صفر‌ و ‌یک‌ها در خدمت محیط ‌زیست

بدون شک استفاده از فناوری‌های نوین برای ارتقا سطح رفاه بشر است که  می‌توان در راستای حفاظت و بهسازی محیط زیست نیز از  آن استفاده کرد. کارشناسان معتقدند، متاسفانه منابع تحقیقاتی و پژوهش‌های عینی حکایت از عدم اطلاع لازم متولیان و در نتیجه نبود جایگاه واقعی فناوری اطلاعات در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور دارد.

 مدیریت سبز استراتژیک‌ در بخش فناوری اطلاعات‌

مدیریت سبز استراتژیک در بخش فناوری اطلاعات عبارت‌ است از فرآیند تضمین دستیابی سازمان به فواید ناشی از بکارگیری استراتژی سازمانی مناسب محیط زیستی در ارتقا سطح فراگیر شدن فناوری اطلاعات که در این راستا تاکید برون سازمانی‌، جهت گیری پویا‌، پیگیری افکار نو‌، سیستم باز و آینده‌نگری با افق بلندمدت از جمله شاخصه‌های مدیریت سبز استراتژیک است .

عضو هیات مدیره انجمن متخصصان محیط زیست می‌گوید: در حقیقت برای رسیدن به حد ایده‌آل استفاده از فناوری اطلاعات در راستای حفاظت و بهسازی محیط زیست بایستی به 3 مقوله اصلی (تجارت الکترونیکی، ارتباط از راه دور و قطعات و ملزومات) در کنار سایر مقوله‌ها نگاهی ویژه داشت.

تجارت الکترونیکی و محیط زیست‌

تجارت الکترونیکی یا اقتصاد دیجیتالی (رقومی) یکی از سوژههای روز در عرصه فناوری جهان است. پیشرفت اینترنت و اقتصاد الکترونیکی دنیای جدیدی را در تجارت و فروش بسیاری از محصولات به ارمغان آورده و در حقیقت این سیستم فراگیر در حال اثرگذاری مثبت بر محیط زیست ناسالم و قیمت کالاهای خرده‌فروشی است.مرندی می‌گوید :  بسیاری از روش‌های کلان و سیاستگذاری صحیح در تجارت الکترونیکی به صرفهجویی در مصرف انرژی و مواد برای تولید و تحویل محصول کمک می‌کند. استراتژیست‌های محیط‌زیستی باید شبکه‌های مختلف پشتیبانی را تجزیه و تحلیل کنند تا با ارزیابی مصرف انرژی و اثرات عناصر مختلف بر تعدیل قیمت کالاها نتایج علمی و عملی مناسبی را به سیاستگذاران ارائه دهند تا در برنامه‌های توسعه نگاهی ویژه به مقوله فناوری اطلاعات و محیط زیست صورت پذیرد.

 ارتباط از راه دور و محیط زیست‌

«عمید مرندی»  کارشناس ارشد مدیریت محیط زیست و  عضو هیات مدیره انجمن متخصصان محیط زیست ایران دراین باره می‌گوید: ارتباط از راه دور یک موضوع مورد علاقه برای برنامه‌ریزان محیط‌زیستی است. در حقیقت ارتباط از راه دور نقش موثری در کاهش ترافیک و مشارکت در ارتباط با کاهش هزینه‌ها و ارتقا بهره‌وری کارکنان دارد. اما ارتباط از راه دور هم اکنون نقش چندانی در استراتژی و برنامه‌ریزی‌های کلان دولت ندارد و هنوز جایگاه واقعی خود را در محاسبات اقتصادی محیط زیست، کاهش مصرف انرژی و تقلیل آلاینده‌ها علی‌الخصوص گازهای گلخانه‌ای پیدا نکرده است.

وی می‌افزاید: برای عمق بخشی به پتانسیل کلان در زمینه سود و منفعتهای محیط‌زیستی استفاده از علم ارتباط از راه دور باید چهار فاکتور مهم را در برنامه‌ریزی‌های استراتژیک مدنظر قرار گیرد.

