8 آیین نامه برای تغییر رفتار بانک ها

بانک مرکزی در آخر هفته ای که گذشت ، مجموعه پیش نویس آیین نامه های تحول در رفتار نظام بانکی کشور را منتشر کرد.

کد خبر: ۱۵۳۵۶۵

به گزارش خبرنگار ما، این آیین نامه ها براساس دستور رئیس جمهور برای تغییر در رفتار و نگرش به سیستم بانکی تهیه شده است. این آیین نامه ها در 8 عنوان مختلف شامل استقرار نظام کنترل داخلی در بانکها، نظام جامع پولی و بانکی کشور، وصول مطالبات سررسید گذشته ، معوق و مشکوک الوصول ، تعیین فرآیندهای استاندارد و نرخ کارمزد خدمات بانکی ، بانکداری الکترونیک ، فروش اموال و املاک غیرضرور بانک ها، رعایت شاخص های مالی در اعطای تسهیلات سرمایه در گردش به اشخاص حقیقی و حقوقی توسط بانک ها و دستورالعمل ناظر بر تاسیس و فعالیت بانک های قرض الحسنه و نظارت بر آنها در حد پیش نویس تهیه و برای اعلام نظر کارشناسان اقتصادی منتشر شده است.
نگاهی به عناوین آیین نامه های هشتگانه نشان از انگشت گذاشتن بانک مرکزی بر برخی نقاط کلیدی دارد که انتقادات بسیاری را درباره عملکرد بانک ها ایجاد کرده بود. پیشنهاد درباره تدوین نظام جامع پولی و بانکی کشور مصداق روشن این قضاوت است ؛ چرا که ایران تاکنون نظام جامعی که از قوانین اساسی و هماهنگ درباره عملکرد بانک ها پیروی کند، نداشت و با این آیین نامه می توان در انتظار برداشتن گام اساسی ماند. آیین نامه وصول مطالبات سررسید گذشته ، معوق و مشکوک الوصول نیز در جهت سیاست سختگیرانه بانک مرکزی درباره کنترل نقدینگی و سیاست های پولی بانکهای تجاری برای برداشت از حساب های بانک مرکزی تدوین شده است.
بر این اساس ، بانک مرکزی به بانک ها دستور داده است منابع جدید مورد نیاز خود را از 3 راه تامین کنند و دیگر چشم به راه برداشت از خزانه بانک مرکزی نباشند. یکی از این راه ها تلاش برای وصول مطالبات معوق خود و استفاده از آن به عنوان منبع جدید درآمد است که آیین نامه یاد شده در این زمینه آماده شده است.
راه دوم فروش اموال و املاک غیرضرور بانکهاست. این مورد مستقیما پیشنهاد خود رئیس جمهور است که اعلام کرد بانک ها می توانند شعب گرانقیمت خود را در نقاط پرتردد شهر بفروشند و به جای ارزان تری از نظر قیمت منطقه ای ملک نقل مکان کنند و مابه التفاوت ایجاد شده از این نقل مکان می تواند منابع جدیدی را برای بانک ها ایجاد کند و احتیاج آنها را به منابع بانک مرکزی کاهش دهد.
اما راه سوم که باز بانک مرکزی آیین نامه پیشنهادی برای آن تهیه کرده است ، اعطای تسهیلات به اشخاص حقیقی و حقوقی است که براساس آن کوشش می شود دقت لازم در اعطای تسهیلات به گونه ای اعمال شود که پول براساس همان طرحی که به بانک پیشنهاد شده مصرف گردد و جلوی ورود آن به بازار مشاغل کاذب و دامن زدن به رشد نقدینگی سرگردان سد شود. بانک مرکزی رشد بانک های قرض الحسنه را نیز به طور جدی در دستور کار قرار داده است و در این باره منابع بانکی که از راه پس اندازهای قرض الحسنه مردم حاصل می شود بتدریج به این بانک ها اختصاص خواهد یافت.
بانک های قرض الحسنه و سایر بانک ها آیین نامه مکملی نیز برای درآمدزایی و تامین هزینه های خود از راه کارمزد نیاز دارند که با دستورالعمل تعیین فرآیند استاندارد و نرخ کارمزد خدمات بانکی این نیاز رسیدگی شده است...
و سرانجام آیین نامه بانکداری الکترونیک مهمترین آیین نامه در این حلقه هشتگانه از تغییر و تحول در رفتار نظام بانکی کشور است که گامی بزرگ ، نوین اما دیر به سوی این تغییر بزرگ محسوب می شود.
خبرنگار جام جم با نگاهی کلی و گذرا به محتوای هر آیین نامه ، تلاش کرد نکات مهم و برجسته آن را استخراج کند و برای ترسیم یک افق از برنامه های آینده نظام بانکی در اختیار خوانندگان قرار دهد.

