برنامهسازی مناسبتمحور در رسانهملی، بهویژه درباره شخصیتهای جریانساز و وقایع تاریخساز انقلاب اسلامی، فراتر از یک وظیفه اداری و در حکم یک ضرورت راهبردی برای حفظ حافظه جمعی و تبیین هویت ملی است. در این میان، رادیو بهعنوان رسانهای که با تکیه بر قدرت تخیل مخاطب و ژرفای کلام به روایت حقیقت میپردازد، رسالتی سنگین بر دوش دارد.
با نزدیکشدن به سالروز ارتحال امام خمینی (ره) و قیام ۱۵ خرداد، این ایام فرصتی مغتنم است تا شبکههای رادیویی با عبور از کلیشههای مرسوم، به بازخوانی مستند، تحلیلی و دقیق اندیشههای بنیانگذار انقلاب و تاثیرات این قیام تاریخی بر سرنوشت امروز ایران بپردازند. به همین منظور و برای واکاوی دقیقتر این رویکردهای نوین در برنامهسازی، بهسراغ چند تن از مدیران و برنامهسازان شبکههای مختلف رادیو رفتیم تا از چگونگی پیوند ابزارهای هنری با روایتهای تاریخی و سازوکار تبیین اندیشههای راهبردی امام (ره) در بستر شرایط امروز جامعه، اطلاعات بیشتری بهدست آوریم.
بازخوانی نقشهراه اقتدار ملی در مکتب امام خمینی(ره)
رضا کوچکزاده تهمتن، مدیر شبکه رادیویی تهران، همزمان با سالروز رحلت امام خمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد، از تمرکز ویژه این شبکه بر تبیین اندیشههای راهبردی بنیانگذار انقلاب اسلامی خبر داد و گفت: رادیو تهران در این ایام تلاش میکند با بازخوانی منظومه فکری امام(ره)، مسیر عزت، استقلال و اقتدار ملی را برای مخاطبان تبیین کند.
وی با اشاره به محورهای اصلی ویژهبرنامههای این شبکه افزود: مردمگرایی، مردمسالاری دینی، استکبارستیزی، حکمرانی مبتنی بر اندیشه اسلامی و تقویت اعتمادبهنفس ملی از مهمترین مؤلفههایی است که در برنامههای رادیوتهران مورد توجه قرار گرفته است.
مدیر رادیو تهران تاکید کرد: انقلاب اسلامی در امتداد مکتب امام خمینی(ره) معنا یافته و امروز نیز تداوم این مسیر در پرتو رهبری مقام معظم رهبری و آرمانهای شهدای انقلاب اسلامی قابل تحلیل است.
کوچکزاده تهمتن ادامه داد: رادیو تهران با درک شرایط حساس منطقه و جنگ روایتها، تلاش دارد نقش امام شهید و جایگاه رهبرمعظمانقلاب را بهعنوان استمراربخش مکتب امام(ره) برای مخاطبان بازخوانی کرده و افق آینده انقلاب اسلامی را در بستر «اسلام انقلابی» تبیین کند.
خرداد رادیو ایران روی موج تاریخ
مهدی رستمی، مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران، با اشاره به فرارسیدن سالروز ارتحال امام خمینی(ره) گفت: این مناسبت از مقاطع اثرگذار تاریخ معاصر ایران است و رادیو ایران در ویژهبرنامههای خرداد، آن را با رویکردی تحلیلی و روایتمحور بازتاب میدهد.
رستمی با تشریح تدارکات این ایام ادامه داد: برنامه «همیشه با امام» با بازخوانی بخشهایی از زندگی بنیانگذار انقلاب اسلامی و نقش ایشان در تحولات سیاسی و اجتماعی، میکوشد ابعاد شخصیتی، فکری و شیوه رهبری امام(ره) را برای مخاطبان روشنتر کند.
مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران با تاکید بر ضرورت عبور از روایتهای کلیشهای عنوان کرد: هدف ما این است که سالروز ارتحال امام(ره) صرفا در سطح یادبود و مرور خاطره باقی نماند، بلکه به فرصتی برای فهم ریشههای نهضت و تحلیل پیوند اندیشههای ایشان با مسائل امروز جامعه تبدیل شود. وی افزود: پرداختن به سیره و اندیشههای امام(ره)، تبیین شاخصههای رهبری دینی و تقویت همبستگی و هویت ملی، از محورهای اصلی این برنامههاست که با زبانی روشن و قابلفهم برای عموم شنوندگان تولید و پخش میشود.
ادای احترام به بنیانگذار انقلاب
سیدحمید قاسمی، مشاور اجرایی و مسئول روابط عمومی رادیو فرهنگ، از تدارک مجموعهای متنوع از ویژهبرنامهها و مستندهای رادیویی بهمناسبت سالگرد ارتحال امامخمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد خبر داد. وی هدف از این تولیدات را بازخوانی دقیق ابعاد شخصیتی، اندیشهها و سیر مبارزاتی بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی عنوان کرد. قاسمی با اشاره به گستردگی محتوایی این آثار ادامه داد: از تحلیلهای تاریخی در برنامه «وطنم ایران» گرفته تا واکاوی پژوهشی در مستندهایی نظیر «تیغها و ستیغها» و «کشفالاسرار»، تلاش شده منظومهای جامع از اندیشههای امام(ره) برای مخاطبان فراهم شود.
مشاور اجرایی رادیو فرهنگ با تاکید بر تنوع ساختاری عنوان کرد: علاوه بر مباحث تاریخی، به جنبههای عرفانی و هنری شخصیت امام راحل(ره) در برنامه «بهرنگ آیینه» نیز پرداخته شده تا تصویری چندوجهی ترسیم شود. وی در بیان رویکرد بینالمللی شبکه توضیح داد: در مستند «روحالله»، ابعاد شخصیتی امام از دیدگاه شخصیتهای برجسته جهان اسلام و غرب بررسی میشود و در برنامه «جامعه و کتاب»، جایگاه مکتب امام در حوزههای فرهنگ و هنر با حضور اندیشمندان تبیین میشود.
«ایران سربلند» در رادیو گفتوگو
طاهره معصومی، سرپرست اطلاعات و برنامهریزی رادیو گفتوگو، با اشاره به رویکرد این شبکه در ایام ارتحال امام خمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد، از تولید برنامههای تحلیلی، مستند و گفتوگومحور با هدف ایجاد درکی روشن از این وقایع خبر داد. معصومی با تشریح اهداف محتوایی این تولیدات ادامه داد: تمرکز اصلی ما تبیین ابعاد تاریخی، اجتماعی و فرهنگی این رخدادهاست تا نسل امروز به شناختی دقیق و عمیق از این مقاطع سرنوشتساز تاریخ انقلاب دست یابد.
سرپرست اطلاعات و برنامهریزی رادیو گفتوگو با تاکید بر بهرهگیری از ظرفیت نخبگان عنوان کرد: با حضور پژوهشگران و بهرهگیری از روایتهای مستند، بهدنبال واکاوی شخصیت، اندیشه و نقش تاریخی بنیانگذار انقلاب اسلامی در برنامههای پیشرو هستیم. وی در بیان جزئیات برنامههای این ایام افزود: برنامه «ایران سربلند» بهصورت ویژه در سالروز ارتحال امام(ره) پخش خواهد شد. همچنین همزمان با ۱۵ خرداد، ویژهبرنامههایی با محوریت بازخوانی قیام تاریخی مردم و نقش آن در شکلگیری نهضت انقلاب تدارک دیده شده است تا مخاطبان با ریشههای این حرکت مردمی و پیوند آن با شرایط امروز جامعه بیشتر آشنا شوند.
