گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
امروز ژنو شاهد آغاز دور جدید گفتوگوها پیرامون مسائل هستهای و رفع تحریمها خواهد بود
مذاکره با خط قرمزهای روشن
در آستانه برگزاری دور جدید مذاکرات هستهای غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، تحرکات دیپلماتیک در ژنو وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن، تهران با ترکیبی از احتیاط راهبردی، بیاعتمادی و رویکردی نتیجهمحور تلاش دارد مسیر پیچیده دیپلماسی هستهای را بار دیگر فعال کند.
سفر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به ژنو و همزمانی آن با مواضع راهبردی علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و البته رزمایش نیروی دریایی سپاه پاسداران در تنگه هرمز نشاندهنده هماهنگی نسبی در سطوح اجرایی و راهبردی سیاست خارجی ایران در مقطع حساس کنونی است.
آغاز رایزنیها با محوریت فنی و منطقهای
دیدار عراقچی با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که روز گذشته انجام شد نخستین گام عملی تهران در آستانه مذاکرات محسوب میشود. حضور تیمی از متخصصان هستهای در این نشست، نشانهای از تمرکز ایران بر ابعاد فنی پرونده هستهای و تلاش برای مدیریت اختلافات از مسیر کارشناسی است؛ رویکردی که میتواند زمینهساز کاهش فشارهای سیاسی بر روند مذاکرات باشد. عراقچی در پیامی تأکید کرد که تهران با «ابتکارات واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن» وارد ژنو شده و در عین حال «تسلیم در برابر تهدیدها» را خارج از دستور کار دانست؛ موضعی که چارچوب کلی رفتار ایران در این مرحله از مذاکرات را مشخص میکند. بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره در چارچوب تلاشهای منطقهای برای مهار تنشها قابل تحلیل است. تماسها و رایزنیهای چند کشور منطقه با دولت ایران باعث شد با وجود گذشت چند ماه از جنگ ۱۲روزه و خیانت آمریکا به میز مذاکره بار دیگر گفتوگوها از سر گرفته شود. در همین چارچوب، نقش بازیگران منطقهای نسبت به گذشته پررنگتر شده است. ایران طی ماههای اخیر تلاش کرده تمرکز میانجیگری را از سازوکارهای فرامنطقهای به کشورهایی منتقل کند که ثبات ایران را بخشی از امنیت خود میدانند.
چارچوب مذاکرات؛ تمرکز صرف بر پرونده هستهای
یکی از مهمترین شروط تهران برای ورود به روند جدید مذاکرات، محدود ماندن گفتوگوها به موضوع هستهای بوده است. براساس مواضع رسمی اعلامشده، دو اصل «پذیرش حق غنیسازی» و «عدم طرح مسائل موشکی و منطقهای» خطوط قرمز ایران محسوب میشوند. لاریجانی در گفتوگو با شبکه الجزیره تصریح کرد که تاکنون پیشنهاد مشخصی از سوی آمریکا ارائه نشده و آنچه در مسقط رخ داده صرفا تبادل پیام بوده است. وی با تأکید بر وجود زمینه مشترک میان تهران و واشنگتن درباره عدم دستیابی به سلاح هستهای، هرگونه بحث درباره توقف کامل غنیسازی را رد کرد و نیاز ایران به این فناوری در حوزه انرژی و تولید دارو را مورد تأکید قرار داد. درکنار ملاحظات دیپلماتیک، افکار عمومی ایران نیز به یکی از مؤلفههای تأثیرگذار در مسیر مذاکرات تبدیل شده است. نتایج نظرسنجی منتشرشده توسط مؤسسهGAMAAN نشان میدهد حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد پاسخدهندگان ایرانی، آمریکا را طرفی غیرقابل اعتماد در مذاکرات میدانند؛ آماری که بازتابدهنده تأثیر رویدادهای امنیتی و منطقهای بر ذهنیت جامعه ایران است. این بیاعتمادی ریشهای تاریخی نیز دارد. در نگاه تحلیلگران ایرانی، تجربه مداخلات خارجی ازکودتای۱۳۳۲ تا حمایت از بیثباتسازیهای امنیتی، همچنان بر ارزیابی تهران از نیتهای واشنگتن سایه انداخته است.
