رانندگی در مقابل چشمان پلیس نامرئی

شاید در نیروی انتظامی هیچ بخشی به اندازه راهنمایی و رانندگی ، ارتباط مستقیم و گسترده با مردم نداشته باشد.

کد خبر: ۱۵۱۳۳۰

تصویر ماموران راهنمایی و رانندگی در حال جریمه کردن رانندگان ، توقف موتورسیکلت سواران متخلف و حضورشان در سر چهارراه ها و تقاطع خیابان ها و در جاده های کشور، تصویری آشناست که در پی خود ذهنیت های مثبت و منفی زیادی برای مردم دارد.
سردار محمد رویانیان ، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی معتقد است ماموران این نیرو باید کمتر در شکل فعلی خود با مردم رو در رو شوند و در عوض از فناوری های جدید برای کنترل تخلفات استفاده شود.
رویانیان و همکارانش در راهنمایی و رانندگی و پلیس راه در یکی دو سال اخیر تلاش کرده اند پازل تصویر جدید پلیس را که پلیسی مجهز ، مودب و البته مقتدر است کامل کنند. البته به اعتقاد آنها بخشی از این تلاش نیازمند همکاری و هماهنگی بخشهای دیگری است که مدیریت آن خارج از نیروی انتظامی است.
رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا بر این اساس می گوید: مدیریت ترافیک و حمل و نقل نیازی اساسی است. گفتگوی ما را با سردار رویانیان درجریان و دیدار وی از روزنامه جام جم بخوانید:

سردار، یکی از برنامه های شما در راهنمایی و رانندگی برخورد با تخلفات در سطح خیابان ها، بزرگراه ها و جاده هاست. آخرین این طرحها برخورد با موتورسواران و تخلفات آنها در تهران بود که مهرماه اجرا شد. معمولا به موازات اجرای این طرحها ، انتقادهایی مطرح می شود که محور اصلی آن زیر سوال بردن زمان محدوده اجرا و در واقع انتقاد به مقطعی بودن آن است. این انتقاد حتی از سوی برخی مسوولان و تعدادی از رسانه ها هم مطرح می شود. حالا شما بفرمایید که واقعا دلیل این مقطعی عمل کردن چیست.
پرسش خوبی مطرح شد. عرض می کنم خدمت شما و خوانندگان محترم روزنامه جام جم که برخلاف تصور بسیاری از مردم ، مسوولان و حتی رسانه ها که اجرای طرحهای مقطعی پلیس راهنمایی و رانندگی را نقطه منفی و ضعف ما عنوان می کنند، خود ما معتقدیم که اجرای این طرحها بنا به دلایلی که پلیس دارد، باید به صورت مقطعی انجام شود، چراکه اگر غیر از این باشد نتایج مطلوب حاصل نمی شود.

لطفا این دلایل را مطرح کنید.
اجازه بفرمایید من صحبتم را تکمیل کنم و درخصوص این که می پرسند چرا مقطعی عمل می کنید عرض کنم که منتقدان بهتر است بپرسند تشخیص پلیس بنا به چه دلایلی است که این طرحها را به صورت مقطعی اجرا می کند؛ در پاسخ به این پرسش اصلاح شده باید عرض کنم که این گونه عمل کردن راهنمایی و رانندگی سیاست و تدبیر پلیس است ، چراکه معتقدیم در شیوه برخورد با برخی ناهنجاری ها و بی قانونی ها در بحث رانندگی حضور مداوم و فیزیکی ماموران پلیس در سطح شهرها، در خیابان ها و جاده ها اصلا درست نیست و نه به نفع اقتدار پلیس است و نه برنامه های ما را که بسیاری از آنها در کنار اقتدار پلیس نیازمند فرهنگ سازی است به پیش می برد.

