سلامت دانشجویان متولی ندارد

هر چند در شرح وظایف اداره کل دانشجویان داخل کشور، وزارت امور که زیر مجموعه معاونت دانشگاهی این وزارت است ، آمده که برنامه ریزی و تدوین آئین نامه و دستور العمل های لازم برای توسعه بهداشت روانی در دانشگاه ها و نظارت بر اجرای آن و عملکرد دفاتر مشاوره دانشجویی وظیفه این نهاد است ؛ اما در عمل برای عملی شدن این برنامه نهادی در نظر گرفته نشده است.
نبود احساس ضرورت ایجاد متولی برای مراکز بهداشت و درمان دانشگاهی در وزارت علوم موجب عدم هماهنگی و سیاست گذاری واحد در این خصوص شده است و دانشگاه ها به طور سلیقه ای با این موضوع برخورد می کنند و به قول نظامیان آتش به اختیار است.
با توجه به نبود متولی بهداشت در وزارت علوم ، برخی دانشگاه ها به اقتضای نیازهایشان اقدام به راه اندازی مراکز بهداشت و درمان کردند و بازهم بنا بر دید خود وظایفی برای این مراکز تعریف کرده اند که زیاد از سطح درمان بالاتر نمی رود؛ البته نبودن متولی بهداشت و درمان در وزارت علوم سبب شده که تعدادی از دانشگاه ها، اصلا مرکز بهداشت و درمان خود را فعال نکنند. شاید مهمترین عامل عدم حضور متولی بهداشت و درمان در وزارت علوم ، تقاضا نکردن دانشجویان باشد. دانشجویان همواره از مسوولان طلب تغذیه خوب ، خوابگاه و امکانات ورزشی می کنند؛ اما متاسفانه به اقتضای سن خود که کمتر دچار بیماری می شوند و از سویی به مسائل بهداشتی نیز آگاهی ندارند در این خصوص تقاضایی ندارند و مسوولان هم به دلیل بی رغبتی دانشجویان تا کنون به فکر مراکز بهداشت و درمان نیفتاده اند و هیچ نهادی در وزارت علوم برای این موضوع مهم تشکیل نشده است.
به عنوان مثال ، طبق قانون وزارتخانه 20 درصد دانشجویان را بیمه می کند؛ اما متاسفانه دانشجویان تمایلی به بیمه شدن ندارند و این ظرفیت در هیچ دانشگاهی تکمیل نشده است و بنا بر آمار موجود تنها 8 درصد ورودی های جدید دانشگاه تمایل به بیمه شدن داشته اند. این درحالی است که مراکز بهداشت و درمان دانشگاهی تنها مسوول درمان دانشجویان نیستند. یکی از وظایف کارشناسان بهداشت آموزش به دانشجویان است ، مساله ای که تقریبا فراموش شده است.
بهداشت محیط خوابگاه ، کلاس و اماکن عمومی ، ورزشی و مساجد نقش مهمی در سلامت دانشجویان دارد. که نظارت بر آن نیاز به وجود متولی و کارشناس دارد. دانشجویان غیر بومی ، مدت زیادی از وقت خود را در خوابگاه می گذرانند و در بیشتر موارد بهداشت خوابگاهی از نظر نور، صدا و... رعایت نشده است و این در حالی است که سالانه بودجه زیادی صرف تعمیرات خوابگاه ها بدون توجه به مسائل بهداشتی می شود. یا به عنوان مثال ، سالن بدنسازی در دانشگاه ها تاسیس می شود؛ اما به نصب تعدادی دوش که لازمه این سالن است توجهی نمی شود. این موارد از نبود دیدگاه های سلامت نگر در دانشگاه ها نشان دارد.

هیات امنا اقدام کند

با وجود تاکید مسوولان مراکز بهداشت و درمان دانشگاه ها بر لزوم توجه به مقوله بهداشت دانشجویی در وزارت علوم و تعیین سرانه سلامت دانشجویی ، معاون دانشجویی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری از نبودمتولی بهداشت و درمان در ستاد مرکزی این وزارتخانه سخن می گوید.
دکتر محمود ملاباشی می گوید: اگرچه وزارت علوم متولی بهداشت و درمان ندارد؛ اما با این حال برخی از دانشگاه ها بنا برنیازهای دانشجویی ، مراکز بهداشتی و درمانی ایجاد کرده اند.

بودجه مستقل ندارند با توجه به نوع بودجه ریزی در ایران و بی توجهی به سلامت افراد باید گفت ؛ تا بودجه مستقلی به مراکز بهداشت و درمان دانشگاه ها تخصیص نیابد، فعالیت این مراکز به صورت جدی ممکن نیست و متاسفانه بارها درخواست مراکز بهداشت و درمان برای اختصاص بودجه مستقل و سرانه بهداشتی و سلامت رد شده است و تا کنون هیچ سرانه مستقلی برای مرکز بهداشت در نظر گرفته نشده است. بودجه مراکز بهداشت ودرمان در ذیل معاونت دانشجویی تعریف شده است ؛ البته در اینجا نیز چون بسیاری از قسمت ها به سلامت به عنوان موضوع درجه چندمی نگاه می شود. برخی اوقات احساس می شود که نیاز مراکز بهداشت و درمان به صورت صدقه به آنها تعلق می گیرد، یعنی اگر پولی باشد به آنها داده می شود و در غیر این صورت هیچ بودجه ای به این مراکز تعلق نمی گیرد که این موضوع نگران کننده است

