هشدار درباره افزایش دیابت نوع یک؛ افزایش شمار مبتلایان در سال‌های آینده

جام جم آنلاین - پژوهشگران هشدار داده‌اند شمار مبتلایان به دیابت نوع یک در سال‌های آینده افزایش خواهد یافت. عفونت‌های ویروسی دوران کودکی، آلودگی هوا، تغییرات باکتری‌های روده و برخی مواد شیمیایی از عوامل احتمالی این افزایش عنوان شده‌اند.
پژوهشگران درباره افزایش قابل توجه موارد ابتلا به دیابت نوع یک در سال‌های آینده هشدار داده‌اند و پیش‌بینی می‌کنند شمار مبتلایان به این بیماری طی دو دهه آینده به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند.
بر اساس برآورد‌های جدید تعداد مبتلایان به دیابت نوع یک در سال‌های آینده بیش از ۱۰۰ هزار نفر افزایش خواهد یافت و تا سال ۲۰۴۹ به حدود ۴۲۰ هزار نفر خواهد رسید. آمار‌های رسمی نیز نشان می‌دهد تعداد موارد ابتلا از اوایل دهه ۲۰۰۰ تاکنون حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است.
دیابت نوع یک با دیابت نوع دو تفاوت اساسی دارد. این بیماری برخلاف دیابت نوع دو مستقیماً ناشی از چاقی، کم‌تحرکی یا رژیم غذایی نامناسب نیست. دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است که معمولاً در دوران کودکی ایجاد می‌شود.
در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله می‌کند. در نتیجه بدن مقدار بسیار کمی انسولین تولید می‌کند یا اصلاً قادر به تولید آن نیست. انسولین هورمونی است که به انتقال قند موجود در خون به سلول‌ها کمک می‌کند تا این قند برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

چرا دیابت نوع یک در حال افزایش است؟
هنوز علت دقیق افزایش موارد دیابت نوع یک مشخص نیست. پژوهشگران احتمال می‌دهند مجموعه‌ای از عوامل محیطی در کنار استعداد ژنتیکی افراد در بروز این بیماری نقش داشته باشند.
عفونت‌های ویروسی در دوران کودکی، تغییرات در باکتری‌های روده، مصرف گسترده آنتی‌بیوتیک‌ها، قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی، آلودگی هوا و حتی نوع تغذیه در سال‌های نخست زندگی از جمله عواملی هستند که مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
برخی پژوهش‌ها همچنین احتمال داده‌اند که تغییرات ایجادشده در میکروبیوم روده و کاهش تماس کودکان با برخی میکروب‌ها در سال‌های نخست زندگی بتواند بر عملکرد سیستم ایمنی اثر بگذارد.
با وجود این فرضیه‌ها، هنوز مشخص نیست کدام عامل بیشترین نقش را در افزایش موارد بیماری دارد. متخصصان احتمال می‌دهند افزایش دیابت نوع یک نتیجه تعامل چند عامل مختلف در افرادی باشد که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا هستند.
 
افزایش موارد دیابت نوع یک در جهان
پژوهش‌های جدید تنها به افزایش موارد بیماری در یک کشور محدود نمی‌شود و از افزایش بار جهانی دیابت نوع یک نیز خبر می‌دهد.
بر اساس مدل‌سازی‌های انجام‌شده، تعداد موارد جدید ابتلا در سراسر جهان می‌تواند از حدود ۵۳۰ هزار مورد در سال به بیش از ۶۰۵ هزار مورد افزایش پیدا کند.
پژوهشگران در این مدل‌سازی عواملی مانند میزان دسترسی به درمان و طول عمر بیماران را نیز در نظر گرفته‌اند.
یکی از دلایل افزایش تعداد افرادی که با دیابت نوع یک زندگی می‌کنند، پیشرفت روش‌های درمانی و افزایش طول عمر مبتلایان عنوان شده است. پیشرفت در درمان با انسولین، اندازه‌گیری قند خون و مراقبت‌های تخصصی باعث شده افراد بیشتری بتوانند برای دهه‌ها با این بیماری زندگی کنند.
در گذشته برخی مطالعات کاهش طول عمر افراد مبتلا به دیابت نوع یک را حدود ۱۵ تا ۲۰ سال در مقایسه با افراد سالم برآورد می‌کردند. پژوهش‌های جدیدتر این اختلاف را کمتر و حدود ۱۱ سال ارزیابی کرده‌اند که می‌تواند نشانه بهبود قابل توجه مراقبت و درمان بیماران در دهه‌های اخیر باشد.
با این حال دیابت نوع یک همچنان می‌تواند خطر ابتلا به عوارض جدی مانند بیماری کلیوی، سکته مغزی، نابینایی و آسیب عصبی را افزایش دهد.