اگر درست استنباط کرده باشم منظور شما این است که برنامه های برخوردی شما مثلا الزام به بستن کمربند ایمنی در یک دوره یا چند دوره زمانی خاص با حضور ضربتی و تقریبا گسترده ماموران برای کنترل بستن یا نبستن کمربند ایمنی اجرا می شود و زمانی که احساس کنید مردم با این قضیه کنار آمده اند دیگر از برنامه های مقطعی برای کنترل بستن کمربند ایمنی استفاده نمی کنید.
دقیقا همین طور است ؛ یعنی پلیس راهنمایی و رانندگی معتقد به این نیست که در تمام طول سال حجم انبوهی از نیروهایش را در خیابان ها مستقر کند تا بتواند نظم ترافیکی را کنترل کند، بلکه معتقد به این هستیم که وقتی احساس کنیم یک ناهنجاری در بخش ترافیک و حمل و نقل موجب بی نظمی شدید شده و رو به افزایش است و یا موجب تصادف و دیگر مشکلات می شود در یک زمان بندی مشخص با آن برخورد می کنیم ؛ مثلا می بینیم که تردد موتورسواران در خطوط ویژه داد مردم را درآورده است . خوب مسلم است که برای برخورد، نیروهایمان را در شهر مستقر می کنیم تا خطوط ویژه را کنترل کنند و این ناهنجاری رفتاری را در بخش ترافیک و رانندگی با اقتدار از بین ببرند. طبیعی است که وقتی این مشکل حل شد و بر اثر اطلاع رسانی و کار فرهنگی ، مردم و موتورسواران متخلف سراغ خطوط ویژه نرفتند پلیس می تواند تمرکز عملیاتی خود را در جای دیگری صرف کند؛ مثلا برود سراغ کنترل رانندگی بین خطوط و جا انداختن این مساله که رانندگی بین خطوط تا چه حد می تواند برای نظم ترافیکی ، کاهش تصادفات و آرامش بخشیدن به رانندگی کمک کند. ضمن این که برخی طرحهای ما هم از نظر ماهیت باید مقطعی اجرا شود؛ به عنوان مثال راهنمایی و رانندگی در ایام نوروز باید حجم بیشتری از نیروها و امکاناتش را در جاده ها به کار بگیرد، اما طبیعی است که پس از پایان تعطیلات نوروز و کاهش تعداد و میزان مسافرت ها نمی تواند و نباید همان تعداد و همان حجم از نیروها و امکاناتش را در جاده ها نگه دارد، چراکه اصلا این کار منطقی نیست . پس به نظر من روزنامه ها، رسانه ها و مسوولان محترم نباید انتظار داشته باشند که ما در تمام 365روز سال ماموران پلیس راهنمایی و رانندگی را در حالت آماده باش در خیابان ها و جاده ها سرپا نگه داریم تا با تخلفات برخورد کنیم . این کار اصلا به صلاح نیست ، اما می توانیم برای ایجاد شوک به مجموعه حمل و نقل و رانندگی در کشور هرگاه احساس کردیم در شرایطی به سر می بریم که یک ناهنجاری ترافیکی رو به رشد است از طرحهای ضربتی برای هنجارمند کردن آن استفاده کنیم . کما این که بسیاری از طرحهای ما برای ایجاد شوک است ، مثلا همین برخوردهای مقطعی با موتورسواران برای این است که هر از گاهی به جامعه موتورسواران متخلف هشدار بدهیم که فکر نکنند پلیس بی خیال آنان شده است.

شما اشاره کردید که طرحهای ضربتی در کنار کار فرهنگی و فرهنگ سازی درباره رانندگی صحیح و شرایط خاص در دستور کار شماست ، اما به نظر می رسد در بعضی موارد ازجمله همین بحث موتورسواران در کشور و بویژه در پایتخت بی توجهی به سالم راندن و عمل کردن به قوانین آنقدر شدید است که شما باید فعلا و تا مدتها این روش را به کار گیرید.
بله. این مساله هم درست است. متاسفانه الان در این بخش با مشکل مواجه هستیم ، اما مطمئنیم با این طرحهای ضربتی و در کنار آن فرهنگ سازی و گوشزد کردن و جا انداختن فواید رانندگی صحیح و احترام به مقررات ، می توانیم درصد موتورسواران متخلف را کاهش دهیم.

حالا من برخلاف نقدهایی که به حضور نداشتن دائمی پلیس برای مقابله با تخلفات در بخش راهنمایی و رانندگی می شود، می خواهم بپرسم ما باید تا کی شاهد این طرحهای ضربتی که مستلزم حضور پلیس در شهرهاست ، باشیم. تا کی باید ماموران پلیس را ببینیم که مترصد جریمه کردن مردم هستند و تا کی باید هر چند وقت یک بار با موتورسواران از طریق برخوردهای ضربتی عمل شود. خود شما که معتقدید حضور پلیس نباید این قدر در شهرها مشهود باشد، پس چرا...
ما بشدت به دنبال کاهش حضور فیزیکی ماموران در سطح خیابان ها و جاده ها هستیم. ماموران پلیس در حال حاضر در خط اول مواجهه با مردم در شهر تهران و دیگر شهرهایی هستند که مشکلات ترافیکی آن به دلیل انبوهی خودروها، نامناسب بودن سطح خیابان ها، کم بودن معابر و بی کیفیت بودن جاده ها، نقص فنی خودروها و بنا به دلایل دیگر، کاملا واضح است اما بسیاری از نارسایی ها و ریشه بسیاری از آنها نادیده گرفته می شود و در عوض مامور پلیس باید به شعاع 30 کیلومتر در شهر تهران یک دیوار گوشتی ایجاد کند تا طرح ترافیک را کنترل کند. آن وقت باید با مردم بگو مگو کند، دچار خستگی و استرس شود و نتواند وظیفه اش را بدرستی انجام دهد، یا این که توقع دارند برای کنترل بیمه شخص ثالث و داشتن و نداشتن آن ماموران پلیس هر روز جلوی تمام ماشین ها را بگیرند. این کارها مگر شدنی است؛ واقعا امکانپذیر نیست. باید بسیاری از این مسائل ریشه ای حل شود. این اصلا درست نیست که من پلیس برای رفع مساله بیمه ماشین ها جلوی آنها را در خیابان بگیرم ، در حالی که پلیس گلوگاهی به نام صدور پلاک دارد که در آنجا همه این مسائل کنترل می شود.

صدور برگ جریمه

حدود 50میلیون برگ جریمه صادر شد که رقم خوبی نیست و تاسف آور است اما نکته ای که در بحث جریمه ها مهم است تلاش برای بازدارندگی این جریمه هاست.

معتقدم بسیاری از جریمه ها بخصوص برای تخلفات پرخطر بازدارنده نیست و باید افزایش یابد. البته این افزایش مغایرتی با اصلاح سیستم کنترل تخلفات به سمت کنترل هوشمند ندارد.
یعنی ما در عین حال که مامور را در صدور جریمه باید حذف کنیم و کاهش دهیم ، باید بازدارندگی آن را نیز افزایش دهیم.

می خواهم بگویم پلیس الان باید جوابگوی خیلی از مسائل و مشکلات ترافیکی باشد که خودش مسوول ایجاد یا حتی کنترل آن نیست اما این کارها را می کند و بدی هایش هم به اسم پلیس تمام می شود و مسلم است که با این حجم کار مشکلاتی هم پیش می آید و مامور پلیس ممکن است مرتکب تخلف هم بشود.

معتقدید که باید چه کرد؛ نکند منظورتان همان بحث قدیمی مدیریت واحد حمل و نقل و ترافیک است؛
به هر حال ما باید به سمت مدیریت واحد در این بخش حرکت کنیم ، چون در غیر این صورت مشکلاتی که اکنون در این بخش داریم ، باقی خواهد ماند یا حل آن بسیار طولانی خواهد شد. بنده الان به عنوان رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تاکید دارم و بارها هم اعلام کرده ام که باید حضور فیزیکی ماموران در سطح شهرها برای کنترل عبور و مرور و تخلفات آن کم و کمتر شود اما آیا همه دستگاه ها مانند من در راهنمایی و رانندگی فکر می کنند؛ اگر مدیریت واحد ایجاد شود، بحث ایجاد سیستم های هوشمند کنترلی که الان در دستور کار ماست ، راحت تر و بهتر و سریع تر انجام می شود اما در حال حاضر این طور نیست ؛ چراکه دستگاه های متعدد در این زمینه نظرات متفاوتی دارند.

