این کاهش اعتماد در شرایطی اتفاق میافتد که آمریکا با مجموعهای از بحرانهای داخلی و خارجی دست و پنجه نرم میکند. اختلافات شدید حزبی، قطبیشدن فضای سیاسی، افزایش نگرانیهای اقتصادی، مناقشه بر سر سیاست خارجی و انتشار گسترده اطلاعات نادرست، همگی به فضایی دامن زدهاند که در آن بخش قابلتوجهی از شهروندان نسبت به روایتهای رسمی و عملکرد صاحبان قدرت با تردید نگاه میکنند.
وقتی اعتماد عمومی از دوران بحران هم کمتر میشود
یکی از نکات قابلتوجه در نمودار گالوپ، مقایسه وضعیت کنونی با دو مقطع مهم در تاریخ معاصر آمریکاست؛ جنگ عراق و همهگیری کووید- ۱۹.
پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و آغاز جنگ آمریکا در عراق، جامعه این کشور تا حد زیادی تحت تأثیر فضای امنیتی و ملیگرایانه قرار داشت. در آن دوره، بخش بزرگی از افکار عمومی به اطلاعات و مواضع مقامهای دولتی و رسانههای جریان اصلی توجه میکرد. البته با گذشت زمان و آشکار شدن اختلافها درباره دلایل حمله به عراق، بهویژه ادعاهای مربوط به وجود سلاحهای کشتار جمعی، این اعتماد بهتدریج آسیب دید.
همهگیری کرونا نیز آزمون دیگری برای رابطه دولت، رسانهها و جامعه آمریکا بود. در ماههای نخست شیوع ویروس، شهروندان برای دریافت اطلاعات درباره خطرات بیماری، محدودیتهای اجتماعی، واکسنها و دستورالعملهای بهداشتی به نهادهای رسمی و رسانهها مراجعه میکردند.
با این حال، تغییر دستورالعملها، اختلافنظرهای کارشناسی، مناقشات سیاسی درباره واکسیناسیون و محدودیتهای اجتماعی و همچنین انتشار اطلاعات متناقض، باعث شد بخشی از جامعه نسبت به منابع رسمی اطلاعرسانی بدبین شود.
اکنون نمودار گالوپ از وضعیتی حکایت دارد که در آن اعتماد به سیاستمداران و رسانههای خبری حتی در مقایسه با این دورههای بحرانی نیز در سطح پایینتری قرار گرفته است.
سیاستمداران؛ قربانی قطبیشدن جامعه آمریکا
یکی از عوامل مهم کاهش اعتماد عمومی را باید در تحولات سیاسی آمریکا جستوجو کرد. رقابت میان جمهوریخواهان و دموکراتها در سالهای اخیر از یک رقابت معمول انتخاباتی فراتر رفته و به شکافی عمیق در جامعه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، بسیاری از شهروندان احساس میکنند سیاستمداران بیش از آنکه بهدنبال حل مشکلات عمومی باشند، درگیر رقابتهای حزبی، حفظ قدرت و تخریب رقبای سیاسی هستند.
وعدههای انتخاباتی که به نتیجه نمیرسند، اختلافنظرهای مداوم در کنگره، مناقشات درباره مهاجرت، اقتصاد، مالیات و سیاست خارجی نیز به تقویت این تصور کمک کردهاند که منافع سیاسی بر منافع عمومی اولویت یافته است.
از سوی دیگر، گسترش شبکههای اجتماعی و دسترسی مستقیم سیاستمداران به مخاطبان، شکل ارتباط میان مردم و صاحبان قدرت را تغییر داده است. گرچه این تحول امکان انتشار سریعتر مواضع سیاسی را فراهم کرده، اما همزمان به افزایش درگیریهای لفظی، انتشار ادعاهای تأییدنشده و تشدید فضای دوقطبی نیز کمک کرده است.
رسانهها زیر فشار بیاعتمادی
رسانههای خبری نیز از این بحران در امان نماندهاند. در گذشته، شبکههای تلویزیونی و روزنامههای بزرگ آمریکا برای بخش قابلتوجهی از جامعه منابع اصلی دریافت اطلاعات محسوب میشدند، اما اکنون مخاطبان با انبوهی از منابع خبری، شبکههای اجتماعی، پادکستها و کانالهای مستقل روبهرو هستند.
این تنوع، دسترسی به اطلاعات را آسانتر کرده، اما تشخیص اخبار معتبر از اطلاعات نادرست را نیز دشوارتر ساخته است.
یکی از انتقادهای مطرحشده علیه رسانههای جریان اصلی آمریکا، جانبداری سیاسی در پوشش رویدادهاست. بخشی از مخاطبان معتقدند شبکههای خبری بهجای ارائه تصویری بیطرفانه از تحولات، اخبار را از زاویه دید سیاسی و ایدئولوژیک خود بازتاب میدهند.
البته این برداشت در میان همه گروههای اجتماعی یکسان نیست. برای مثال، جمهوریخواهان و دموکراتها ممکن است ارزیابی کاملا متفاوتی از اعتبار یک شبکه خبری داشته باشند. همین مسأله نشان میدهد بحران اعتماد به رسانهها تا چه اندازه با شکاف سیاسی در جامعه آمریکا گره خورده است.
پیامدهای خطرناک فرسایش اعتماد عمومی
کاهش اعتماد به سیاستمداران و رسانهها صرفا یک مسأله آماری یا مربوط به نتایج نظرسنجیها نیست. اعتماد عمومی یکی از پایههای اصلی عملکرد دموکراسی محسوب میشود و تضعیف آن میتواند پیامدهای گستردهای برای آینده سیاسی و اجتماعی آمریکا داشته باشد.
وقتی شهروندان به نهادهای رسمی اعتماد نداشته باشند، پذیرش تصمیمهای دولت، همراهی با سیاستهای عمومی و حتی توافق بر سر واقعیتهای مشترک دشوارتر میشود. در چنین فضایی، شایعات و نظریههای توطئه نیز فرصت بیشتری برای گسترش پیدا میکنند.
از سوی دیگر، رسانههایی که اعتبار خود را نزد مخاطبان از دست میدهند، در ایفای نقش نظارتی و اطلاعرسانی با مشکل روبهرو خواهند شد.
اولین واکنشها به تازهترین انیمیشن دیزنی:
در گفتوگوی اختصاصی روزنامه «جامجم» با معاون آموزش متوسطه وزیر آموزشوپرورش عنوان شد
مدیرعامل شرکت توفیق دارو در گفتوگو با جامجم آنلاین:
معصومه سپهری، نویسنده کتاب «مرد ابدی»:
علی کفاشیان در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جامجم»: