سه ماهواره جدید در دهه فجر رونمایی خواهند شد

به گزارش جام جم آنلاین ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در این آیین با تأکید بر ظرفیت بالای اقتصاد فضایی گفت: صنعت فضایی زمانی می‌تواند به اقتصادی پایدار تبدیل شود که در جریان زندگی مردم قرار بگیرد و بهره‌برداران و متقاضیان خدمات فضایی در کنار توسعه‌دهندگان فناوری قرار گیرند.
هاشمی  با اشاره به برآوردهای جهانی درباره اقتصاد فضایی اظهار کرد: بر اساس برآوردهای مجمع جهانی اقتصاد و مؤسسه مک‌کینزی، ارزش اقتصاد فضایی جهان حدود 1.8 تریلون دلار برآورد می‌شود و این صنعت به‌طور متوسط سالانه 9 درصد رشد دارد؛ نرخی که تقریبا دو برابر رشد اسمی اقتصاد ایران است.
وی با بیان اینکه دولت چهاردهم، فضا را به‌عنوان یکی از محورهای راهبردی مورد توجه قرار داده است، افزود: این ظرفیت اقتصادی نشان می‌دهد که جهت‌گیری کشور در حوزه فضایی باید متناسب با رشد این صنعت در جهان تنظیم شود.

 
حرکت از عرضه‌محوری به تقاضامحوری
وزیر ارتباطات مهم‌ترین تغییر رویکرد مورد نیاز در صنعت فضایی را حرکت از توسعه فناوری صرف به سمت تقاضامحوری دانست و گفت: توسعه فناوری اقدامی ارزشمند و قابل تقدیر است، اما زمانی ارزش واقعی خود را پیدا می‌کند که بهره‌بردار نیز در کنار توسعه‌دهنده فناوری قرار گیرد.
هاشمی افزود: در حوزه‌های مختلف، نیازهای فزاینده‌ای به خدمات فضایی وجود دارد و اگر بهره‌بردار را در کنار فعالان این صنعت قرار دهیم، فضای جدیدی برای توسعه اقتصادی صنعت فضایی ایجاد خواهد شد. صنعت فضایی زمانی در حوزه اقتصاد پایدار می‌شود که در جریان زندگی مردم قرار بگیرد.
وی یکی از نمونه‌های این رویکرد را آشنا کردن نسل جدید با فناوری فضایی دانست و اظهار کرد: برنامه‌های ترویجی برای آشنایی کودکان و نوجوانان با صنعت فضایی می‌تواند از همین امروز مسیر آینده آنها را شکل دهد و به ایجاد انگیزه برای فعالیت در این حوزه کمک کند.
هاشمی با اشاره به همکاری میان وزارت آموزش و پرورش، وزارت دفاع، وزارت ارتباطات، بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان در این زمینه، این همکاری را نمونه‌ای موفق از کار تیمی دانست و گفت: آغاز این مسیر، آغاز مبارکی است و با تداوم این همکاری‌ها می‌توان زمینه دستیابی نسل آینده به اهداف ترسیم‌شده در اسناد کشور را فراهم کرد.

 
پوشش ارتباطی روستاهای بالای ۲۰ خانوار
وزیر ارتباطات همچنین به ظرفیت صنعت فضایی در حوزه ارتباطات اشاره کرد و گفت: در برنامه‌های کشور، پوشش ارتباطی روستاهای بالای ۲۰ خانوار در دستور کار قرار دارد و در برخی مناطق صعب‌العبور که ایجاد زیرساخت‌های زمینی دشوار است، فناوری فضایی می‌تواند نقش مهمی در تأمین ارتباطات ایفا کند.
وی با اشاره به منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی افزود: کشور از مرحله استفاده از ماهواره‌های منفرد در حال حرکت به سمت منظومه‌های ماهواره‌ای است و بر اساس گزارشی که دریافت کرده‌ام، سه ماهواره از مجموعه 24 فروندی منظومه شهید سلیمانی آماده شده است که قرار است به فضل الهی امسال در مدار قرار گیرند و در دهه فجر رونمایی شوند.
هاشمی در ادامه درباره آینده ارتباطات ماهواره‌ای و نسبت آن با ارتباطات زمینی گفت: نمی‌توان انتظار داشت ارتباطات ماهواره‌ای در همه شرایط جایگزین ارتباطات زمینی شود. اگر ارتباطات مبتنی بر فیبر نوری با کیفیت و پایدار در اختیار مردم باشد، استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای لزوما اولویت نخست نخواهد بود، مگر در شرایط خاص.
وی با اشاره به پروژه توسعه فیبر نوری در کشور افزود: حرکت از شبکه‌های مبتنی بر سیم مسی به سمت فیبر نوری نیز در همین راستا انجام می‌شود. با این حال، در مناطقی که ایجاد زیرساخت زمینی دشوار یا غیرممکن است، ارتباطات ماهواره‌ای می‌تواند نقش مکمل و مهمی ایفا کند.
وزیر ارتباطات تأکید کرد: کاربردهای صنعت فضایی تنها به ارتباطات محدود نمی‌شود و حوزه‌هایی مانند سنجش از دور، اکتشاف معادن و بهره‌برداری از منابع نیز از ظرفیت‌های مهم این صنعت به شمار می‌روند. بنابراین در هر حوزه‌ای که در صنعت فضایی حرکت می‌کنیم، باید بهره‌بردار را در کنار خود داشته باشیم.

