شبکه ورزش سیما؛ پیشگام پاسداشت هویت ملی با جشنواره «قهرمان ایران»
خرده روایتهایی ازقهرمان ایران
در دورانی که رسانهها ابزاری قدرتمند در شکلدهی به هویت جمعی و تقویت سرمایههای فرهنگی هر جامعه محسوب میشوند، شبکه ورزش سیما با اجرای جسورانهی طرح «قهرمان ایران»، نقشی بیبدیل و مسئولانه ایفا کرده است. این اقدام، فراتر از یک برنامهسازی صرف ورزشی، تجلی تعهد اجتماعی یک رسانه متعهد به پاسداشت هویت ملی و مقابله با تهاجم فرهنگی است.
جنگهای نوین فرهنگی، اغلب از بسترهای نرم و جذاب، همچون ورزش و اسطورهسازی از قهرمانان، برای تسری ارزشها و الگوهای بیگانه بهره میبرند. در این میان، فقدان توجه کافی به قهرمانان داخلی میتواند زمینهساز خلاء هویتی شود که بهسرعت توسط الگوهای وارداتی پر میگردد؛ الگوهایی که اغلب با فرهنگ و هویت اصیل ایرانی همخوانی ندارند.
اندیشه امامین انقلاب اسلامی همواره بر لزوم تقویت هویت ملی و خودباوری تأکید داشته و ورزش را یکی از عرصههای مهم تحقق این مهم میداند.
شبکه ورزش سیما، با درک عمیق از این مسئولیت خطیر، مستقیماً وارد میدان شده و با ایدهپردازی، برنامهریزی و اجرای طرح «قهرمان ایران»، گامی جسورانه و پیشگامانه برداشته است. این شبکه، به عنوان واحد سازمانی رسالتدار در حوزه ورزش، نه تنها سکوت در برابر جریانهای فرهنگی بیگانه را روا ندانسته، بلکه با فعالیتی آگاهانه، بستری برای معرفی، تکریم و الگوسازی از قهرمانان برخاسته از متن جامعهی ایران فراهم آورده است.
اجرای این طرح، نشاندهندهی جسارتی رسانهای است که از یک درک عمیق از وظیفهی اجتماعی نشأت میگیرد. شبکه ورزش با این ابتکار، نشان داده است که رسانهی متعهد، فراتر از اطلاعرسانی صرف، وظیفه دارد تا در خط مقدم پاسداشت ارزشهای ملی و مقابله با گزارههای فرهنگی ناهمگون بایستد. هدف از این طرح، صرفاً بزرگداشت یک قهرمان نیست، بلکه اطمینان از آن است که جامعه، بهویژه نسل جوان، همواره با الگوهای درخشان و اصیل خود که نماد تلاش، خودباوری و غیرت ایرانی هستند، پیوند خود را حفظ کند.
پاسداشت قهرمانی و قهرمانان، دستاوردی جز پایداری روند افتخارآفرینی و تقویت غرور ملی در پی ندارد. این امر، موجب گرایش آحاد جامعه به ورزش به عنوان مسیر تندرستی و تعالی میشود که خود از اهداف بنیادین المپیزم جهانی نیز به شمار میرود. شبکه ورزش سیما با طرح «قهرمان ایران»، عملاً در راستای تقویت این چرخه مثبت گام برداشته و مسئولیت اجتماعی خود را به شایستهترین شکل ممکن به منصه ظهور رسانده است.
پنجمین دوره جشنواره انتخاب برترینهای ورزش ایران، در شرایطی برگزار شد که جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند *امید، نشاط، همبستگی ملی و برجستهسازی الگوهای افتخارآفرین بود. این جشنواره توانست با اتکا به مشارکت مردمی، ظرفیتهای رسانه ملی و گفتمان «ایران قوی، ورزش قوی»، به یکی از موفقترین ادوار خود تبدیل شود و با جلب ده میلیون رأی و نظر مردمی، رکوردی تازه در همراهی مخاطبان به ثبت برساند.
این رویداد نه فقط یک جشنواره ورزشی، بلکه جلوهای از اعتماد به افکار عمومی در انتخاب قهرمانان، پاسداشت ارزشهای ملی و انقلابی، و بسترسازی برای ترویج فرهنگ ورزش در بدنه جامعه بود.
۱. میزان مشارکت مردمی
در این دوره، مجموع آرای مردمی به ۱۰ میلیون رأی رسید؛ در حالی که در دوره چهارم، ۷ میلیون و ۵۲۵ هزار رأی ثبت شده بود.