دیپلماسی نتیجهمحور با هدف رفع تحریمها
ورود ایران به مذاکرات جدید، بیش از هر چیز با هدف حفظ حقوق هستهای و همزمان رفع تحریمها صورت میگیرد. تهران تأکید دارد که هر توافق احتمالی باید دارای دستاورد ملموس اقتصادی برای کشور باشد و موضوعات غیرمرتبط وارد این روند نشود. مقامات ایرانی بارها اعلام کردهاند در صورت وجود اراده واقعی از سوی آمریکا، دستیابی به تفاهم دور از دسترس نخواهد بود. عراقچی نیز بر آمادگی ایران برای ادامه مذاکرات فشرده تأکید کرده است؛ رویکردی که تلاش دارد جدیت تهران را به نمایش بگذارد. یکی از موانع اصلی پیشروی مذاکرات، از نگاه تهران، مواضع متغیر و بعضا متناقض مقامات آمریکایی است.فاصلههایطولانی میان دورهایگفتوگو،حضورمحدودزمانیهیأتآمریکاییدرمذاکرات و تأثیرگذاری جریانهای جنگطلب در واشنگتن، ازجمله عواملی است که ایران آنها را نشانه نبود رویکرد حرفهای در دیپلماسی میداند. لاریجانی نیز در گفتوگوی اخیر خود با اشاره به نقش اسرائیل در تلاش برای اخلال در مذاکرات، این رژیم را عامل تحریک تنشهای منطقهای معرفی کرد و هشدار داد هرگونه اقدام نظامی آمریکا میتواند پایگاههای این کشور در منطقه را در معرض پاسخ متقابل قرار دهد.
چشمانداز مذاکرات ژنو؛ فرصت یا مرحلهای گذرا؟
مذاکرات ایران و آمریکا قرار است درمحل سفارت عمان درژنو برگزارشود و همزمان وزیر امور خارجه ایران در اجلاس کنفرانس خلعسلاح نیز سخنرانی خواهدکرد.درمجموع،روند کنونی مذاکرات رامیتوان تلاشی چندلایه برای مدیریت بحران هستهای،کاهش تنشهای منطقهای ودستیابی به توافقی بادستاورد اقتصادی ارزیابی کرد.بااین حال،شکنندگی فضای گفتوگو، بیاعتمادی متقابل و تأثیر بازیگران مداخلهگر، همچنان این مسیر رابا عدم قطعیتهای جدی مواجهه ساخته است.
آغاز رایزنیها با محوریت فنی و منطقهای
دیدار عراقچی با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که روز گذشته انجام شد نخستین گام عملی تهران در آستانه مذاکرات محسوب میشود. حضور تیمی از متخصصان هستهای در این نشست، نشانهای از تمرکز ایران بر ابعاد فنی پرونده هستهای و تلاش برای مدیریت اختلافات از مسیر کارشناسی است؛ رویکردی که میتواند زمینهساز کاهش فشارهای سیاسی بر روند مذاکرات باشد. عراقچی در پیامی تأکید کرد که تهران با «ابتکارات واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن» وارد ژنو شده و در عین حال «تسلیم در برابر تهدیدها» را خارج از دستور کار دانست؛ موضعی که چارچوب کلی رفتار ایران در این مرحله از مذاکرات را مشخص میکند. بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره در چارچوب تلاشهای منطقهای برای مهار تنشها قابل تحلیل است. تماسها و رایزنیهای چند کشور منطقه با دولت ایران باعث شد با وجود گذشت چند ماه از جنگ ۱۲روزه و خیانت آمریکا به میز مذاکره بار دیگر گفتوگوها از سر گرفته شود. در همین چارچوب، نقش بازیگران منطقهای نسبت به گذشته پررنگتر شده است. ایران طی ماههای اخیر تلاش کرده تمرکز میانجیگری را از سازوکارهای فرامنطقهای به کشورهایی منتقل کند که ثبات ایران را بخشی از امنیت خود میدانند.