این بحث مدیریت واحد یک بحث خیلی قدیمی است که تا به حال محقق نشده و شاید با توجه به شواهد و قرائن به این زودی ها امکان پذیر نباشد، خود شما آخرین اقدامات تان برای مجهز کردن پلیس جهت کاهش حضور پلیس در خیابان ها و کنترل هوشمند چه بوده است؛
ببینید، این بحث مدیریت واحد باید بالاخره یک روز اجرا شود اما ما با وجود مشکلات و لطماتی که از ناحیه نبود این مدیریت واحد برایمان ایجاد شده است ، سعی کرده ایم در بخش سخت افزاری و نرم افزاری خودمان را مجهز کنیم و در کنار آن بشدت در پی تقویت اطلاع رسانی ، فرهنگ سازی و آموزش فرهنگ رانندگی به مردم و نهادینه کردن آن هستیم . مجموعه اقدامات ما از کارهای مقطعی و مستمر در برخورد با تخلفات در جاده ها و شهرها تا نصب دوربین های کنترل سرعت و ردیاب هوشمند در جاده ها و شهرها، آموزش نحوه برخورد ماموران با مردم در شهرها و جاده ها ، بازدارندگی از طریق جریمه ها و حتی در صورت نیاز افزایش میزان جریمه ها در رفتارهای پرخطر رانندگی تا همکاری با صدا و سیما، آموزش و پرورش ، بهزیستی ، رسانه ها و مطبوعات برای آموزش به افکار عمومی در مقاطع مختلف سنی را شامل می شود. به عنوان نمونه ، در حال حاضر، طرح همیاران پلیس را به عنوان نمونه ای موفق و بی نظیر حتی در سطح دنیا با قوت پیگیری می کنیم و اکنون حدود 8میلیون دانش آموز ابتدایی و راهنمایی کارت همیار پلیس دریافت کرده اند و تفاهمنامه ای هم با بهزیستی امضا کرده ایم که طبق آن حدود 12هزار مهدکودک تحت آموزش های مربوط به قوانین راهنمایی و رانندگی قرار می گیرند تا ان شاءالله در سالهای آینده بتوانند در حیطه عمل انسان ها و شهروندان مقید به قانون باشند. علاوه بر اینها در ادامه کارهای آموزشی همگانی برای مردم از طریق صدا و سیما توافق های نهایی انجام شده است تا مرحله جدید این آموزش ها بشدت و از طریق فیلمهای کوتاه ، سریال های تلویزیونی ، انیمیشن های جذاب ، مسابقات تلویزیونی ، برنامه های طنز و دیگر برنامه های جذاب به مردم ارائه شود. البته در کنار همه این برنامه ها به اصل اساسی دیگری هم معتقدیم و آن هم بالا بردن سطح صبر و تحمل در زمینه مسائل ترافیکی است . این مساله را هم به این دلیل عرض می کنم که بهبود وضعیت ترافیک ما با توجه به مجموعه شرایط و مشکلات آن ، بسیار کار بالایی را می طلبد و نیازمند برنامه ریزی ، کار مستمر و شبانه روزی و مهمتر از همه همکاری همه نهادها است البته یک نکته ویژه را نیز عرض کنم که ما براساس این برنامه ها و اهداف بلندمدت خود تلاش می کنیم از طریق برنامه های تلویزیون و اطلاع رسانی جذاب از سطح به عمق حرکت و فرهنگ ترافیک را عمیقا نهادینه کنیم . نکته دیگر هم این که طبق توافق با آموزش و پرورش در حال تربیت معلم ترافیک برای آموزش مفاهیم ترافیکی به دانش آموزان هستیم.

