آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه با ایران قوی و توسعهیافته مخالف هستند و در این کارزار نظامی نیز تلاش کردند مسیر توسعه و پیشرفت ایران را مختل کنند. در جریان این حملات، صنایع فولادی ایران از جمله فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، فولاد هرمزگان، فولاد کویر و برخی صنایع پتروشیمی و حتی زیرساختهای جادهای و ریلی هدف قرار گرفتند. یکی از پروژههای مهمی که بهدست مهندسان ایرانی ساخته شده و در آستانه افتتاح قرار داشت، پل B۱ کرج بود؛ پلی که بر پایه شعار «ما میتوانیم» ساخته شد و از آن بهعنوان بزرگترین پل خاورمیانه یاد میشود که تماما بهدست مهندسان ایرانی ساخته بود که مورد حمله دشمن قرار گرفت. نیروهای مسلح کشورمان نیز در پاسخ به این اقدام دشمن، داراییهای آمریکا و صنایع رژیم صهیونی را هدف قرار دادند. با این حال تخریب این زیرساختها با هدف ضربه زدن به ایرانیان انجام شد. واقعیت این است که ایران دارای زیرساختهای بزرگ و پیچیدهای است که بسیاری از مردم از عمق و اهمیت آنها آگاهی کامل ندارند اما بازیگران منطقهای مانند اسرائیل بهخوبی از ارزش و اهمیت این داراییها مطلع هستند.
کشورمان در حالی طی ۴۷سال گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده که جمهوری اسلامی ایران در تمام این سالها تحت شدیدترین تحریمها قرار داشته است. با این وجود حرکت بهسمت توسعه حتی در دوران هشت سال دفاع مقدس نیز متوقف نشد و اقتصاد ایران مانند دوره پهلوی تنها متکی به نفت و درآمدهای نفتی باقی نماند. ایران امروز یکی از قطبهای تولید فولاد، پتروشیمی و برخی صنایع پایه در غرب آسیاست و در جمع ۱۰تولیدکننده برتر فولاد جهان قرار دارد.
چرا صنعت فولاد مهم است؟
صنعت فولاد ستون فقرات هر اقتصاد صنعتی محسوب میشود؛ صنعتی که زیرساخت بسیاری از فعالیتهای اقتصادی را شکل میدهد و بدون آن رشد اقتصادی عملا ممکن نیست. به همین دلیل در ادبیات توسعه جهانی از فولاد بهعنوان «مادر صنایع» یاد میشود. از این منظر، آسیب دیدن یا توقف فعالیت شرکتهای فولادی کشور صرفا یک حادثه صنعتی یا از دست رفتن چند هزار تن محصول فلزی نیست بلکه بهمعنای اختلال در شریانهای حیاتی اقتصاد ایران است. ایران با تولید حدود ۳۵میلیون تن فولاد در سال در رتبه دهم جهان قرار دارد و یکی از تولیدکنندگان مهم منطقهای محسوب میشود. در مقابل، اسرائیل با تولید حدود یک تا دو میلیون تن فولاد حتی پس از رتبه پنجاهم جهان قرار میگیرد. این فاصله تنها یک تفاوت آماری نیست بلکه بیانگر فاصله در عمق زیرساختهای صنعتی است. فولاد خوزستان نیز با ظرفیت تولید ۶/۳میلیون تن در سال معادل حدود ۱۱درصد تولید فولاد کشور نمونهای از این زیرساختهاست. بازسازی چنین مجموعهای در شرایط امروز به میلیاردها دلار سرمایه نیاز دارد.
بزرگترین تولیدکننده پتروشیمی در خاورمیانه
در حوزه پتروشیمی نیز ایران در کنار عربستان از بزرگترین تولیدکنندگان منطقه خاورمیانه بهشمار میرود و از نظر ظرفیت و حجم تولید در سطح جهانی نیز در زمره تولیدکنندگان مهم قرار دارد. براساس دادههای رسمی تا شهریورماه ۱۴۰۴، ظرفیت اسمی تولید محصولات پتروشیمی ایران حدود ۹۶میلیون تن در سال است که حدود دوسوم آن به تولید واقعی اختصاص دارد و نزدیک به ۳۴میلیون تن از این محصولات صادر میشود. صادرات صنعت پتروشیمی در سال گذشته به بیش از ۱۲میلیارد دلار رسیده است.
حسین علیمراد مدیر پیشین برنامهریزی و توسعه شرکت صنایع ملی پتروشیمی میگوید: صنعت پتروشیمی ایران در سالهای اخیر، بهویژه در شرایط محدودیتهای نفتی پس از خروج آمریکا از برجام، به ستون فقرات درآمدهای ارزی کشور تبدیل شده و بیش از ۲۵درصد صادرات غیرنفتی ایران را تشکیل داده است.