چارچوب مذاکرات؛ تمرکز صرف بر پرونده هستهای
یکی از مهمترین شروط تهران برای ورود به روند جدید مذاکرات، محدود ماندن گفتوگوها به موضوع هستهای بوده است. براساس مواضع رسمی اعلامشده، دو اصل «پذیرش حق غنیسازی» و «عدم طرح مسائل موشکی و منطقهای» خطوط قرمز ایران محسوب میشوند. لاریجانی در گفتوگو با شبکه الجزیره تصریح کرد که تاکنون پیشنهاد مشخصی از سوی آمریکا ارائه نشده و آنچه در مسقط رخ داده صرفا تبادل پیام بوده است. وی با تأکید بر وجود زمینه مشترک میان تهران و واشنگتن درباره عدم دستیابی به سلاح هستهای، هرگونه بحث درباره توقف کامل غنیسازی را رد کرد و نیاز ایران به این فناوری در حوزه انرژی و تولید دارو را مورد تأکید قرار داد. درکنار ملاحظات دیپلماتیک، افکار عمومی ایران نیز به یکی از مؤلفههای تأثیرگذار در مسیر مذاکرات تبدیل شده است. نتایج نظرسنجی منتشرشده توسط مؤسسهGAMAAN نشان میدهد حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد پاسخدهندگان ایرانی، آمریکا را طرفی غیرقابل اعتماد در مذاکرات میدانند؛ آماری که بازتابدهنده تأثیر رویدادهای امنیتی و منطقهای بر ذهنیت جامعه ایران است. این بیاعتمادی ریشهای تاریخی نیز دارد. در نگاه تحلیلگران ایرانی، تجربه مداخلات خارجی ازکودتای۱۳۳۲ تا حمایت از بیثباتسازیهای امنیتی، همچنان بر ارزیابی تهران از نیتهای واشنگتن سایه انداخته است.
دیپلماسی نتیجهمحور با هدف رفع تحریمها
ورود ایران به مذاکرات جدید، بیش از هر چیز با هدف حفظ حقوق هستهای و همزمان رفع تحریمها صورت میگیرد. تهران تأکید دارد که هر توافق احتمالی باید دارای دستاورد ملموس اقتصادی برای کشور باشد و موضوعات غیرمرتبط وارد این روند نشود. مقامات ایرانی بارها اعلام کردهاند در صورت وجود اراده واقعی از سوی آمریکا، دستیابی به تفاهم دور از دسترس نخواهد بود. عراقچی نیز بر آمادگی ایران برای ادامه مذاکرات فشرده تأکید کرده است؛ رویکردی که تلاش دارد جدیت تهران را به نمایش بگذارد. یکی از موانع اصلی پیشروی مذاکرات، از نگاه تهران، مواضع متغیر و بعضا متناقض مقامات آمریکایی است.فاصلههایطولانی میان دورهایگفتوگو،حضورمحدودزمانیهیأتآمریکاییدرمذاکرات و تأثیرگذاری جریانهای جنگطلب در واشنگتن، ازجمله عواملی است که ایران آنها را نشانه نبود رویکرد حرفهای در دیپلماسی میداند. لاریجانی نیز در گفتوگوی اخیر خود با اشاره به نقش اسرائیل در تلاش برای اخلال در مذاکرات، این رژیم را عامل تحریک تنشهای منطقهای معرفی کرد و هشدار داد هرگونه اقدام نظامی آمریکا میتواند پایگاههای این کشور در منطقه را در معرض پاسخ متقابل قرار دهد.
چشمانداز مذاکرات ژنو؛ فرصت یا مرحلهای گذرا؟
مذاکرات ایران و آمریکا قرار است درمحل سفارت عمان درژنو برگزارشود و همزمان وزیر امور خارجه ایران در اجلاس کنفرانس خلعسلاح نیز سخنرانی خواهدکرد.درمجموع،روند کنونی مذاکرات رامیتوان تلاشی چندلایه برای مدیریت بحران هستهای،کاهش تنشهای منطقهای ودستیابی به توافقی بادستاورد اقتصادی ارزیابی کرد.بااین حال،شکنندگی فضای گفتوگو، بیاعتمادی متقابل و تأثیر بازیگران مداخلهگر، همچنان این مسیر رابا عدم قطعیتهای جدی مواجهه ساخته است.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