درصد رشد مشارکت مردمی:
میزان مشارکت مردمی در این دوره حدود ۳۲.۹ درصد رشد داشته است. این رشد معنادار نشان میدهد جشنواره توانسته؛ ضریب نفوذ بیشتری در میان مخاطبان پیدا کند؛ اعتماد عمومی را بیش از گذشته جلب نماید و نقش مؤثرتری در تبدیل ورزش به موضوعی فراگیر در سطح جامعه ایفا کند.. ۲ آمار نامزدها و گستره مشارکت در پنجمین دوره جشنواره، ۱۶۹۸ نامزد از ۴۶ فدراسیون و ۲۸ ادارهکل دریافت شد. در دوره قبل، ۱۲۵۷ نامزد از ۴۱ فدراسیون و ۲۴ ادارهکل ثبت شده بود.
درصد رشد تعداد نامزدها: حدود ۳۵.۱ درصد افزایش
درصد رشد فدراسیونهای مشارکتکننده: حدود ۱۲.۲ درصد افزایش
درصد رشد اداراتکل مشارکتکننده: حدود ۱۶.۷ درصد افزایش
این آمارها نشاندهنده توسعه دامنه مشارکت نهادهای ورزشی و افزایش پوشش جغرافیایی و سازمانی جشنواره است.
۳. مرحله نهایی جشنواره
در مرحله نهایی این دوره، ۵۴ نامزد از ۱۹ فدراسیون و ۲۵ رشته ورزشی حضور یافتند.
در دوره قبل، این تعداد شامل ۱۶ فدراسیون و ۲۱ رشته ورزشی بود.
رشد فدراسیونهای راهیافته به مرحله نهایی:
حدود ۱۸.۸ درصد
رشد رشتههای ورزشی حاضر در مرحله نهایی:
حدود ۱۹ درصد
این امر بیانگر افزایش تنوع، عدالت در انتخاب و گسترش دامنه نمایندگی رشتهها در جشنواره است.
۴. جایگاه بانوان و ورزشهای تیمی
در این دوره، ۳۷ درصد از نامزدهای نهایی را بانوان تشکیل دادند که نسبت به دوره گذشته ۶ درصد رشد داشته است. دراین دوره، ۳۷ درصد از نامزدهای نهایی را بانوان تشکیل دادند که نسبت به دوره قبل ۶ درصد رشد داشته است. این شاخص، از توجه جدی جشنواره به: عدالت در بازنمایی افتخارآفرینان، دیدهشدن بیشتر بانوان ورزشکار، و حمایت از الگوهای موفق زن در ورزش کشور حکایت دارد.
همچنین، ۴۹ درصد از نامزدهای راهیافته به مرحله نهایی دارای ماهیت تیمی و گروهی بودند که این موضوع در تاریخ برگزاری جشنواره بیسابقه بوده است. این موضوع نشاندهنده توجه روزافزون جشنواره به جلوههای همبستگی، کار جمعی، روحیه همکاری و افتخارآفرینیهای گروهی در ورزش ایران است.
از دیگر نکات مهم آنکه در بخش خلق صحنههای ماندگار سال، برای نخستین بار ۱۰۰ درصد نامزدها ماهیت تیمی داشتند. این اتفاق، نشانهای روشن از برجسته شدن روح جمعی، همدلی و نمایشهای وحدتآفرین در ورزش کشور است.
۵. نوآوریها و بخشهای جدید جشنواره
در پنجمین دوره جشنواره، برای نخستین بار اقدامات و بخشهای جدیدی تعریف و اجرا شد که از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تخصیص سومین نشان شرافت ورزشی با توجه به شرایط جنگی تحمیلی سوم، به ورزشکاران حاضر در میدان و میداندار این اقدام، پیوند میان میدان ورزش و میدان غیرت، ایستادگی و مسئولیت اجتماعی* را تقویت کرد.
- تخصیص نشان فردوسی برای ماندگاران، پیشکسوتان و چهرههای اثرگذار ورزش در رسانه ملی این رویکرد، قدمی مهم در جهت تجلیل از حافظه تاریخی ورزش کشور و پاسداشت پیشکسوتانی است که سرمایههای فرهنگی و هویتی ورزش ایران به شمار میروند.
- تعریف محور اصلی «خلق صحنههای ماندگار» با تأکید بر ادای احترام تیمهای ورزشی به پرچم جمهوری اسلامی ایران و پاسداشت نمادهای ارزشی و انقلابی این نوآوریها موجب ارتقای هویت فرهنگی و ارزشی جشنواره و افزایش عمق محتوایی آن شد و آن را به عرصهای برای بازنمایی وطندوستی، عزت ملی و وفاداری به ارزشها تبدیل کرد.