وی با اشاره به این فاکتورها ادامه می‌دهد، کاهش در نرخ سفرهای درونشهری با خودروهای شخصی، صرفه‌جویی در مصرف انرژی ساختمانهای اداری و تجاری، افزایش مصرف انرژی در خانههای مسکونی مانند افزایش ساعت صرف شده توسط کاربران رایانه در خانه و  تغییر و به روز کردن امکانات برقراری ارتباط از راه دور مثل موبایل‌ها، لپ تاپ‌ها، رایانه‌ها، ویدئو کنفرانسها، خطوط پر سرعت اینترنت و سایر موارد مشابه چهار فاکتوری است که باید در برنامه‌ریزهای کلان مورد توجه قرار گیرد.

  ملزومات لجستیکی‌، فناوری اطلاعات و محیط زیست‌

عضو هیات مدیره انجمن متخصصان محیط زیست ایران رابطه میان مصرف انرژی برای رایانه‌های موجود و مستعمل و انتخاب بهترین روش برای استفاده از قطعات مستعمل (فروش مجدد، به روز کردن یا بازیافت) را یکی از چالشهای مهم برای استراتژیهای سبزاندیش می‌داند.

«عمید مرندی» می‌افزاید: تغییر در فرآیند تقاضا و بهره‌مندی از رایانه در عصر انقلاب اطلاعات کاملاً مشهود است . تجهیز رایانه‌ای و ضرورت استفاده از فناوری اطلاعات در تمامی شهرها و روستاهای این مرز و بوم باید در برنامه‌های توسعه جایگاه واقعی پیدا کند. در این راستا ارزیابی انتخاب رایانه (مستعمل و نیمه مستعمل) به وسیله ارزیابی چرخه طول عمر انرژی باید بررسی شود.

فروش مجدد به فروشگاههایی که اجناس دست دوم دارند، به روز کردن رایانه‌های مورد نیاز و بازیافت برای بازیابی قطعات و مواد از جمله محورهایی است که دراین باره باید مورد توجه قرار گیرد.

مطالعات نشان می‌دهد که فروش مجدد و به روز کردن رایانه‌ها و قطعات جانبی اثربخشی بیشتری در معیارها و الگوهای محیط زیستی دارند و در نتیجه میزان بازگشت سرمایه محیط‌زیستی بازیافت قطعات رایانه جزء نازلترین رده‌ها در اقتصاد و علوم محیط زیستی است .

این کارشناس ارشد محیط زیست تاکید می‌کند:  در مدیریت استراتژیک برای کاهش زائدات و همسویی با محیط زیست باید به افزایش طول عمر استفاده از قطعات توجه کرد.

از این‌رو در راستای بهره‌مندی از فناوری اطلاعات برای حفاظت و بهسازی محیط زیست نیاز به مدیریت استراتژیک و یکپارچه است .

 فناوری اطلاعات و محیط زیست‌

«عمید مرندی» کارشناس ارشد مدیریت‌ محیط ‌زیست و  عضو هیات مدیره انجمن متخصصان محیط زیست ایران دراین باره می‌گوید: به جرا‡ت می‌توان گفت فناوری اطلاعات مانند سایر اختراعات و پیشرفت علم بشر همچون الکتریسیته‌ یا موتورهای برق باعث تغییرات شگرف و عظیمی در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی در اقصی نقاط دنیا شده است.

وی می‌افزاید:  فناوری اطلاعات بر مقوله‌های محیط زیستی نیز تاثیر گذاشته و با دامنهای وسیع از کالاهای تولیدی تا مصرف نهایی تعاملی پر معنا با محیط زیست پیدا کرده است. اگر چه هنوز در ابتدای راه توسعه علمی میان فناوری اطلاعات و محیط زیست می‌باشیم اما پیش درآمد فناوری اطلاعات و محیط زیست تلاشهای بین‌المللی در راستای تحقیقات گسترده در زمینه شناخت اثرات مثبت توسعه فناوری اطلاعات بر مباحث محیط زیستی خواهد بود.

وی با اشاره به اولویت‌های استفاده از فناوری در محیط زیست می‌گوید: بررسی  اثرات محیط‌زیستی و مدیریتی بر تولید، استفاده و دفع تجهیزات فناوری اطلاعات‌، ارزیابی مصرف انرژی و تغییرات به وجود آمده در سبک زندگی و مدلهای تجاری نوین همچون تجارت الکترونیکی و ارتباط از راه دور از مهمترین این موارد است .

حمیده سادات هاشمی