله کاردرمانی و گفتاردرمانی هم توانسته معجزاتی بس بزرگ را در درمان این دسته از بیماران از خود نشان دهد. آنچه که اهمیت دارد نقش خانواده است. متاسفانه بسیاری از خانوادهها این روزها از بیمار خود ناامید میشوند و به محض این که میفهمند بیمارشان مبتلا به اسکیزوفرنی است او را رها میکنند، اما غافل از این که حمایت خانواده همیشه روند درمان را تسریع میکند و بسیاری از بیماران را میبینیم که با درمانهای پزشکی در کنار حمایت خوب خانواده به درجهای از بهبودی رسیدهاند که تمامی فعالیتهای روزمره خود را از سر گرفتهاند و به آغوش گرم خانواده خود بازگشتهاند.
عوامل زمینهساز اسکیزوفرنی کدامند؟
این سوالی است که بسیاری از خود میپرسند که اصلا اسکیزوفرنی از کجا میآید؟ هماکنون پزشکان عوامل مختلفی را در این خصوص دخیل میدانند که مهمترین آنها شامل: ارث، بیماریهای عصبی، ضربه به سر، تومورهای مغزی، تجارب خانوادگی دردناک، وقایع سخت زندگی، فقر و از همه مهمتر که این روزها اکثر بیماران اسکیزوفرنی به این دلیل دچار این بیماری سختدرمان شدهاند استفاده از مواد مخدر است که عواقب بسیار خطرناکی را با خود به همراه دارد. معمولا این دسته از بیماران که به دنبال مصرف مواد مخدر دچار اسکیزوفرنی میشوند، بسیار بد به درمانهای روانپزشکی پاسخ میدهند و درمان آنها در پارهای از اوقات غیرممکن است.
کیوان رضوانی
گفت و گو