چرخش تحلیلی رادیو ورزش
شهرام جهانشیری، مدیر گروه فرهنگ و علوم ورزشی رادیوورزش، از تحول رویکردهای این شبکه خبر داد و گفت: هدف ما عبور از کلیشههای رایج و حرکت بهسوی رویکردهای تحلیلی-تطبیقی برای برقراری ارتباطی عمیقتر با مخاطبان است. جهانشیری با اشاره به طراحی تخصصی برنامهها ادامه داد: برای افزایش اثرگذاری، محتوا از سه زاویه شامل بازخوانی اسناد، تبیین اندیشههای راهبردی امام (ره) در بستر علوم اجتماعی و بهرهگیری از قالبهای روایتگری طراحی شده است تا بهجای روایتهای یکسویه، فضایی برای تعامل فکری مخاطب ایجاد شود.
مدیر گروه فرهنگ و علوم ورزشی رادیو ورزش با تاکید بر ضرورت واکاوی زوایای پنهان تاریخ عنوان کرد: در این راستا، تلاش شده است با بهرهگیری از پژوهشگران و شاهدان عینی، لایههای ناگفته و حواشی کمتر شنیدهشده رویدادها بررسی شود. وی در بیان هدف نهایی این گروه توضیح داد: هدف ما بازگویی صرف تاریخ نیست بلکه استخراج «الگوهای راهبردی» برای درک بهتر مسائل روز جامعه است تا با پیوند میان گذشته و حال، مفاهیم تاریخی به ابزاری کارآمد برای تحلیل شرایط امروز تبدیل شده و پیامها ماندگاری بیشتری در ذهن شنونده بیابند.
ویژهبرنامههای خردادی رادیواقتصاد
سیما خداوردیان، مدیر طرحوبرنامه رادیو اقتصاد، از تدارک مجموعهای از برنامههای ویژه بهمناسبت سالروز ارتحال امام خمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد خبر داد و گفت: رادیواقتصاد در مناسبتهای مهم مذهبی و انقلابی تلاش میکند با تولید برنامههای تحلیلی و روایتمحور، نقش مؤثری در تبیین ابعاد تاریخی و فرهنگی این رویدادها ایفا کند. خداوردیان با اشاره به رویکرد محتوایی این برنامهها ادامه داد: این شبکه با بهرهگیری از دیدگاه کارشناسان، صاحبنظران و روایتهای مستند، میکوشد مفاهیم بنیادین انقلاب اسلامی، اندیشههای بنیانگذار جمهوری اسلامی و نقش قیام ۱۵ خرداد در شکلگیری نهضت اسلامی را برای مخاطبان بازخوانی کند تا فهم دقیقتری از این مقاطع تاریخی شکل بگیرد.
مدیر طرح و برنامه رادیو اقتصاد با تاکید بر تنوع قالبهای برنامهسازی عنوان کرد: برای انتقال مؤثر پیام و جذب مخاطبان در حوزههای تخصصی و عمومی، سه ویژهبرنامه «خمینی خراسان»، «شاخص» و «نقطه عطف» در دستور تولید قرار گرفته است. وی در توضیح زمان پخش این آثار افزود: این برنامهها با تمرکز بر تحلیل اندیشهها و بازخوانی رویدادهای تاریخی، در روزهای ۱۴ و ۱۵ خرداد روی آنتن میروند و تقدیم شنوندگان رادیو اقتصاد خواهند شد.
سیره امام (ره) در «پیام روز»
آرمان ستوده، مدیر پخش و نظارت رادیو پیام، با اشاره به رویکرد برنامه کوتاه «پیام روز» در بازخوانی سیره بنیانگذار انقلاب اسلامی گفت: این شبکه میکوشد ابعاد گوناگون شخصیت امام(ره) را تبیین کند و نشان دهد که مذهب نزد ایشان، نهصرفا موضوعی عبادی بلکه بستری پویا برای حفظ کرامت انسانی و ایستادگی در برابر ظلم است. ستوده با تبیین نگاه راهبردی امام(ره) ادامه داد: ایشان با تمرکز بر شعائر اسلامی، همواره بر حق حیات و پویایی فرهنگ اسلامی تاکید داشتند و این نگاه، مبنای اصلی تحرکات انقلابیشان قرار گرفت.