چرا انسولین برای مبتلایان ضروری است؟
افراد مبتلا به دیابت نوع یک برای ادامه زندگی به دریافت انسولین نیاز دارند. این هورمون کمک می‌کند گلوکز از جریان خون وارد سلول‌ها شود و برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد.
در صورت کمبود انسولین، گلوکز در خون تجمع پیدا می‌کند و سطح قند خون به شکل خطرناکی افزایش می‌یابد.
یکی از خطرناک‌ترین عوارض کمبود شدید انسولین، کتواسیدوز دیابتی یا DKA است. در این وضعیت بدن به دلیل ناتوانی در استفاده از گلوکز به عنوان منبع انرژی، شروع به تجزیه چربی‌ها می‌کند و موادی به نام کتون در خون افزایش می‌یابند.
کتواسیدوز دیابتی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی باشد. تشنگی شدید، تکرر ادرار، استفراغ، درد شکم، گیجی و اختلال در تنفس از جمله علائم آن هستند. در موارد شدید، این وضعیت می‌تواند به کما و حتی مرگ منجر شود.

علائم دیابت نوع یک را بشناسید
 علائم دیابت نوع یک معمولاً نسبتاً سریع ظاهر می‌شوند و ممکن است طی چند هفته پیشرفت کنند. تشنگی شدید، تکرر ادرار و کاهش وزن بدون دلیل از مهم‌ترین علائم اولیه بیماری هستند.
با پیشرفت بیماری ممکن است علائم دیگری مانند خستگی، تاری دید، خارش پوست و کند شدن روند ترمیم زخم‌ها نیز ایجاد شود.
افراد مبتلا باید به طور منظم قند خون خود را بررسی کنند و تحت نظر تیم تخصصی درمان قرار داشته باشند. تأمین انسولین می‌تواند از طریق تزریق‌های روزانه یا استفاده از پمپ انسولین انجام شود. پمپ انسولین مقدار مشخصی از این هورمون را در طول شبانه‌روز وارد بدن می‌کند.
با افزایش تعداد مبتلایان، نیاز به خدمات تخصصی دیابت، تجهیزات پایش قند خون، آموزش بیماران و حمایت‌های پزشکی بلندمدت نیز بیشتر خواهد شد.
پژوهشگران تأکید کرده‌اند نظام‌های سلامت باید برای افزایش تعداد افرادی که به مراقبت مادام‌العمر نیاز خواهند داشت آماده باشند. بیماران مبتلا به دیابت نوع یک باید در تمام طول زندگی به انسولین، تجهیزات کنترل قند خون و مراقبت‌های تخصصی دسترسی داشته باشند.
با وجود افزایش آگاهی و پیشرفت درمان، بخش بزرگی از مبتلایان به دیابت در سراسر جهان همچنان تحت درمان قرار نمی‌گیرند. بر اساس یک مطالعه جدید منتشرشده در مجله پزشکی «لنست»، نزدیک به ۴۵۰ میلیون فرد مبتلا به دیابت در سراسر جهان درمان دریافت نمی‌کنند. این رقم حدود سه و نیم برابر بیشتر از سال ۱۹۹۰ است.
تشخیص زودهنگام دیابت نوع یک نیز اهمیت زیادی دارد. در حال حاضر غربالگری روتین این بیماری در بسیاری از سیستم‌های درمانی در دسترس نیست و افراد ممکن است زمانی متوجه بیماری شوند که به دلیل بروز علائم یا انجام آزمایش‌های پزشکی برای دلایل دیگر، قند خونشان بررسی شده باشد.
از آنجا که بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع یک سابقه خانوادگی نزدیک ندارند، پژوهشگران احتمال می‌دهند عوامل محیطی در کنار استعداد ژنتیکی نقش مهمی در افزایش موارد این بیماری داشته باشند. با این حال برای مشخص شدن علت دقیق این روند، همچنان به تحقیقات بیشتری نیاز است.