 
اقتصاد فضایی و انقلاب در ماهواره‌برها
هاشمی همچنین با اشاره به شعار هفته جهانی فضا و تأکید آن بر «انقلاب در ماهواره‌برها»، این موضوع را از منظر اقتصادی حائز اهمیت دانست و گفت: این تحول در ماهواره‌برها، برآمده از نگاه اقتصادی به صنعت فضایی است؛ چراکه بخش قابل توجهی از هزینه‌های صنعت فضایی به پرتاب ماهواره‌ها و ماهواره‌برها مربوط می‌شود.
وی ادامه داد: قرار گرفتن تعداد زیادی ماهواره در مدار و تلاش برای استفاده مجدد از ماهواره‌برها، در نهایت با هدف کاهش هزینه‌های صنعت فضایی انجام می‌شود. بنابراین توسعه فناوری‌های پرتاب و کاهش هزینه دسترسی به مدار، یکی از الزامات اقتصادی شدن صنعت فضایی است.
وزیر ارتباطات با قدردانی از تلاش دانشمندان، متخصصان و فعالان صنعت فضایی و گرامیداشت یاد شهدای این حوزه اظهار کرد: مسیری که امروز در صنعت فضایی کشور طی می‌شود، حاصل سال‌ها تلاش، مجاهدت و حمایت از جوانان و نخبگان است و ادامه این مسیر نیازمند نگاه اقتصادی و توجه جدی به کاربردهای واقعی فناوری فضایی خواهد بود.
هاشمی در پایان بر ضرورت تداوم این مسیر و توجه همزمان به توسعه فناوری، نیازهای مردم و الزامات اقتصادی صنعت فضایی تأکید کرد.

دستاوردهای فضایی ایران در مدار توجه

مرتضی نیکخو، دبیر همایش هفته جهانی فضا، با تشریح برنامه‌های این رویداد در سال ۱۴۰۵ گفت: هفته جهانی فضا هر سال در سراسر جهان برگزار می‌شود و فرصتی برای معرفی دستاوردهای فضایی کشورها و افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت فناوری‌های فضایی است.
وی افزود: در ایران نیز برنامه‌های هفته جهانی فضا در سال ۱۴۰۵ از ۱۲ مهرماه آغاز می‌شود و تا ۱۹ مهرماه ادامه خواهد داشت. در این بازه، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و رویدادهای علمی، آموزشی و ترویجی با محوریت صنعت فضایی، فناوری‌های ماهواره‌ای و دستاوردهای کشور در این حوزه برگزار خواهد شد.