ملاباشی با اشاره به اهمیت و ضرورت این موضوع می افزاید: وزارت علوم نیز با صدور بخشنامه ای از هیات امنای دانشگاه ها خواسته است تا امکانات ایجاد مرکز بهداشت و درمان را در دانشگاه خود ایجاد کنند. او با بیان این که مرکز مشاوره ، مرکزی در ستاد مرکزی وزارت علوم ایجاد کرده است ، می گوید: در صورت نیاز، مرکزی با هدف کنترل و نظارت بر مراکز بهداشت و درمان دانشگاه ها در ستاد وزارت علوم ایجاد خواهد شد.
معاون دانشجویی وزارت علوم با اشاره به کمبود بودجه دانشگاه ها، می افزاید: از آنجا که بودجه تصویبی سازمان مدیریت و برنامه ریزی همه نیازهای دانشگاه ها را پوشش می دهد بنابراین نمی توان تا پیش از تصویب بودجه اضافی ، دانشگاه ها را به ایجاد مراکز بهداشت و درمان مجبور کرد.
معاون دانشجویی وزارت علوم تاکید می کند: در صورت تصویب ایجاد مراکز بهداشت و درمان در هیات امنای دانشگاه ها، وزارت علوم هم می تواند به صورت ستادی برای تخصیص بودجه به این مراکز اقداماتی را انجام دهد.

کم توجهی به سلامت

مدیر اجرایی چهارمین گردهمایی مدیران مراکز بهداشت و درمان دانشگاه های دولتی کشور که چندی پیش برگزار شد نیز از کم توجهی مسوولان به بحث بهداشت و درمان در دانشگاه ها انتقاد دارد.
دکتر علیرضا داوودی می گوید: پس از جدایی وزارت بهداری از بخش علوم عالی و تشکیل 2 وزارتخانه با عنوان وزارتخانه های «بهداشت و درمان» و «تحقیقات ، علوم و فناوری» حوزه بهداشت و درمان در وزارت علوم مورد غفلت واقع شد.
داوودی می افزاید: در طول سالیان گذشته مدیران بهداشت و درمان با توجه به مسائل عدیده ای که در این بخش در دانشگاه ها روی داده است سعی در جلب توجه مسوولان به موضوعات بهداشتی و درمانی دانشگاه ها کرده اند؛ اما تاکنون موفقیت چندانی حاصل نشده است.

دفتر سلامت دانشجویی در راه است

مراکز بهداشت دانشگاه ها با کیفیت های مختلف فعالیت می کنند و چندان سر و سامانی ندارند، بنابراین در نظر است مراکز بهداری دانشگاه ها در وزارت علوم یک دفتر سرپرستی داشته باشند و این دفتر یک نسخه واحد برای کلیه دانشگاه ها صادر کند تا با فشار وزارتخانه مکلف شوند رسیدگی به وضعیت بهداشتی دانشجویان را جزو وظایف خود بدانند.
دکتر محمود ملاباشی با بیان این موضوع می گوید: تلاش می شود تا شکل گیری دفتر برنامه ریزی و نظارت بر ادارات بهداشت و درمان دانشگاه ها در چارت جدید وزارت علوم تصویب شود. وی در خصوص مراکز مشاوره دانشجویی می گوید: بیش از یک دهه است که با وجود پذیرش ارگان های دیگر مملکت ، دفتر مشاوره دانشجویی در وزارت علوم تشکیل شده است و مسوولان آن فعالیت خود رابا حکم وزارت علوم ادامه می دهند، یعنی این حکم در خارج از وزارتخانه ارزشی ندارد.
محمود ملاباشی فعالیت دفاتر مشاوره دانشجویی رابسیار ضروری می داند و می گوید: این دفتر نسبت به سالهای اولیه شکل گیری ،درون دانشگاه ها تنیده شده است و هیات امنای دانشگاه ها حضورمراکز مشاوره دانشجویی را به عنوان یک تشکیلات تصویب کرده و به ثبت رسانده اند. معاون دانشجویی وزیر علوماز نرخ صعودی تعداد مراجعان به مراکز مشاوره دانشجویی خبر داده و می گوید: در دانشگاه هایی نیز که معاونان دانشجویی و فرهنگی آنها علاقه مندی بیشتری به حوزه مسوولیتی خود داشته اند، این دفتربا رونق بیشتری در خدمت رسانی به دانشجویان ظاهر شده اند.
قائم مقام معاون دانشجویی وزارت علوم نیز شکل گیری دفتر سلامت دانشجویی با 2حوزه بهداشت روان و بهداشت جسمی دانشجویان را از برنامه های معاونت دانشجویی وزارت علوم خواند و نسبت به تاسیس آن تا پایان سال 86 در وزارت علوم ابراز امیدواری می کند. حسن مسلمی نائینی می افزاید: وزارت علوم در سال جدید اعتباری معادل یک میلیارد ریال به 13 دانشگاه کشور برای پیگیری جدی معاینه سالانه دانشجویان اختصاص داد و دیگر دانشگاه ها نیز در این خصوص تامین اعتبار می شوند.

علی اخوان بهبهانی