بابل تجربه دوم ایران در نیروگاه شناور
نیروگاههای خورشیدی شناور روی آب بهعنوان یکی از فناوریهای نوین تولید برق تجدیدپذیر در جهان، در سالهای اخیر توجه بسیاری از کشورها را به خود جلب کردهاند؛ فناوریای که علاوه بر تولید انرژی پاک، به کاهش تبخیر منابع آبی و استفاده بهینه از فضاهای آبی نیز کمک میکند.
در شرایطی که ایران با چالشهایی مانند رشد مصرف برق، محدودیت منابع انرژی فسیلی و ضرورت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر روبهروست، توسعه این نوع نیروگاهها میتواند به گزینهای مهم در سیاستهای انرژی کشور تبدیل شود. سال گذشته کلنگ ساخت نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران در سد کرخه به زمین خورد و اکنون خبرها از آغاز بررسیها برای احداث دومین نیروگاه خورشیدی روی آب در آببندان گاودشت بابل در استان مازندران حکایت دارد؛ پروژهای که در صورت اجرا میتواند تجربه تازهای در بهرهگیری از ظرفیت منابع آبی شمال کشور برای تولید برق خورشیدی باشد و مسیر توسعه نیروگاههای شناور در ایران را هموارتر کند.
بهمنماه سال گذشته بود که خبر آغاز احداث چند نیروگاه خورشیدی در استان خوزستان منتشر شد؛ پروژههایی که بخشی از برنامه توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در کشور بهشمار میرود. براساس اعلام سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، در این طرح ساخت نیروگاه خورشیدی ۹۸ مگاواتی در شهرستان امیدیه و همچنین یک نیروگاه خورشیدی شناور با ظرفیت ۲ مگاوات در سد کرخه آغاز شد. معاون فنی و مهندسی ساتبا، در آن زمان اعلام کرد که این پروژهها با سرمایهای در حدود ۳۵ میلیون دلار اجرا خواهد شد و بخشی از برنامه کلان توسعه نیروگاههای خورشیدی در کشور را تشکیل میدهد. به گفته علیرضا پرندهمطلق، مجموعه این پروژهها در قالب طرح توسعه حدود ۷۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در ایران تعریف شدهاند. نیروگاه خورشیدی شناور سد کرخه از این جهت اهمیت دارد که نخستین تجربه عملی ایران در استفاده از فناوری نیروگاههای خورشیدی روی سطح آب بهشمار میرود. این نیروگاه علاوه بر تولید برق، میتواند در کاهش تبخیر آب سد نیز مؤثر باشد؛ موضوعی که در مناطق گرم و خشک کشور اهمیت ویژهای دارد. به گفته مسئولان ساتبا، در کنار این پروژهها چند نیروگاه خورشیدی دیگر نیز در استان خوزستان در حال احداث است که شامل یک نیروگاه ۳ مگاواتی و دو نیروگاه ۹ مگاواتی میشود. هدف از اجرای این طرحها افزایش پایداری شبکه برق در طول روز و کاهش فشار بر نیروگاههای فسیلی عنوان شده است. این نخستین تجربه ایران در استفاده از فناوری نیروگاههای خورشیدی شناور بود؛ تجربهای که حالا زمینه را برای اجرای پروژههای مشابه در سایر مناطق کشور فراهم کرده است.
بابل میزبان دومین نیروگاه شناور
در ادامه روند توسعه نیروگاههای خورشیدی، چند روز پیش سازمان ساتبا از برنامهریزی برای احداث دومین نیروگاه خورشیدی شناور کشور در استان مازندران خبر داد. براساس این اعلام، مطالعات اولیه برای ساخت این نیروگاه در آببندان گاودشت بابل آغاز شده است. این آببندان که حدود سه هکتار وسعت دارد، یکی از گزینههای مناسب برای اجرای پروژه نیروگاه خورشیدی شناور در شمال کشور ارزیابی شده است. در همین راستا معاون فنی و مهندسی سازمان ساتبا با بیان اینکه بررسیهای کارشناسی برای ارزیابی امکانسنجی فنی و محیطزیستی پروژه در حال انجام است به جامجم گفت: «در صورت تأیید نتایج مطالعات، عملیات اجرایی نیروگاه آغاز خواهد شد. طبق برنامههای اولیه، ظرفیت این نیروگاه حدود یک مگاوات درنظر گرفته شده است. هرچند این میزان در مقایسه با نیروگاههای بزرگ خورشیدی عدد قابلتوجهی محسوب نمیشود اما از نظر توسعه فناوری نیروگاههای شناور در کشور اهمیت زیادی دارد.» این مسئول، معتقد است که احداث این نیروگاه میتواند تجربه تازهای برای استفاده ازآببندانها ومنابع آبی شمال کشور درتولید انرژی تجدیدپذیر باشد. او تاکید کرد: «استانهای شمالی ایران بهدلیل وجود آببندانها، تالابها و سدهای متعدد، ظرفیت بالقوهای برای توسعه نیروگاههای خورشیدی شناور دارند.» پرندهمطلق گفت: «از سوی دیگر، دولت در قالب برنامه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تلاش دارد ظرفیت تولید برق پاک را افزایش دهد. به گفته مسئولان ساتبا، در چارچوب طرح ویژه دولت برای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر، تسهیلات مالی و ارزی لازم برای سرمایهگذاران درنظر گرفته شده است.» درهمین راستا حدود پنج میلیارد دلار از منابع صندوق توسعه ملی برای پروژههای نیروگاهی تجدیدپذیر اختصاص یافته که تاکنون بخشی از آن به پروژههای خورشیدی تخصیص داده شده است. کارشناسان میگویند، اجرای پروژههایی مانند نیروگاه خورشیدی شناور بابل میتواند علاوه بر تولید برق پاک، زمینه ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به حوزه انرژیهای نو را نیز فراهم کند.