مدیر پخش و نظارت رادیو پیام با تاکید بر شجاعت مثالزدنی امام(ره) در دوران مبارزه عنوان کرد: سیره عملی ایشان در مواجهه با سرکوبهای حکومت پهلوی، برخوردی صریح و بدون واهمه با دستورات غیرقانونی بود که استقلال کامل نهاد مرجعیت را بهاثبات رساند. وی در پایان با اشاره به جایگاه رفیع مرجعیت توضیح داد: امام خمینی(ره) با رفتار خود به همگان نشان دادند که مرجعیت علمی و مذهبی، جایگاهی است که هرگز نباید تحتالشعاع یا زیر سایه قدرت سیاسی قرار گیرد.
رسانه؛ پلی میان اندیشه امام(ره) و نسل نو
رضا حبیبی، گوینده رادیو معارف، با تاکید بر نقش راهبردی رسانهملی در مناسبتهای تاریخی، اظهار کرد: اولویت اصلی رادیو، هدایت افکار عمومی و ایجاد پیوندی پایدار میان ارزشهای اصیل دیروز و نیازهای امروز جامعه است. حبیبی با اشاره به اهمیت تبیین اندیشههای بنیانگذار انقلاب برای نسل جدید ادامه داد: رسانه با حفظ اصالت تاریخی و بازآفرینی هوشمندانه محتوا، ابعاد فکری امامین انقلاب را بازخوانی میکند؛ چراکه نوجوانان و جوانان، بازوهای اصلی تداوم حرکت پویای انقلاب اسلامی هستند.
این گوینده رادیو معارف با تاکید بر تولیدات هدفمند رسانهای عنوان کرد: شبکههای رادیویی با طراحی برنامههای متنوع، بستری برای آشنایی عمیقتر با سیره امام راحل، بازخوانی نهضت انقلابی و تبیین گفتمان انقلاب فراهم کردهاند. وی در بیان ویژگی این آثار توضیح داد: این برنامهها با بهرهگیری از رویکردی تحلیلی و اقناعی، ظرفیت بالایی برای انتقال ارزشها به نسلهای آینده دارند. در واقع، این فرآیند فرهنگی در تقویت هویت ملی و انقلابی جامعه، نقشی غیرقابلانکار و اثربخش ایفا میکند که منجربه ماندگاری گفتمان انقلاب در ذهن و ضمیر مخاطبان میشود.
روایتهای انسانی و بازخوانی هوشمندانه تاریخ
محمدباقر پرویننژاد، مدیر رسانهای، در گفتوگو با روزنامه جامجم، بر ضرورت تحول در برنامهسازی رادیویی بهمناسبت سالروز ارتحال حضرت امام خمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد تاکید کرد. وی با اشاره به چالشهای جذب نسل جوان، تصریح کرد که انتقال مؤثر مفاهیم انقلاب در این ایام، نیازمند جایگزینی شیوههای سنتی با الگوهای نوین روایی است.
پرویننژاد معتقد است برای اثرگذاری بر مخاطب امروز، باید بهسمت «نقد اخلاقی» و «روایتهای درسآموز انسانی» حرکت کرد. وی بهرهگیری از مستندهای صوتی، بازخوانی تاریخ در قالب داستانکهای شخصیتمحور و گفتوگو با شاهدان عینی را ابزاری حیاتی برای پیوند نسل نو با ریشههای قیام ۱۵ خرداد و سیره امام(ره) دانست.