او درباره تأثیر حمله به مجتمعهای تأمین یوتیلیتی پتروشیمیها اظهار کرد: از نیمه فروردین تا آغاز آتشبس، در تلاشی هدفمند برای تحت فشار قرار دادن ستون اصلی اقتصاد ایران، مجتمعهای تأمینکننده برق، بخار و دیگر خدمات جانبی صنعت پتروشیمی در ماهشهر، عسلویه و برخی مجتمعهای تولیدی از جمله پتروشیمی بندر امام، پتروشیمی بوعلی سینا و پتروشیمی پارس هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند. به گفته او، در این حملات به مجتمعهای فجر انرژی خلیج فارس ۱ و ۲ در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی، مبین انرژی خلیج فارس و دماوند انرژی عسلویه که بهعنوان قلب تپنده تأمین یوتیلیتی صنعت پتروشیمی شناخته میشوند، خسارات جدی وارد شد. این مجتمعها نقش کلیدی در پایداری تولید و اکوسیستم صنعت پتروشیمی دارند. علیمراد تأکید کرد: حمله به این مجتمعها و سایر تأسیسات صنعت پتروشیمی در عمل بهمعنای هدف قرار دادن یکی از مهمترین منابع تأمین ارز کشور بوده است.
آمریکا با ایران قوی مشکل دارد
رضا غلامی، کارشناس اقتصادی درباره علت حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساختهای ایران گفت: حمله به فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، پل B۱ کرج و دیگر زیرساختهای کشور نشان میدهد دشمن با ایران قوی و توسعهیافته مشکل دارد. آنها همواره تلاش کردهاند ایران یا کشوری عقبمانده باشد یا در مسیری از توسعه حرکت کند که حدود و چارچوب آن را خودشان تعیین کرده باشند.
وی ادامه داد: دههها ایران را تحریم کردند اما با درایت رهبری، توان جوانان و خودباوری ملی نتوانستند مانع پیشرفت علمی و اقتصادی کشور شوند. در نهایت به جایی رسیدند که با حملات نظامی و بمباران، زیرساختها و تولیدات داخلی را هدف قرار دادند و حتی با غرور اعلام کردند میخواهند ایران را به عصر حجر بازگردانند؛ هرچند نیروهای مسلح کشور پاسخ درخوری به این اقدامات دادند.
غلامی افزود: آمریکا و متحدانش نمیپذیرند ایران به قدرت برتر منطقه تبدیل شود. به همین دلیل طی ۴۷سال گذشته کشور را در حوزههای مختلف از جمله علمی، اقتصادی و فناوری تحت شدیدترین تحریمها قرار دادند. حتی در برخی موارد مانع انتشار مقالات علمی و دستاوردهای پژوهشی شدند ودانشمندان ایرانی را هدف قرار دادند.باوجود وابستگی بخشی از اقتصاد ایران به صادرات نفت، کشور از ظرفیت قابل توجهی درصادرات غیرنفتی برخوردار است.محصولات پتروشیمی و صنایع فولادی و معدنی در جایگاه نخست سبد اقلام صادرات غیرنفتی ایران قرار دارند. بررسی آمارهای رسمی تجارت خارجی در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد مجموع صادرات غیرنفتی کشور به حدود ۵۱میلیارد و ۶۵۷میلیون دلار رسیده است. در این میان محصولات فولادی و پتروشیمی نقش مهمی در صادرات و تأمین ارز کشور ایفا کردهاند. با این حال باید گفت فولاد ماده اولیه بسیاری از صنایع پاییندستی است.بنابراین حمله به زیرساختهای این صنعت درواقع تلاشی برای دور کردن کشور از مسیر توسعه بهشمار میرود. تخریب صنایع فولاد میتواند زنجیره تأمین بیش ازهزار کارخانه پاییندستی را دچار اختلال کند و صادرات غیرنفتی را تحت تأثیر قرار دهد؛ مسألهای که پیامدهای آن درصنایع استراتژیکی مانند خودروسازی، مسکن، لوازم خانگی و حتی نفت و گاز نیز قابل مشاهده خواهد بود. در کنار فولاد، صنعت پتروشیمی نیز یکی از مهمترین صنایع مادر در اقتصاد کشور محسوب میشود. باوجود حملات دشمن از آنجا که صنایع فولاد، پتروشیمی و راهسازی در ایران کاملا خودکفا و بومی است، ایران سریعا میتواند این صنایع و کارخانجات را تعمیر کند و دوباره تولید به وضع عادی باز گردد.