نظام کنترل داخلی بانک ها

در این آیین نامه 10 ماده ای ، تعریف کاملی از موسسه اعتباری ارائه شده و این نوسانات برای حصول اطمینان از اثربخشی و کارایی عملیات ، مدیریت کارآمد، ریسک ، محافظت از منابع و دارایی ها و عملکرد مناسب گزارش دهی موظف به استقرار نظام جامع و موثر کنترل داخلی شده اند.

نظام جامع پولی و بانکی کشور

در این آیین نامه مقصود از نظام جامع پولی و بانکی کشور، تمام اطلاعات مربوط به عملیات مالی ، پولی و اعتباری موسسات مالی است .این نظام در واقع یک نظام جامع اطلاعاتی با هماهنگی تمامی دستگاه هاست. این دستگاه ها هر کدام می بایست اطلاعات مربوط به جامعه تحت پوشش خود را به بانک مرکزی به طور منظم ارسال کنند. پست ، وزارت اقتصاد، وزارت بازرگانی ، وزارت کشور، محاکم قضایی ، بورس و غیره برخی از این دستگاه ها هستند.

وصول مطالبات معوق و سررسید گذشته

در این آیین نامه ، مطالباتی که از تاریخ سررسید اصل و سود آن یا تاریخ قطع پرداخت اقساط بین 2 تا 6 ماه گذشته باشد، سررسید گذشته محسوب می شود. همچنین مطالباتی که بین 6 تا 18 ماه از تاریخ سررسید یا قطع پرداخت اقساط گذشته باشد؛ معوق نامیده خواهد شد، مطالباتی که بیش از 18 ماه از تاریخ سررسید آن گذشته باشد، مشکوک الوصول نامیده می شود. مطالبات سوخته نیز مطالباتی است که به دلایل مقتضی نظیر ورشکستگی قابل وصول نبوده و با تصویب هیات مدیره بانک سوخته تلقی می شود.در این آیین نامه 2 راه تقسیط و استمهال برای بازپرداخت بدهی ها در نظر گرفته شده است. در مدت استمهال یا تقسیط بدهی ها خدماتی نظیر فروش چک رمزدار، انتقال پول از طریق کارت ، صدور گواهی حساب و صورتحساب و غیره به مشتری ارائه نمی شود. همچنین صدور حواله ، خرید هر گونه سهام ، گشایش اعتبار و صدور ضمانتنامه و ارائه دسته چک جدید نیز ممنوع است.

استانداردسازی نرخ کارمزدها

بانک مرکزی در این آیین نامه منطقی کردن نرخ خدمات کارمزد بانکی را در نظر دارد. نرخ کارمزد خدمات بانکی در چارچوب جدید می بایست حداکثر معادل 1.2 برابر میانگین هزینه انجام هر خدمت باشد.

بانکداری الکترونیک

در این آیین نامه تکالیف بانک مرکزی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان دستگاه های اصلی در گسترش بانکداری الکترونیک مشخص شده و تمام بانک ها باید تا سال 1387 امکان واریز و برداشت وجوه را برای تمام حساب های خود فراهم کنند. همچنین براساس جدولی تا پایان سال 1387 معادل 3 درصد جمعیت کشور، پایان سال 1388 معادل 13 درصد و پایان سال 1389 معادل 20 درصد جمعیت کشور باید دارای کارت اعتباری بانکی باشند. از ابتدای سال 1387 مرکز دیتاسنتر بانکداری الکترونیک از سوی بانک مرکزی افتتاح می شود.

فروش املاک غیرضرور بانک ها

در این آیین نامه تمامی املاک غیرضرور یا گران قیمت بانک ها با دریافت 20 درصد بها به صورت نقد به قیمت کارشناسی فروخته می شود.