۶. نسبت جشنواره با گفتمان کلان رسانه ملی
این جشنواره ذیل گفتمان «ایران قوی، ورزش قوی» و در امتداد نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب برگزار شد. ایشان بر این باور بودند که رسانه ملی باید قهرمانان را در معرض دید جامعه قرار دهد، آنان را برجسته کند و به قلهسازی بپردازد تا دامنه جامعه نیز به سمت ورزش حرکت کند. حاصل چنین رویکردی، شکلگیری جامعهای تندرست، بانشاط و برخوردار از نیروی انسانی سالم خواهد بود.
از این منظر، جشنواره انتخاب برترینهای ورزش ایران، صرفاً یک رویداد مناسبتی نیست؛ بلکه یک سازوکار فرهنگی و رسانهای برای ترویج ورزش در متن جامعه است. چنانکه تأکید شده است:گرایش مردم به ورزش، به معنای کاهش هزینههای دارو و درمان است، توسعه ورزش، پیوندی مستقیم با سلامت اجتماعی و پیشرفت ملی دارد، و برجستهسازی قهرمانان، نوعی دعوت عمومی به تحرک، نشاط و زیست سالم به شمار میرود. بر همین اساس، میتوان گفت این جشنواره مصداقی روشن از این معناست که: امر به ورزش، امر به معروف است.»
۷. سازوکار انتخاب مردمی
یکی از مزیتهای مهم این جشنواره، انطباق آن با افق تحول رسانهای است. در این الگو، مردم خود قهرمانانشان را انتخاب میکنندهمین ویژگی باعث شده جشنواره از یک برنامه صرفاً رسانهای فراتر رفته و به یک فرآیند مشارکتی ملی تبدیل شود. مردمیبودن سازوکار جشنواره، چند دستاورد مهم به همراه داشته است: افزایش اعتماد عمومی، ایجاد حس تعلق و همراهی در مخاطبان، تبدیل قهرمانان ورزشی به سرمایه اجتماعی مشترک، و تقویت ارتباط میان رسانه، ورزش و افکار عمومی.
۸. پاسداشت شهدا و شرایط اجتماعی برگزاری
این دوره از جشنواره همچنین با پاسداشت شهدای جنگ تحمیلی سوم همراه بود و در فضایی روی آنتن رفت که جامعه نیازمند امیدآفرینی، نشاط اجتماعی و آرامش روانی بود. این پیوند میان ورزش، حماسه، ایثار و هویت ملی، یکی از مهمترین ابعاد فرهنگی جشنواره پنجم به شمار میآید.
برنامه ۲۰ قسمتی تلویزیونی قهرمان ایران توانست موجی از شادی، امید و همدلی را در میان مخاطبان ایجاد کند و نقش مهمی در جلب مشارکت ۱۰ میلیون رأی ایفا نماید این موفقیت در حالی حاصل شد که در همان مقطع، برخی رسانههای معاند و ایراننما در تلاش بودند با القای فضای دائمی بحران و ناامنی، چنین تصویری را به جامعه منتقل کنند که زندگی مردم به اضطراب، اخبار نگرانکننده و انتظار تهدیدهای مستمر گره خورده است. در چنین فضایی، «قهرمان ایران» توانست با تمرکز بر افتخار، توانمندی، همبستگی و الگوهای موفق ملی، روایتی امیدبخش و عزتآفرین به جامعه ارائه کند.
۹. جمعبندی
پنجمین دوره جشنواره انتخاب برترینهای ورزش ایران را میتوان یکی از موفقترین، فراگیرترین و اثرگذارترین ادوار این رویداد دانست. مهمترین دستاوردهای این دوره عبارتاند از:
- ثبت ۱۰ میلیون رأی مردمی و رشد ۳۲.۹ درصدی مشارکت
- افزایش ۳۵.۱ درصدی تعداد نامزدها
- رشد ۱۲.۲ درصدی مشارکت فدراسیونها
- رشد ۱۶.۷ درصدی
مشارکت اداراتکل
- افزایش ۱۸.۸ درصدی فدراسیونهای حاضر در مرحله نهایی
- افزایش ۱۹ درصدی رشتههای حاضر در مرحله نهایی
- رشد سهم بانوان در نامزدهای نهایی به ۳۷ درصد
- ثبت سهم ۴۹ درصدی نامزدهای تیمی و گروهی در مرحله نهایی
- نوآوری در طراحی نشانها و محورهای ارزشی جشنواره
- تقویت پیوند ورزش، رسانه، هویت ملی، امید اجتماعی و مشارکت عمومی
در مجموع، این جشنواره نشان داد که *رسانه ملی میتواند با قهرمانسازی درست، مشارکتمحوری، توجه به ارزشهای ملی و ایجاد فضای امیدبخش، هم به توسعه ورزش کمک کند و هم به ارتقای سرمایه اجتماعی کشور
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرور بزرگترین جنجالهای تاریخ جام جهانی (۵)
جام جهانی را دزدیدند و آب کردند!
گفت و گو