آینده نیروگاههای خورشیدی روی آب
قرار گرفتن پنلها روی آب چند مزیت مهم دارد؛ ازجمله خنکتر ماندن ماژولهای خورشیدی که باعث افزایش بازدهی آنها میشود. برخی مطالعات نشان میدهد بازدهی این سیستمها میتواند بین ۵ تا ۱۵ درصد بیشتر از نیروگاههای خورشیدی زمینی باشد. از سوی دیگر، سایه ایجاد شده توسط پنلها میتواند سرعت تبخیر آب در سدها و مخازن را کاهش دهد. این موضوع در کشورهایی که با بحران آب روبهرو هستند اهمیت ویژهای دارد. با اینحال اجرای چنین پروژههایی بدون چالش نیست. پنلها باید در برابر باد، موج و شرایط محیطی مقاوم باشند و همین مسأله هزینه ساخت و نگهداری آنها را افزایش میدهد. رضا مصلحتی، کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر به جامجم میگوید:«نیروگاههای خورشیدی شناور یکی از فناوریهای رو به رشد در جهان هستند و بسیاری ازکشورها در حال سرمایهگذاری روی این مدل نیروگاهها هستند. مزیت مهم این پروژهها این است که بدون اشغال زمینهای کشاورزی یا شهری میتوانند برق تولید کنند و درعینحال به کاهش تبخیر آب کمک کنند.» او میافزاید:«در ایران بهویژه دراستانهای شمالی وهمچنین دربرخی سدهای کشور ظرفیت مناسبی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی شناور وجود دارد. اگر پروژههایی مانند نیروگاه بابل با موفقیت اجرا شود، میتوان انتظار داشت که در سالهای آینده نمونههای بیشتری از این نیروگاهها در کشور ساخته شود.» به گفته کارشناسان، توسعه چنین پروژههایی میتواند بخشی از راهکار ایران برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد تولید برق باشد؛ مسیری که با تجربه نخست در سد کرخه آغاز شده و اکنون با پروژه دوم در بابل وارد مرحله تازهای میشود.
بهمنماه سال گذشته بود که خبر آغاز احداث چند نیروگاه خورشیدی در استان خوزستان منتشر شد؛ پروژههایی که بخشی از برنامه توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در کشور بهشمار میرود. براساس اعلام سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، در این طرح ساخت نیروگاه خورشیدی ۹۸ مگاواتی در شهرستان امیدیه و همچنین یک نیروگاه خورشیدی شناور با ظرفیت ۲ مگاوات در سد کرخه آغاز شد. معاون فنی و مهندسی ساتبا، در آن زمان اعلام کرد که این پروژهها با سرمایهای در حدود ۳۵ میلیون دلار اجرا خواهد شد و بخشی از برنامه کلان توسعه نیروگاههای خورشیدی در کشور را تشکیل میدهد. به گفته علیرضا پرندهمطلق، مجموعه این پروژهها در قالب طرح توسعه حدود ۷۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در ایران تعریف شدهاند. نیروگاه خورشیدی شناور سد کرخه از این جهت اهمیت دارد که نخستین تجربه عملی ایران در استفاده از فناوری نیروگاههای خورشیدی روی سطح آب بهشمار میرود. این نیروگاه علاوه بر تولید برق، میتواند در کاهش تبخیر آب سد نیز مؤثر باشد؛ موضوعی که در مناطق گرم و خشک کشور اهمیت ویژهای دارد. به گفته مسئولان ساتبا، در کنار این پروژهها چند نیروگاه خورشیدی دیگر نیز در استان خوزستان در حال احداث است که شامل یک نیروگاه ۳ مگاواتی و دو نیروگاه ۹ مگاواتی میشود. هدف از اجرای این طرحها افزایش پایداری شبکه برق در طول روز و کاهش فشار بر نیروگاههای فسیلی عنوان شده است. این نخستین تجربه ایران در استفاده از فناوری نیروگاههای خورشیدی شناور بود؛ تجربهای که حالا زمینه را برای اجرای پروژههای مشابه در سایر مناطق کشور فراهم کرده است.