نیکخو با اشاره به پیشرفت‌های صنعت فضایی کشور اظهار کرد: همزمان با برگزاری برنامه‌های هفته جهانی فضا، دستاوردهای جدید صنعت فضایی کشور از جمله ماهواره‌های ققنوس و سریر نیز مورد توجه قرار خواهند گرفت. به گفته وی، این دستاوردها در کنار پیشرفت‌های سال‌های اخیر، بیانگر روند توسعه صنعت فضایی جمهوری اسلامی ایران است.
دبیر همایش هفته جهانی فضا ادامه داد: عمومی‌سازی فناوری فضایی و آشنایی بیشتر مردم با ظرفیت‌ها و کاربردهای این حوزه، یکی از محورهای اصلی برنامه‌های امسال است و تلاش شده برنامه‌ها طیف گسترده‌ای از کودکان و نوجوانان تا دانش‌آموزان، دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه فضا را دربرگیرد.
وی گفت: در همین راستا، تولید و توزیع کتاب‌ها و محصولات آموزشی با موضوع فضا و کاربردهای آن در مناطق محروم در دستور کار قرار گرفته است. همچنین از کتاب‌ها و محصولات آموزشی جدید ویژه کودکان و نوجوانان با موضوع فناوری فضایی رونمایی خواهد شد.
نیکخو از اعلام فراخوان مسابقه «کاربر از مدار» خبر داد و افزود: این مسابقه دانش‌آموزی با محوریت پردازش و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای برگزار می‌شود و فرصتی برای آشنایی دانش‌آموزان با داده‌ها و کاربردهای فناوری ماهواره‌ای فراهم می‌کند.
وی ادامه داد: برگزاری رویدادهای علمی ـ آموزشی در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سراسر کشور از دیگر برنامه‌های هفته جهانی فضاست. همچنین رویداد «انقلاب ماهواره‌ها؛ راهی برای کشف جهان» در تمام انجمن‌های نجوم سراسر کشور برگزار خواهد شد.

دبیر همایش هفته جهانی فضا با اشاره به برنامه‌های مشارکتی انجمن‌های نجوم اظهار کرد: فراخوان مسابقات «یک ماهواره، یک داستان» و «اگر من یک ماهواره فضایی طراحی می‌کردم» نیز با همکاری انجمن نجوم ایران اعلام خواهد شد.
نیکخو افزود: در بخش دانش‌آموزی، رویدادهای آموزشی ویژه دانش‌آموزان پایه اول و دوم متوسطه در سراسر کشور برگزار می‌شود و تلاش شده است برنامه‌های هفته جهانی فضا از سطح برنامه‌های مناسبتی فراتر رفته و به بستری برای آموزش و ایجاد علاقه‌مندی به علوم و فناوری‌های فضایی تبدیل شود.
وی همچنین از اجرای پویش ملی «هفت روز با آسمان» و مسابقه ملی «انقلاب ماهواره‌برها» در سطح پژوهش‌سراهای سراسر کشور خبر داد و گفت: این برنامه‌ها با هدف مشارکت بیشتر دانش‌آموزان و ایجاد ارتباط میان آموزش، پژوهش و فناوری فضایی برگزار خواهد شد.
به گفته نیکخو، برنامه «هر روز با رصد خورشید» نیز با همکاری رصدخانه مهرانی اجرا می‌شود و علاقه‌مندان می‌توانند در چارچوب این برنامه با رصد خورشید و مفاهیم مرتبط با نجوم و فضا بیشتر آشنا شوند.
وی برگزاری یازدهمین دوره جشنواره «رویای یک کهکشانی من» با همکاری انجمن نجوم آبان را از دیگر برنامه‌های هفته جهانی فضا عنوان کرد و گفت: در طول این هفته، برنامه‌ها و نشست‌های تخصصی و دانشجویی نیز با موضوعات مرتبط با صنعت فضایی و فناوری‌های این حوزه برگزار خواهد شد.
نیکخو در پایان تأکید کرد: مجموعه این برنامه‌ها با هدف ترویج دانش و فناوری فضایی، افزایش آگاهی عمومی، ایجاد علاقه‌مندی در میان نسل جوان و معرفی ظرفیت‌ها و کاربردهای صنعت فضایی کشور طراحی شده است و تلاش می‌شود اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه کودکان، نوجوانان و دانش‌آموزان، در این رویدادها مشارکت داشته باشند.

