به گزارش جام جم آنلاین از روابط عمومی رادیو فرهنگ، سارا ثبوت، مدرس شاهنامه و فعال حوزه فرهنگی، در گفتوگو با رادیو فرهنگ با اشاره به جایگاه رستم در شاهنامه بیان کرد: به نوعی میشود ادعا کرد که رستم، چکیده شاهنامه است و ما با شناخت رستم میتوانیم درک درستتری از این اثر سترگ داشته باشیم. یکی از بنیادیترین مؤلفههای شخصیت او، ایستادگی است؛ ویژگیای که از بدو تولد تا لحظه مرگ، در همه مراحل زندگی این قهرمان اسطورهای دیده میشود.
وی افزود: در لایههای مختلف شاهنامه، از نبردهای بیرونی گرفته تا ساحتهای عمیق انسانی و اخلاقی، اگر رستم حضور نداشته باشد، روند داستان با آسیبهای بزرگ و جبرانناپذیر روبهرو میشود. رستم فقط با دشمنان بیرونی نمیجنگد، بلکه با بحرانهای درونی، افکار پلید و زشتیها نیز در حال مبارزه است.
ثبوت با تأکید بر اینکه رستم کاملترین تجسم روح حماسه در فرهنگ ایرانی است، تصریح کرد: ایستادگی رستم فقط در میدان نبرد خلاصه نمیشود. در هفتخوان نیز او با چالشهایی روبهرو میشود که به نوعی با پاکیزگی و تطهیر روح در ارتباط است. عبور از این خوانها، رستم را از یک مبارز معمولی به یک ابرقهرمان تبدیل میکند و این دگرگونی، نتیجه مقاومت و پایداری او در برابر دشواریهاست.
این مدرس شاهنامه ادامه داد: اگرچه همه ما رستم را بیشتر با زور بازو و قدرت جسمانیاش میشناسیم، اما در بسیاری از مسیرها این درایت، تدبیر و توکل او به قدرت الهی است که راه را میگشاید. رستم پیش از هر چیز یک انسان است؛ انسانی با همه لایههای احساسی، حتی با حس ترس. اما آنچه او را از خوانها عبور میدهد، ایستادگی در برابر همین ترسها و مشکلات است.
وی با اشاره به جایگاه ملی این قهرمان اسطورهای گفت: در نگاه پژوهشگران، رستم یک شخصیت فرامردمی است؛ یعنی از مرز فرد بودن عبور میکند و به نماد هویت یک ملت تبدیل میشود. به همین دلیل است که مردم ایرانزمین به وجود چنین شخصیتی افتخار میکنند و باور دارند هر جا این سرزمین با چالشی روبهرو شود، رستمی هست که با درایت و پایداری در کنار آن میایستد.
ثبوت همچنین با اشاره به نسبت رستم و قدرت سیاسی در شاهنامه بیان کرد: دوران زندگی رستم مقارن با پادشاهی کیکاووس است؛ پادشاهی که بارها تصمیمهای نابخردانه میگیرد و این رستم است که نه برای شخص او، بلکه برای ثبات و اقتدار ایران به میدان میآید. با این حال، هرگز در برابر نابخردی سر خم نمیکند.
او افزود: حتی زمانی که مردم از رستم میخواهند پادشاهی را بپذیرد، او این مسئولیت را قبول نمیکند، چون خود را شایسته آن جایگاه نمیداند. این نشان میدهد که رستم فقط نماد قدرت نیست، بلکه نماد اخلاق، آزادگی و مسئولیتپذیری نیز هست.ثبوت در پایان تأکید کرد: مهمترین درس شاهنامه، ادامه دادن است. این ادامه دادن الزاماً به معنای پیروزی قطعی نیست، بلکه به معنای صبر، تحمل، تسلیم نشدن و ایستادگی تا پای جان است؛ و این دقیقاً همان مفهومی است که شاهنامه در ژرفترین لایههای خود به ما میآموزد.
محمدرضا مهدوی در گفتوگو با جام جم آنلاین
«جامجم» در گفتوگو با معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی بررسی کرد