به فرهنگ سازی در زمینه مفاهیم ترافیکی و عمل و احترام به مقررات آن اشاره کردید، اصولا هر نوع اقدام در این زمینه نیازمند شناخت عمیق از ویژگی های اجتماعی ، روان شناختی و سایر جنبه های هر جامعه ای است. شما در مقوله فرهنگ ترافیک تا چه حد به این مسائل توجه دارید؛
عرض کنم خدمت شما که در حال حاضر کمیته تخصصی اندیشمندان ترافیک در راهنمایی و رانندگی تشکیل شده است که 53 عضو دارد و علاوه بر آن ما برای اجرای طرحهای فرهنگی خود به صورت مداوم از کارشناسان حوزه های مختلف بویژه جامعه شناسان ، روان شناسان و اساتید دانشگاه در رشته های مرتبط استفاده می کنیم و بسیاری از طرحهای موجود و رویکرد پلیس به مقوله راهنمایی و رانندگی نیز برگرفته از همین مشاوره هاست. به عنوان مثال ما در طرح همیار پلیس به نکات ریزی مانند ضرورت احترام کودک به بزرگسال در حین عمل به کار همیاری پلیس توجه داریم و ابتدا این مساله را به آنها می گوییم.

اجازه بدهید بپردازیم به یک نکته دیگر که معمولا در اطلاع رسانی های شما به آن اشاره می شود و آن هم اعلام آمارهای مرتبط با تصادفات ، کشته های رانندگی و مسائلی از این دست است. این مساله شاید به نوعی ما خبرنگاران را نیز دچار خود کرده است که مدام دنبال آمار و عدد و رقم هستیم اما من می خواهم از زاویه دیگری به موضوع نگاه کنم. طبیعی است که مجموعه عوامل پلیس در چند ساله اخیر با توجه به حجم کارهای متنوع در این بخش توانسته است آمار تصادفات را کاهش دهد اما تکرار مدام این آمار شاید بازدارندگی آن را کاهش دهد، قبول دارید؛
بله ، این مساله را قبول دارم اما اعلام کاهش آمار کشته ها نیز ضروری است. شاید بهتر باشد زبان آمار را که عموما خشک است به صورت ملموس تری به مردم اعلام کنیم تا بازدارندگی آن نیز تداوم یابد. البته این مساله یک مقدار تقصیر خود خبرنگاران هم هست که عادت دارند مدام از آمارها و اعداد و ارقام سوال کنند و ما هم تا عدد و رقم اعلام نکنیم آنها راضی نمی شوند.

بپردازیم به بحث شیرین جریمه ها! سردار، عمده حضور و کارکرد پلیس راهنمایی و رانندگی در شهرها حداقل از دید مردم صدور برگه های جریمه است . شرایط جریمه کردن مردم به گونه ای است که آنها هر چقدر هم که شما تلاش کنید باز هم ماموران شما را در حال جریمه کردن می بینند و در این بین بسیاری از نارضایتی ها ایجاد می شود. برنامه شما برای کاهش این روند چیست؛
یکی از محورهای عمده در کاهش حضور فیزیکی ماموران راهنمایی و رانندگی در خیابان های شهرها و جاده های کشور و کاهش رو در رویی آنها با مردم برای اعمال قانون ، همین مساله است که اعتراض ها در زمینه جریمه ها کم شود و امکان سوءاستفاده از سوی ماموران ما نیز به صفر برسد؛ چون با این شرایط و تحمل این سختی در هوای گرم و سرد و آلوده از سوی ماموران بالاخره خستگی به سراغ آنها می آید و شاید نتوانند بخوبی با مردم رفتار کنند که اگر ما زمینه کنترل هوشمند تخلفات را فراهم کنیم هم قانون بهتر اعمال می شود و هم اعتراض ها کمتر می شود. چون آن موقع ما تخلفات را به صورت مستند و از طریق دوربین و عکس و فیلم به متخلف نشان می دهیم.