حمیدرضا اشراقی معتقد است وحدت هیأت‌ها در محرم امسال؛ تجلی غیرت تاریخی و هویت ریشه‌دار ملت ایران است

ایران حسینی تا ابد پیروز است

ایران حسینی تا ابد پیروز است
محرم امسال، نه‌تن‌ها موسم عزاداری و سوگواری شیعیان برای امام حسین (ع) و یارانش بود بلکه به صحنه‌ای از نمایش هویتی، انسجام اجتماعی و وحدت فرهنگی ملت ایران نیز بدل شد.
کد خبر: ۱۵۱۰۱۸۹

در این میان، سازمان هیأت و تشکل‌های دینی با معرفی شعار محوری «ایران حسین (ع) تا ابد پیروز است» به‌عنوان شعار مشترک هیأت‌ها، موفق شدند موجی یکپارچه از همدلی و انسجام در سراسر مجالس عزاداری کشور ایجاد کنند؛ شعاری که به‌سرعت فراتر از مراسم مذهبی رفت و به نمادی از پیوند ایمان و هویت ملی تبدیل شد. هیأت‌ها، تنها مراکز برپایی مجالس عزاداری نبودند بلکه به آوردگاه همبستگی ملی بدل شدند؛ جایی که صدای واحد مردم در برابر توطئه‌ها و تهدید‌های دشمنان بیرونی طنین‌انداز شد.

این فضای همدلانه، نه حاصل صرف برنامه‌ریزی‌های رسمی بلکه برخاسته از لایه‌های عمیق فرهنگی، باور‌های دینی و حافظه تاریخی ملت ایران بود. برای بررسی دقیق‌تر ابعاد اجتماعی این پدیده با دکتر حمیدرضا اشراقی، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی گفتگو کردیم.

بازگشت به هویت تاریخی در بزنگاه‌های ملی

حمیدرضا اشراقی درباره چرایی شکل‌گیری همگرایی و وحدت در فضای هیأت‌های محرم امسال، ابتدا به جایگاه تاریخی نگرش‌های دینی در کنش‌های اجتماعی ایرانیان اشاره می‌کند و می‌گوید: «پیشینه تاریخی ملت ایران نشان می‌دهد که نگرش‌های دینی در تار و پود رفتار و کنش‌های مردم ایران، نقش و جایگاه ویژه‌ای دارد. این نگرش‌ها، به‌ویژه در مقاطعی که با ایام محرم و صفر تقارن می‌یابد، عمق و وسعت بیشتری می‌گیرد. شاید از همین منظر است که حضرت امام خمینی (ره) می‌فرمایند: «ما هرچه داریم از محرم و صفر داریم.» این سخن نشان می‌دهد که مردم در این مقاطع زمانی، ابعاد دینی خود -اعم از احساسات، هیجانات و تفکر - را همراه با شور و حرارت، در فعالیت‌های اجتماعی خود به‌صورت جدی‌تری بروز می‌دهند.»

اشراقی در ادامه، پیوند این فضای معنوی با تحولات ملی اخیر را چنین تبیین می‌کند: «در مواقعی که این مقاطع زمانی، با دغدغه‌های ملی به‌ویژه از جنس سرزمینی همزمان می‌شود، می‌توان مشاهده کرد که مفاهیم دینی مانند غیرت، اتحاد و عزت‌طلبی به اوج خود می‌رسد. ما به‌تازگی تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه‌ای را داشتیم که توسط استکبار جهانی و ایادی آن یعنی رژیم صهیونیستی بر علیه ملت ایران تحمیل شد؛ حمله‌ای ناجوانمردانه به منافع و حاکمیت کشور. این رخداد، همزمان با ایام محرم و عزاداری برای امام حسین (ع) بود و تجربه تاریخی نشان داد که در چنین موقعیت‌هایی، ایرانیان نسبت به موضوع استقلال سرزمینی خود، از خودگذشتگی، غیرت و جوانمردی مثال‌زدنی‌ای از خود نشان می‌دهند.»

