گام‌های عملی برای ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان

فریدون فعالی هم‌زمان با هفته دولت و در تشریح عملکرد اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان در حوزه دیوار بزرگ گرگان بیان کرد: پیگیری ثبت جهانی این اثر ارزشمند تاریخی یکی از اولویت‌های مهم حوزه میراث‌فرهنگی استان است و در این راستا طی سال گذشته مجموعه‌ای از اقدامات تخصصی، پژوهشی، مستندسازی و حفاظتی باهدف تکمیل الزامات پرونده ثبت جهانی اجرا شده است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان افزود: در راستای ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان و با هزینه‌کرد ۱۵۵ میلیارد ریال از ردیف اعتبارات سال ۱۴۰۴، تصویربرداری هوایی از مسیر دیوار بزرگ گرگان و تأسیسات وابسته، رقومی‌سازی نقشه‌ها، تکمیل مستندات پرونده ثبت جهانی، کاوش‌های باستان‌شناسی دیوار بزرگ گرگان و تمیشه و ساماندهی کارگاه‌های باستان‌شناسی در محدوده شهرستان‌های کلاله، مینودشت، گنبدکاووس، گمیشان و کردکوی انجام شده است.

او ادامه داد: تولید آجر موردنیاز برای ساماندهی و خواناسازی ساختارهای معماری مکشوفه حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی نیز از دیگر اقداماتی است که در این مسیر انجام‌شده تا ضمن حفاظت اصولی از بقایای معماری، امکان معرفی بهتر این یافته‌ها و تبدیل بخش‌های مناسب محوطه‌ها به فضای قابل بازدید برای گردشگران ایرانی و خارجی فراهم شود.

تداوم کاوش، مستندسازی و ساماندهی محوطه‌های باستان‌شناسی

فعالی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای ادامه مسیر ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان بیان کرد: برنامه‌های پیشنهادی سال آینده با محور تکمیل و تدوین پرونده ثبت جهانی، تکمیل و تجهیز پایگاه اطلاع‌رسانی، ادامه کاوش‌های باستان‌شناسی، تهیه و نصب تابلوهای راهنما و هشداردهنده، تولید آجر به‌منظور خواناسازی بقایای معماری مکشوفه و اجرای سایر اقدامات حفاظتی و موردنیاز تدوین شده است.

او افزود: این برنامه‌ها پس از تأمین و ابلاغ اعتبارات موردنیاز در دستور کار قرار خواهد گرفت تا روند مطالعات، حفاظت، ساماندهی و تکمیل مستندات پرونده ثبت جهانی این اثر با انسجام و استمرار بیشتری دنبال شود.

مدیر پروژه ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان تصریح کرد: گستردگی جغرافیایی دیوار، تعدد تأسیسات و سازه‌های وابسته و ارزش‌های برجسته تاریخی و باستان‌شناختی آن موجب شده است که فرایند تهیه و تکمیل پرونده ثبت جهانی نیازمند مجموعه‌ای پیوسته از مطالعات باستان‌شناسی و میان‌رشته‌ای، مستندسازی دقیق، اقدامات حفاظتی و ساماندهی بخش‌های مختلف اثر باشد.

او در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی دیوار بزرگ گرگان گفت: این اثر در ۲۹ تیرماه ۱۳۷۸ به شماره ۲۳۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و با طولی نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر، یکی از برجسته‌ترین استحکامات دفاعی و مهندسی جهان باستان و از مهم‌ترین آثار به‌جامانده از دوره ساسانی به شمار می‌رود.

فعالی در پایان گفت: حفاظت از دیوار بزرگ گرگان، صیانت از بخشی از هویت تاریخی و دانش مهندسی ایرانیان است و تلاش می‌کنیم با استمرار پژوهش‌ها، حفاظت و ساماندهی بخش‌های مختلف اثر و تکمیل مستندات پرونده، زمینه معرفی شایسته‌تر این میراث ارزشمند در سطح ملی و بین‌المللی و انتقال آن به نسل‌های آینده فراهم شود.