بازنشسته‌های فرهنگی، در صف انتظار

به گزارش جام‌جم آنلاین، هر بار که پرونده مطالبات فرهنگیان بازنشسته دوباره روی میز می‌آید، یک پرسش قدیمی هم همراه آن برمی‌گردد؛ این‌که بالاخره چه زمانی مطالبات‌شان به‌صورت کامل پرداخت می‌شود؟ به‌هرحال بازنشسته‌ای که چند سال است منتظر دریافت مطالبه خود مانده، حق دارد بداند دلیل این تاخیرها دقیقا چیست. چند سالی از زمان پرداخت مطالبه فرهنگیان بازنشسته سال‌های 1401 و 1402 گذشته و به‌تازگی رئیس کمیسیون عمران در مجلس از امضای طرح دوفوریتی اصلاح قانون بودجه سال ۱۴۰۵ با هدف پرداخت مطالبات ناشی از رتبه‌بندی این فرهنگیان بازنشسته خبر داده است.

بسیاری از فرهنگیان قرار بود با رسیدن به سن بازنشستگی، به نقطه‌ای برسند که دست‌کم خیال‌شان از دریافت حقوق و مطالبات قانونی‌ خود آسوده باشد؛ اما گویا برای این گروه، بازنشستگی نه پایان انتظار، بلکه آغاز انتظار دیگری شده است. اما پرسشی که در این میان مطرح می‌شود این است که چرا معوقات این قشر از جامعه از آن سال‌ها باقی مانده و اصلا چرا در بودجه همان سال‌ها دیده نشده است؟

یک قدم تا تسویه کامل

البته خبر خوب این‌که مطالبات ناشی از رتبه‌بندی فرهنگیان، حالا وارد مرحله‌ای شده که بخشی از اعتبار مورد نیاز آن اختصاص یافته و نخستین پرداخت‌ها نیز انجام شده است. علی فرهادی، سخنگو و معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش در گفت‌وگو با جام‌جم دراین‌باره می‌گوید: «قانون رتبه‌بندی در اسفندماه سال ۱۴۰۱ اجرا شد؛ یعنی عملیات اجرایی آن در اسفند ۱۴۰۱ انجام‌گرفت. بااین‌حال، تاریخ اجرای قانون را از ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ در نظر گرفتند، اما عملا این کار در اسفندماه ۱۴۰۱ انجام و پرداخت‌ها نیز از اول فروردین‌ماه ۱۴۰۱ آغاز شد. معنای این موضوع آن است که رتبه‌بندی در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ پرداخت نشد و هر فردی که در ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ معلم بوده و خدمتش تا پایان سال ۱۴۰۰ استمرار داشته، بابت نیمه دوم سال ۱۴۰۰ مطالبه دارد.»

علی فرهادی همچنین خبر از مبلغ ۷۰۰۰ میلیارد تومان در قانون بودجه سال ۱۴۰۵، در جداول بودجه وزارت آموزش‌وپرورش، تحت عنوان «واریز به حساب همکارانی که بابت نیمه دوم سال ۱۴۰۰ مشمول بودند» می‌دهد و اضافه می‌کند: «قرار شد با این ۷همت، مطالبات مربوط به رتبه‌بندی برای بازنشستگان در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ پرداخت شود و در صورت باقی‌ماندن اعتبار، بخشی از آن نیز به شاغلان اختصاص یابد. البته عمده این افراد اکنون بازنشسته شده‌اند؛ یعنی کسانی که امروز بابت این موضوع مطالبه دارند، عمدتا بازنشستگان سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ هستند. همچنین افرادی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته می‌شوند و نیز کسانی که از اول مهرماه ۱۴۰۰ تا ۲۹ اسفندماه ۱۴۰۰ بازنشسته شده‌اند، درصورتی‌که در این بازه زمانی شاغل بوده‌اند، مشمول مطالبه نیمه دوم سال ۱۴۰۰ خواهند بود.»

علی فرهادی همچنین عنوان می‌کند: «اگر مطالبات شاغلان را نیز محاسبه کنیم، مجموع بدهی حدود ۱۵همت است. پیش‌بینی ما این بود که با اعتبار ۷همتی بتوانیم مطالبات بازنشستگانی را که از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بازنشسته شده‌اند، پرداخت کنیم. حدود 3 ــ 2 هفته گذشته، مرحله نخست این اعتبار به وزارت آموزش‌وپرورش تخصیص یافت و نقدینگی آن نیز تأمین شد.

ما مطالبات بازنشستگان را تقریبا تا سال ۱۴۰۲ پرداخت کرده‌ایم. در این مرحله، حدود 5/2همت برای بازنشستگان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ بابت مطالبات نیمه دوم سال ۱۴۰۰ پرداخت شد.»