«انقلاب ماهواره‌برها»؛ فرصتی برای تربیت نسل آینده صنعت فضایی

در ادامه آیین افتتاحیه هفته جهانی فضا، حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، با تأکید بر ضرورت مشارکت کودکان و نوجوانان در برنامه‌های علمی و فضایی گفت: هفته جهانی فضا باید فرصتی برای بالیدن توانایی‌های کودکان و نوجوانان باشد و این گروه نباید صرفاً مخاطب برنامه‌ها باشند، بلکه باید به‌عنوان مشارکت‌کنندگان در فرآیند یادگیری و کشف حضور داشته باشند.
وی افزود: کودک باید فرصت مشاهده، پرسش و آزمودن داشته باشد و نوجوان نیز باید بتواند مسئله‌ای را تعریف کند، داده‌ای را بررسی کند، طراحی انجام دهد و از تصمیم خود با استدلال دفاع کند. چنین تجربه‌هایی زمینه پرورش نسلی را فراهم می‌کند که در آینده صنعت فضایی کشور را با دانش، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری پیش خواهد برد.
علامتی در ادامه با قدردانی از حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، اظهار کرد: توجه مستمر وی در سال‌های اخیر به کودکان و نوجوانان و همراهی با برنامه‌های علمی کانون، نشان‌دهنده نگاه آینده‌نگر به توسعه فضایی کشور است. زمانی که یک سازمان تخصصی برای گفت‌وگو با نوجوانان، ترویج علم و پشتیبانی از تجربه‌های آموزشی آنان وقت و ظرفیت اختصاص می‌دهد، در واقع در پرورش سرمایه انسانی آینده کشور مشارکت می‌کند.
رئیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان همچنین از همراهی مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در این زمینه قدردانی کرد و گفت: شعار امسال، «انقلاب ماهواره‌برها»، فرصتی برای آشنایی نسل نوجوان با مسیر توسعه فناوری است؛ مسیری که از تعریف مسئله آغاز می‌شود و با طراحی، آزمون، اصلاح و تلاش گروهی ادامه پیدا می‌کند.
وی ادامه داد: روایت پیشرفت ماهواره‌برهای ایرانی باید روایت اندیشه و پشتکاری باشد که این دستاوردها را ممکن کرده است تا نوجوانان بدانند هر پیشرفت علمی، پشتوانه‌ای از یادگیری، دقت و کوشش دارد.
علامتی با اشاره به نقش کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران اظهار کرد: این مجموعه، وابسته به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، رویکرد خود را در بستر فرهنگی و تربیتی کانون دنبال می‌کند و در این مسیر، ساخت مدل، مشاهده و آزمایش را در کنار قصه، هنر و ادبیات قرار می‌دهد.
وی افزود: کودک برای تصور امکان‌های تازه به تخیل نیاز دارد و برای سنجیدن آنها به دانش و تجربه. پیوند این دو به کودک کمک می‌کند ایده خود را بیان کند، آن را بیازماید و بهبود دهد.

مأموریت حنانه به یاد شهید میناب
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به کاربردهای فناوری فضایی در شناخت محیط‌زیست و منابع طبیعی گفت: در برنامه‌های فضایی کانون، شناخت آسمان با فهم مسائل زمین همراه می‌شود. نوجوانان می‌آموزند داده‌های ماهواره‌ای چگونه می‌تواند به شناخت وضعیت زمین‌ها، منابع آب و اراضی کشاورزی کمک کند. از این طریق، علم فضایی با مسئولیت نسبت به محیط‌زیست و زندگی مردم پیوند می‌خورد و پرسش‌هایی مانند اینکه «دانش من چه کمکی به آبادانی ایران می‌کند؟» شکل می‌گیرد.
علامتی یکی از تجربه‌های ارزشمند کانون را مشارکت نوجوانان در پویش کشف سیارک‌ها و دستاوردهای حاصل از شناسایی سیارک‌ها عنوان کرد و گفت: امروز نیز نرم‌افزار آموزشی «مأموریت حنانه» با یاد و نام شهیده حنانه مهدی‌خواه، از شهدای مدرسه میناب، رونمایی می‌شود.
وی همچنین از انتشار شماره ویژه‌نامه فضایی «کافنا» با عنوان «منطقه کانونی علم» خبر داد و افزود: این ویژه‌نامه با موضوع ماهواره‌برها، به‌زودی منتشر می‌شود و فرصتی برای گسترش دسترسی کودکان، نوجوانان و مربیان به محتوای علمی متناسب با نیازهای آنان فراهم خواهد کرد.
علامتی با اشاره به همزمانی هفته جهانی فضا و هفته ملی کودک گفت: در هفته پیش رو، نمایشگاه «از نخستین گام تا افق‌های بزرگ‌تر»برگزار خواهد شد و نشست و گفت‌وگویی با حضور رئیس سازمان فضایی ایران و مشارکت مستقیم کودکان و نوجوانان نیز شکل می‌گیرد.
وی از جامعه علمی کشور دعوت کرد در ادامه این مسیر همراه کانون باشد و اظهار کرد: فراهم کردن فرصت بازدیدهای علمی و طراحی مسئله‌های آموزشی بر پایه داده‌های واقعی، در شبکه مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به‌ویژه در مناطق روستایی و کم‌برخوردار، می‌تواند فرصت‌های ارزشمندی برای کودکان و نوجوانان ایجاد کند.

