تشییعی در امتداد تاریخ

این رویداد، همپای تشییع پیکر ۸۰هزار نفری شیخ مفید (م۴۱۳ق) در بغداد، همسو با حرکت فراملی پیکر میرزای شیرازی (م۱۳۱۲ق) از سامرا تا کربلا و نجف، و در امتداد مراسم تشییع پیکر رکوردشکن امام خمینی(ره) در کتاب رکورد گینس قرار می‌گیرد. به همین مناسبت در یادداشت پیش رو به نکاتی خواهیم پرداخت.
 تشییع پیکر شیخ مفید در اوج قدرت آل‌بویه، با حضور جمعیتی کم‌نظیر انجام شد که در آن روزگار بی‌سابقه بود. بنا به توصیف شیخ طوسی، این تشییع در آن زمان بی‌نظیر بود و برخی آن را یکی از «برگ‌های زرین تاریخ تشیع» توصیف کردند که در آن، همه مذاهب اسلامی با پیکر پاک او وداعی باشکوه کردند. تشییع پیکر شیخ‌مفید به گواه تاریخ، بی‌سابقه‌ترین و عظیم‌ترین مراسم برای یک عالم در آن دوران بود و در شکوه و حضور گسترده مردم، الگویی برای مراسم‌های بعدی شد. شباهت‌های آن با تشییع رهبری در این موارد همسان است؛ عظمت در زمان خود، حضور فرامذهبی، جایگاه ممتاز علمی -سیاسی و انتقال پیکر به جوار حرم امام‌جواد(ع) در کاظمین، همسان با طواف پیکر رهبری در حرم‌های مطهر عراق.  پس از فتوای تاریخی تحریم تنباکو و محبوبیت بی‌بدیل میرزای شیرازی، پیکر میرزا از سامرا به کربلا و سپس نجف تشییع شد. برخی منابع این رویداد را در طول ۱۲۰۰ سال غیبت، بی‌نظیر دانسته و از «تشییعی یک‌هفته‌ای» سخن گفته‌اند و آن را یکی از شکوهمندترین تشییع‌ها در تاریخ ثبت شده است. این مراسم به‌دلیل طول مسیر، مدت‌زمان و حضور انبوه مردم، به‌عنوان یکی از شکوهمندترین تشییع‌ها در تاریخ شیعه گزارش شده است.  اشتراکات آن با تشییع قائد امت عبارت است از: حرکت در مسیری زیارتی ــ فراملی، وداع با رهبر یک نهضت سیاسی تأثیرگذار، و حضور همزمان علما و توده‌ مردم در مراسمی چندروزه.  با وجود این شباهت‌ها، تشییع پیکر آیت‌الله خامنه‌ای به دلایل چندگانه‌ بی‌نظیر است: نخست، مقیاس عظیم جمعیت که فراتر از هر گزارش تاریخی است. دیگر، وسعت جغرافیایی همزمان که جلو‌ه‌ای جهانی به آن بخشید. همچنین، پوشش تمام‌رسانه‌ای که عظمت را به نمایشی جهانی مبدل کرد و درنهایت، همزمانی با تحولات سیاسی بزرگ بین‌المللی و از همه مهم‌تر نقطه عطف بودن آن در سرنوشت یک ملت که بار معنایی آن را دوچندان ساخت.  این رویداد را نه به‌عنوان نقطه‌ گسست، بلکه باید در امتداد همان سنت تاریخی نگریست که شیخ مفید و میرزای شیرازی را نیز در کانون توجه امت قرار داد. این تشییع، حلقه‌ پایانی و درخشان‌ترین فصل از کتاب وداع با علمای بزرگ شیعه است که نشان می‌دهد پیوند مردم با رهبران دینی‌شان  روز به روز مستحکم‌تر شده است.