تورم و مطالبات

سال‌ها انتظار برای دریافت یک مطالبه، فقط مسأله پرداخت‌نشدن پول نیست؛ در اقتصادی که هزینه‌ها و قیمت‌ها هر سال تغییر می‌کند، فاصله میان زمان ایجاد طلب و زمان پرداخت می‌تواند ارزش واقعی آن را نیز تحت تاثیر قرار دهد. معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به تعداد این بازنشستگان تاکید می‌کند: «در سال ۱۴۰۲ حدود ۷۴هزار نفر و در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۰ نیز هرکدام حدود ۵۰هزار بازنشسته داشتیم که مطالبات آنها معوق مانده بود. البته همه بازنشستگان سال ۱۴۰۰ مشمول این پرداخت نمی‌شوند؛ چراکه بخشی از آنها از اول مهرماه بازنشسته شده‌اند. تعداد کمی نیز تا اسفندماه همان سال به خدمت ادامه داده و بابت نیمه دوم سال ۱۴۰۰ مطالبه داشته‌اند که مطالبات‌شان پرداخت شده است. باقیمانده این مطالبات نیز به محض این‌که سازمان برنامه و بودجه اعتبار مربوط به آن را به وزارت آموزش‌وپرورش تخصیص دهد، از سوی ما پرداخت خواهد شد.»

وی در پاسخ به این سؤال ما که با توجه به تورم آیا این مطالبات به‌روزرسانی می‌شود یا نه، می‌گوید: «ما در آموزش‌وپرورش مسئول پرداخت این مطالبات هستیم. اما این‌که این مبالغ با توجه به تورم موجود به‌روزرسانی شود، نیازمند قانون است. ما همان مبلغی را که به وزارتخانه تخصیص داده شده، پرداخت کرده‌ایم و اگر اعتبار به‌روزرسانی‌شده و قانونی در اختیار ما قرار گیرد، آن را نیز اختصاص خواهیم داد. بااین‌حال، معمولا بدهی‌های دولت پس از ثبت، به‌روزرسانی نمی‌شوند.»

احکام ناتمام

برای بخشی از فرهنگیانی که در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ بازنشسته شدند، پرونده رتبه‌بندی با صدور حکم بازنشستگی بسته نشد. آنها همچنان پیگیر اعمال آثار رتبه‌بندی در احکام خود و دریافت مبالغی هستند. رمضان رحیمی، دبیر و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم در این خصوص می‌گوید: «بازنشسته‌های فرهنگی، رتبه‌هایی را که مشمول آن شده‌اند دریافت کرده‌اند و پس از بازنشستگی نیز پیگیر صدور احکام خود بوده‌اند تا فوق‌العاده رتبه‌بندی در احکام‌شان لحاظ و پرداخت شود. این مبلغ، در واقع جزو مطالبات و معوقات آنها در سال‌های گذشته بوده که متأسفانه در بودجه نیامده است.»

وی می‌افزاید: «امسال نیز این موضوع در بودجه قرار گرفته، اما به‌صورت روشن و شفاف مشخص نشده است. درخواست فعلی این است که این موضوع شفاف و مشخص شود چه میزان از اعتبار مربوط به همین موضوع است. از سوی دیگر، انتظار دارند سازمان بازنشستگی پیگیری کند تا احکام این افراد صادر و افزایش حقوق و مزایای ناشی از رتبه‌بندی در احکام‌شان اعمال شود. این اقدام برای فراهم‌شدن زمینه پرداخت مطالبات آنهاست.»

طبق گفته رحیمی، این کار به دلایل مختلفی از سوی آموزش‌وپرورش و همچنین مشکلات بودجه‌ای انجام نشده است؛ ازجمله این‌که با توجه به محدودیت‌های موجود، نتوانسته‌اند موضوع را به‌درستی بررسی و در بودجه لحاظ کنند.

او در ادامه می‌افزاید: «حالا درخواست این افراد این است که این موضوع تفکیک و تعیین تکلیف شود و پرداخت آن انجام گیرد. البته در خصوص این موضوع، سایر فرهنگیان نیز با مشکل مشابهی مواجه بوده‌اند. برای مثال، موضوع فرهنگیان بازنشسته سال ۱۴۰۰ نیز مطرح بود که سال گذشته تعیین تکلیف و حل شد.»

در انتظار تامین بودجه

سال‌ها پیگیری برای دریافت مطالبات، این‌بار به یکی از همان نقاطی رسیده است که میان قانون، بودجه و اجرا قرار دارد. دبیر و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس عنوان می‌کند: «اصلاحیه‌ای که اکنون مد نظر قرار گرفته، در واقع یک پیشنهاد اصلاحی است. پیشنهادهای اصلاحی در ابتدا باید توسط نمایندگان امضا و سپس به کمیسیون تخصصی ارجاع شوند و کمیسیون تخصصی نیز درباره آن تصمیم‌گیری و رأی‌گیری کند. پس از آن، موضوع در مجلس اعلام وصول می‌شود تا برای رأی‌گیری به صحن علنی برود. درحال‌حاضر طرح دوفوریتی این موضوع به امضا رسیده است، اما برای این‌که هیأت‌رئیسه مجلس آن را به کمیسیون ارجاع دهد و مراحل بعدی طی شود، باید منتظر ماند و دید در آینده این اتفاق خواهد افتاد یا خیر.»

آن‌طور که رحیمی توضیح می‌دهد، سازمان برنامه و بودجه باید این موضوع را در دستورکار قرار دهد و با همکاری کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، هرچه سریع‌تر آن را تعیین تکلیف کند. کمیسیون اجتماعی مجلس نیز پیگیر این موضوع است و در صورت اختصاص بودجه، حتماً این مبلغ پرداخت خواهد شد.

 ابتدا باید بودجه مورد نیاز تامین شود. اگر سازمان برنامه و بودجه بتواند اعتبار لازم را تامین کند، این معوقات به بازنشستگان پرداخت خواهد شد.