بابل میزبان دومین نیروگاه شناور
در ادامه روند توسعه نیروگاههای خورشیدی، چند روز پیش سازمان ساتبا از برنامهریزی برای احداث دومین نیروگاه خورشیدی شناور کشور در استان مازندران خبر داد. براساس این اعلام، مطالعات اولیه برای ساخت این نیروگاه در آببندان گاودشت بابل آغاز شده است. این آببندان که حدود سه هکتار وسعت دارد، یکی از گزینههای مناسب برای اجرای پروژه نیروگاه خورشیدی شناور در شمال کشور ارزیابی شده است. در همین راستا معاون فنی و مهندسی سازمان ساتبا با بیان اینکه بررسیهای کارشناسی برای ارزیابی امکانسنجی فنی و محیطزیستی پروژه در حال انجام است به جامجم گفت: «در صورت تأیید نتایج مطالعات، عملیات اجرایی نیروگاه آغاز خواهد شد. طبق برنامههای اولیه، ظرفیت این نیروگاه حدود یک مگاوات درنظر گرفته شده است. هرچند این میزان در مقایسه با نیروگاههای بزرگ خورشیدی عدد قابلتوجهی محسوب نمیشود اما از نظر توسعه فناوری نیروگاههای شناور در کشور اهمیت زیادی دارد.» این مسئول، معتقد است که احداث این نیروگاه میتواند تجربه تازهای برای استفاده ازآببندانها ومنابع آبی شمال کشور درتولید انرژی تجدیدپذیر باشد. او تاکید کرد: «استانهای شمالی ایران بهدلیل وجود آببندانها، تالابها و سدهای متعدد، ظرفیت بالقوهای برای توسعه نیروگاههای خورشیدی شناور دارند.» پرندهمطلق گفت: «از سوی دیگر، دولت در قالب برنامه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تلاش دارد ظرفیت تولید برق پاک را افزایش دهد. به گفته مسئولان ساتبا، در چارچوب طرح ویژه دولت برای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر، تسهیلات مالی و ارزی لازم برای سرمایهگذاران درنظر گرفته شده است.» درهمین راستا حدود پنج میلیارد دلار از منابع صندوق توسعه ملی برای پروژههای نیروگاهی تجدیدپذیر اختصاص یافته که تاکنون بخشی از آن به پروژههای خورشیدی تخصیص داده شده است. کارشناسان میگویند، اجرای پروژههایی مانند نیروگاه خورشیدی شناور بابل میتواند علاوه بر تولید برق پاک، زمینه ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به حوزه انرژیهای نو را نیز فراهم کند.
آینده نیروگاههای خورشیدی روی آب
قرار گرفتن پنلها روی آب چند مزیت مهم دارد؛ ازجمله خنکتر ماندن ماژولهای خورشیدی که باعث افزایش بازدهی آنها میشود. برخی مطالعات نشان میدهد بازدهی این سیستمها میتواند بین ۵ تا ۱۵ درصد بیشتر از نیروگاههای خورشیدی زمینی باشد. از سوی دیگر، سایه ایجاد شده توسط پنلها میتواند سرعت تبخیر آب در سدها و مخازن را کاهش دهد. این موضوع در کشورهایی که با بحران آب روبهرو هستند اهمیت ویژهای دارد. با اینحال اجرای چنین پروژههایی بدون چالش نیست. پنلها باید در برابر باد، موج و شرایط محیطی مقاوم باشند و همین مسأله هزینه ساخت و نگهداری آنها را افزایش میدهد. رضا مصلحتی، کارشناس انرژیهای تجدیدپذیر به جامجم میگوید:«نیروگاههای خورشیدی شناور یکی از فناوریهای رو به رشد در جهان هستند و بسیاری ازکشورها در حال سرمایهگذاری روی این مدل نیروگاهها هستند. مزیت مهم این پروژهها این است که بدون اشغال زمینهای کشاورزی یا شهری میتوانند برق تولید کنند و درعینحال به کاهش تبخیر آب کمک کنند.» او میافزاید:«در ایران بهویژه دراستانهای شمالی وهمچنین دربرخی سدهای کشور ظرفیت مناسبی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی شناور وجود دارد. اگر پروژههایی مانند نیروگاه بابل با موفقیت اجرا شود، میتوان انتظار داشت که در سالهای آینده نمونههای بیشتری از این نیروگاهها در کشور ساخته شود.» به گفته کارشناسان، توسعه چنین پروژههایی میتواند بخشی از راهکار ایران برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد تولید برق باشد؛ مسیری که با تجربه نخست در سد کرخه آغاز شده و اکنون با پروژه دوم در بابل وارد مرحله تازهای میشود.
