به گزارش
جام جم آنلاین؛ جایزه ادبی «پری پاسکال» (Prix Pascal de Littérature IA) با هدف شناسایی و انتشار آثار ادبی نوشته‌شده با همکاری هوش مصنوعی راه‌اندازی شده است. این رقابت از نویسندگان می‌خواهد دست‌نوشته‌های خود را همراه با اطلاعات فنی مربوط به ابزار‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی به‌کاررفته ارائه کنند. برنده این جایزه از امکان انتشار اثر خود برخوردار خواهد شد.
راه‌اندازی این جایزه در شرایطی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های اخیر، استفاده احتمالی از هوش مصنوعی در آثار نامزد‌ها و برندگان چند جایزه معتبر ادبی، از جمله جایزه گنکور فرانسه، جایزه داستان کوتاه کشور‌های مشترک‌المنافع و جایزه کین، بحث‌های گسترده‌ای درباره اصالت آثار ادبی و نقش نویسنده انسانی به راه انداخته است.
همکاری انسان و ماشین در ادبیات
جایزه پری پاسکال از نویسندگان دعوت می‌کند آثاری را ارائه کنند که با همکاری ابزار‌های هوش مصنوعی نوشته شده‌اند. استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ، از جمله چت‌جی‌پی‌تی، کلود، جمینای و لاما، در این رقابت مجاز است.
شرکت‌کنندگان باید دست‌نوشته‌ای منتشرنشده به زبان فرانسوی ارائه دهند و در پرونده‌ای فنی، مدل هوش مصنوعی و شیوه استفاده از آن، از جمله دستور‌های متنی به‌کاررفته، را مشخص کنند. شرکت در این رقابت به ملیت یا محل اقامت نویسنده وابسته نیست و متقاضیان برای حضور در آن نیازی به داشتن ناشر ندارند.
برگزارکنندگان تأکید کرده‌اند که این جایزه یک رقابت فناوری نیست، بلکه هدف آن ارزیابی ارزش ادبی آثاری است که با همکاری انسان و ماشین شکل گرفته‌اند. به گفته آنها، هوش مصنوعی هم‌اکنون در کارگاه‌های نویسندگی، دست‌نوشته‌ها و کتاب‌فروشی‌ها حضور دارد؛ گاهی بدون آن‌که استفاده از آن آشکار باشد.
آنها با طرح این پرسش که همکاری نویسنده و ماشین چه تعریفی از اثر ادبی به دست می‌دهد، اعلام کرده‌اند که شفافیت در استفاده از هوش مصنوعی باید مبنای بحث و گفت‌و‌گو درباره آینده ادبیات باشد.
جنجال بر سر استفاده از هوش مصنوعی
راه‌اندازی این جایزه در پی بالاگرفتن بحث‌ها درباره استفاده از هوش مصنوعی در آثار ادبی صورت گرفته است. یکی از جنجال‌های اخیر به رمان «C’était ça ou mourir» نوشته تلیسون اورلین، نویسنده کانادایی ـ هائیتیایی، مربوط می‌شود.
از ماه سپتامبر، اتهام استفاده گسترده از هوش مصنوعی در نگارش این رمان، فضای ادبیات فرانسوی‌زبان را تحت تأثیر قرار داده است. در پی ادامه این جنجال، ناشر کانادایی این نویسنده در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که استفاده از هوش مصنوعی در فرایند نگارش کتاب تأیید شده است و به همکاری خود با نویسنده پایان می‌دهد.
ناشر اعلام کرد که در بررسی نسخه‌های مختلف دست‌نوشته، نشانه‌هایی از برچسب‌های مرتبط با هوش مصنوعی در فراداده برخی اسناد پیدا شده است؛ با این حال، میزان دقیق استفاده از این فناوری در نگارش رمان مشخص نیست.
اورلین همچنان اتهام‌های مطرح‌شده درباره نگارش کتاب با هوش مصنوعی را رد کرده است. او در گفت‌و‌گو با رشید لایرِش، روزنامه‌نگار روزنامه فرانسوی لیبراسیون، گفت که برای پژوهش‌های تاریخی از ابزار‌های بیرونی استفاده کرده است و تأکید کرد که استفاده از ابزار به معنای آن نیست که هوش مصنوعی کتاب را به جای او نوشته باشد.