وی با اشاره به اهمیت تربیت علمی نسل آینده گفت: برنامه توسعه فناوری باید با پرورش انسان‌هایی همراه باشد که توان فهمیدن، ساختن و به‌کارگیری مسئولانه فناوری را داشته باشند. سرمایه‌گذاری در تربیت علمی کودکان و نوجوانان، پشتوانه‌ای ماندگار برای پیشرفت فضایی ایران است.
علامتی در پایان با قدردانی از دانشمندان، مربیان و دست‌اندرکاران برگزاری این برنامه‌ها خاطرنشان کرد: امیدوارم حاصل این هفته، شکل‌گیری پیوندی ماندگار میان پرسش‌های کودکان و دانش جامعه علمی باشد؛ پیوندی که به نسل آینده امکان دهد با اتکا به دانش، ایمان و همت خود، مسیرهای تازه‌ای برای ایران بگشاید.
وی تأکید کرد: برای آینده ایران، باید از امروز به کودکان فرصت پرسیدن، تجربه کردن و سهم داشتن در ساختن آینده را بدهیم.

کاهش هزینه و ریسک شکست مأموریت‌های فضایی در دستور کار

نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران، با تشریح برنامه‌های این پژوهشگاه در مسیر توسعه فناوری‌های فضایی گفت: هدف از شعار امسال، فراهم کردن دسترسی آسان، ارزان و سریع به ابزارهای فضایی و استفاده حداکثری از ظرفیت فضاست.
وی با اشاره به مفهوم «ماهواره‌برها» و فناوری‌های مورد نیاز برای دستیابی به مدارهای بالاتر افزود: در این حوزه دو موضوع مطرح است؛ نخست پرتابگرها و دیگری بلوک‌های انتقال مداری که یکی از روش‌های دستیابی به مدارهای بالاتر به شمار می‌رود.
مکاری ادامه داد: پژوهشگاه فضایی ایران در این زمینه، ماهواره‌های سری «سامان» را در اختیار دارد و کار روی نمونه‌های سوخت جامد این سری از سال‌های گذشته آغاز شده است. امسال نیز با هدف آغاز مسیر منظومه‌سازی، توسعه ماهواره‌های سوخت جامد همچنان ادامه خواهد داشت.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران از آغاز فعالیت در حوزه سوخت مایع نیز خبر داد و گفت: مسیر سوخت مایع نیز آغاز شده و این فناوری می‌تواند یکی از راه‌های حرکت به سمت منظومه‌سازی باشد.
وی در ادامه با اشاره به یکی از چالش‌های مهم مأموریت‌های فضایی اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در مأموریت‌های فضایی، مسئله شکست مأموریت و هزینه‌های بالای ناشی از آن است؛ چراکه بسیاری از اتفاقاتی که در فضا رخ می‌دهد، برای ما قابل پیش‌بینی نیست.
مکاری افزود: برای کاهش احتمال شکست مأموریت، نرم‌افزارهای «نورا» و «شمس» را طراحی کرده‌ایم. این نرم‌افزارها پیش از پرتاب به ما امکان ارزیابی عملکرد و انجام آزمایش‌هایی را می‌دهند که امکان انجام آنها در فضا وجود ندارد.
به گفته وی، استفاده از این ابزارها می‌تواند احتمال شکست مأموریت را به حداقل برساند و آمادگی تیم‌های عملیاتی را برای اجرای مأموریت افزایش دهد.
سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران همچنین گفت: متخصصان و اپراتورهای ما با استفاده از این نرم‌افزارها آموزش‌های لازم را برای کنترل مأموریت دریافت می‌کنند و پس از پرتاب نیز این ابزارها به‌عنوان تجهیزات کمکی در اختیار مرکز کنترل مأموریت قرار می‌گیرند.
مکاری در پایان تأکید کرد: این ابزارها به مرکز کنترل مأموریت کمک می‌کنند تا بتواند آنچه را در فضا رخ می‌دهد، سریع‌تر و دقیق‌تر درک و تحلیل کند.

درحال تکمیل…