مردم ایران؛ فراتر از ظواهر، همدل و همراه در حراست از سرزمین

این جامعه‌شناس تأکید می‌کند که این اتحاد، فارغ از اختلافات سیاسی، قومیتی یا ظاهری است و ریشه در حافظه جمعی ملت دارد: «در طول تاریخ، مردم ایران- صرف‌نظر از این‌که چه حکومتی بر سر کار بوده و چه تفکراتی بر فضای جمعی حاکم بوده است - در چنین مقاطعی از تاریخ، همواره به‌صورت خودجوش و مستقل، ثابت کرده‌اند که فارغ از قومیت، زبان، ظاهر اجتماعی یا نگرش‌های سیاسی، در موضوع حراست از سرزمین و هویت تاریخی خود، متحد و یکپارچه عمل می‌کنند. همزمانی عزاداری امام حسین (ع) - که آموزه‌اش آزادگی و استقلال‌طلبی است - با این رویداد، موجب شد غیرت و وحدت مردم به شکل خیره‌کننده‌ای بروز پیدا کند. همه در زیر پرچم عزای حسینی، با وحدت کلمه و پیروی از مقام معظم رهبری که به‌عنوان رهبری حکیم دغدغه دفاع از مردم و دین دارد، ظاهر شدند.»

شعار واحد هیأت‌ها؛ ترجمان پیوند هویت ملی و دینی

اشراقی، شعار محوری محرم امسال «ایران حسین (ع) تا ابد پیروز است» را نماد پیوند دوگانه هویت تاریخی ایرانیان می‌داند: «هویت تاریخی مردم ایران، متأثر از دو مؤلفه هویت ملی و هویت دینی آنان است. ایرانیان در تاریخ، همواره مستقل، سرافراز و سربلند بوده‌اند و هرگز در برابر ظلم و ستم بیگانگان کوتاه نیامده‌اند. در عین حال، مقوله عاشورا، شهادت اهل‌بیت (ع) و محرم و صفر، در تار و پود این ملت تنیده شده است. این دو مؤلفه، در کنار یکدیگر، موجب شده‌اند که ملت ایران نه‌تن‌ها در برابر دشمنان داخلی و خارجی بلکه حتی در سخت‌ترین شرایط نیز، ذره‌ای از خاک کشور را واگذار نکنند.»

او ادامه می‌دهد: «این افتخار نظام جمهوری اسلامی است که در ۵۰ سال گذشته، با وجود هجمه‌های پیوسته دشمنان، ملت ایران نه‌تن‌ها مقاوم بوده بلکه تحت‌تأثیر آموزه‌های عاشورا و مکتب مهدویت، در دفاع از دین، ناموس و سرزمین خود، همواره مقتدر ظاهر شده است.»

توصیه‌ای به مداحان: آگاهی، استناد، و ارتقای سواد دینی

اشراقی توصیه‌هایی صریح و علمی برای مداحان و ذاکران اهل‌بیت (ع) ارائه می‌دهد و بر ضرورت ارتقای سطح دانشی آنان تأکید می‌کند: «در گذشته، مخاطبان مراسم عزاداری بیشتر از میان افراد مذهبی سنتی و با دغدغه‌های مشخص دینی بودند، اما امروز، ما با نسلی مواجه هستیم که در جامعه‌شناسی از آن با عنوان نسل‌های آلفا و ضد یاد می‌شود؛ کنشگرانی که با کمترین هزینه و در کوتاه‌ترین زمان، به حجم بالایی از اطلاعات و شبهات دینی در فضای مجازی دسترسی دارند. این شبهات، از سوی دولت‌ها و گروه‌هایی تولید می‌شوند که با رشد تفکر معنوی در میان جوانان مخالف هستند.»

اشراقی می‌افزاید: «ذاکران و مبلغان باید بدانند جامعه هدف‌شان تغییر کرده است. آنان باید به منابع علمی معتبر مسلح شوند و مطالب خود را براساس مستندات قوی تاریخی و دینی بیان کنند تا مخاطب امروزی، پس از تحقیق و بررسی، بتواند از نظر عقلی و منطقی، آن مطالب را بپذیرد و دچار تردید و شبهه نشود.»

او ادامه می‌دهد: «همچنین، مجالس اهل‌بیت (ع) باید همراه با ارتقای شعور دینی باشد. این همان مفهوم جهاد تبیین است که رهبری تأکید دارند. بنابراین، مبلغان باید از داده‌های علمی و کتب معتبر استفاده کنند - اعم از منابع فقهی، تاریخی، و فرهنگی شیعه که به‌راستی از پشتوانه علمی غنی برخوردار است - تا مخاطب امروزی، اعتماد و سرمایه اجتماعی لازم را به دست آورد و خود نیز تبدیل به مبلغ فرهنگ اهل‌بیت (ع) در میان اطرافیان خود شود.»

newsQrCode
ارسال نظرات
مدرسه فراتر از نمره

در گفت‌وگوی اختصاصی روزنامه «جام‌جم» با معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش‌وپرورش عنوان شد

مدرسه فراتر از نمره

نیازمندی ها