این پرونده در کنار جنجال‌های مرتبط با جوایز ادبی معتبر، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که مرز میان بهره‌گیری از ابزار‌های هوش مصنوعی و واگذاری فرایند خلاقیت ادبی به ماشین کجاست.
بیشتر بخوانید:
شفافیت به‌جای تعقیب آثار هوش مصنوعی
بنیان‌گذاران جایزه پری پاسکال معتقدند به‌جای تکیه بر ابزار‌های تشخیص هوش مصنوعی که ممکن است نتایج متناقضی ارائه کنند، بهتر است نویسندگان درباره استفاده از این فناوری شفاف باشند.
فیلیپ رودریگز، آلبن سروان و ژیل مانتره، سه بنیان‌گذار این جایزه، همگی از کارآفرینان حوزه فناوری هستند. رودریگز از شرکای مؤسس شرکت مشاوره ادغام و تملک آولتا است؛ سروان پیش‌تر ریاست مجله ال‌جی‌بی‌تی‌کیو پلاس تتو را بر عهده داشته و مانتره، کارمند پیشین دولت فرانسه و دارای مدرک دکتری فلسفه، در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پاریس ۱ پانتئون ـ سوربن تدریس می‌کند. مانتره همچنین از بنیان‌گذاران پلتفرم رأی‌گیری آنلاین الکتیس است.
بنیان‌گذاران اعلام کرده‌اند که این جایزه به دنبال اثری منتشرنشده است که مفید باشد یا مخاطب را به اندیشیدن وادارد. بر اساس معیار‌های اعلام‌شده، اثر برگزیده باید بتواند به شکلی تازه به یکی از مسائل اخلاقی، اجتماعی یا زیست‌محیطی تهدیدکننده بشریت بپردازد یا درباره آن هشدار دهد.
رقابت به نام بلز پاسکال
نام این جایزه از بلز پاسکال، ریاضی‌دان، فیلسوف و متفکر فرانسوی قرن هفدهم، گرفته شده است؛ شخصیتی که در توسعه ابزار‌های مکانیکی محاسبه نقش داشت و در عین حال، با نگارش کتاب «اندیشه‌ها» (Pensées) جایگاهی برجسته در ادبیات و اندیشه فرانسه پیدا کرد.
در وب‌سایت جایزه، از پاسکال به‌عنوان متفکری یاد شده است که هم در ساخت ابزار‌های مکانیکی پیشگام بود و هم بر زبان تسلط داشت. برگزارکنندگان با انتخاب این نام، پرسشی را پیش می‌کشند که در مرکز مناقشه امروز ادبیات و هوش مصنوعی قرار دارد: هنگامی که انسان و ماشین در تولید یک اثر همکاری می‌کنند، سهم خلاقیت انسانی و ارزش ادبی آن چگونه باید ارزیابی شود؟
ثبت‌نام نخستین دوره این جایزه از ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز شده و مهلت ارسال آثار تا پایان نوامبر ادامه دارد. قرار است ۱۰ اثر به فهرست نهایی راه یابند و برنده در اوایل دسامبر معرفی شود. هیئت داوران از نویسندگان، منتقدان، ناشران، فیلسوفان و روزنامه‌نگاران تشکیل خواهد شد.
بر اساس اعلام برگزارکنندگان، اثر برگزیده منتشر خواهد شد و از پوشش رسانه‌ای مرتبط با اهدای جایزه برخوردار می‌شود. در عین حال، راه‌اندازی این رقابت در شرایطی که گروهی از فعالان عرصه‌های خلاقانه خواستار تدوین مقررات و سازوکار‌های حفاظتی در برابر پیامد‌های استفاده از هوش مصنوعی هستند، بار دیگر اختلاف‌نظر‌ها درباره آینده نویسندگی و ادبیات را برجسته کرده است.