او با تاکید بر لزوم استفاده از ایجاز و لحنی صمیمانه در تولیدات مناسبتی، خاطرنشان کرد: «هدف ما ترجمه حقایق تاریخی به زبانی جذاب و پویاست.» بهگفته این مدیر رسانهای، موفقیت در این عرصه تنها زمانی محقق میشود که رادیو با رویکردی مخاطبمحور، معنای این مناسبتهای تاریخی را از یک یادبود تقویمی به دغدغهای زنده و ملموس برای نسل جوان تبدیل کند.
«عروج» و «طلیعه» روی آنتن رادیونمایش
پگاه عموزاده، تهیهکننده رادیو نمایش، از تدارک دو ویژهبرنامه «عروج» و «طلیعه» بهمناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) و قیام ۱۵ خرداد خبر داد و گفت: این دو برنامه در روزهای پنجشنبه و جمعه از ساعت ۹ تا ۱۱ صبح از رادیو نمایش پخش میشوند و مخاطبان را با روایتهایی مستند و نمایشی از این مقطع مهم تاریخ معاصر همراه میکنند.
عموزاده با اشاره به رویکرد محتوایی این برنامهها ادامه داد: «عروج» و «طلیعه» تلاش دارند با نگاهی تحلیلی و در عین حال نمایشی، به بازخوانی قیام ۱۵ خرداد، نقش تعیینکننده امام خمینی(ره) در شکلگیری این حرکت مردمی و تاثیر آن بر روند پیروزی انقلاب اسلامی بپردازند. بهگفته او، این برنامهها علاوه بر پخش صبحگاهی، همان روزها از ساعت ۲۰:۳۰ تا ۲۲:۳۰ نیز برای مخاطبان بازپخش خواهد شد.
این تهیهکننده رادیو نمایش با تاکید بر تنوع ساختاری برنامهها عنوان کرد: در این دو ویژهبرنامه بخشهایی مانند مستندهای روایی، گفتوگو با کارشناسان و روایتهایی از زندگی و مبارزات امام خمینی(ره) گنجانده شده است. وی توضیح داد: همچنین بخشهای نمایشی کوتاه با فضایی دراماتیک طراحی شده تا مخاطب بتواند تصویر ملموستر و تاثیرگذارتری از آن روزهای سرنوشتساز در ذهن خود شکل دهد.
رادیو؛ راوی آرمانهای انقلاب
کامبیز نقاش، مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت، با تبیین نقش رسانه در بازتاب مناسبتهای مذهبی و انقلابی گفت: رادیو همواره میکوشد فراتر از اطلاعرسانی صرف، با تکیه بر روایتپردازی مؤثر و تولید محتوای متناسب با فضای عاطفی جامعه، ارتباطی عمیق با مخاطبان برقرار کند. نقاش با اشاره به اهمیت رویدادهایی همچون قیام ۱۵ خرداد و سالگرد ارتحال امام(ره) ادامه داد: این مناسبتها فرصتهایی مغتنم برای بازخوانی تاریخ، تبیین آرمانها و تقویت هویت جمعی هستند که رادیو با استفاده از زبانی ساده و روایتهای مستند، آنها را برای عموم مخاطبان بازتعریف میکند.
مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت با تاکید بر تاثیرگذاری این برنامهها بر سرمایه اجتماعی عنوان کرد: این تولیدات با طرح ابعاد شخصیتی و تاریخی، به مخاطب کمک میکنند تا به شناختی عمیقتر از ارزشها دست یابد و از طریق پیوند اسناد با جلوههای صوتی، در تجربهای معنایی و عاطفی سهیم شود. وی در بیان هدف نهایی این برنامهسازیها توضیح داد: رادیو با ایجاد پیوند میان نسلها و تکیه بر خاطرات جمعی، در پی افزایش همبستگی و تعمیق باورهای عمومی است تا شنونده به درکی روشن از ارزشهای فرهنگی و انقلابی دست یابد.
