ماهی‌هایی که در اعماق دریا رنگ‌ها را می‌بینند!

محققان دانشگاه کوئیزلند استرالیا در نتیجه بررسی ده‌ها گونه ماهی پی بردند برخی ماهیان آب‌های عمیق برخلاف انتظار از چندین و چند ژن برای اُپسین‌های استوانه‌ای (پروتئین‌های چشمی حساس به نور) برخوردارند و قادرند حتی در تاریکی اعماق دریا دید رنگی داشته باشند.

کد خبر: ۱۲۱۰۲۳۰

انسان‌ها و بسیاری از ماهیان و دیگر مهره‌داران برای دیدن به دو گروه از سلول‌های تشخیص نور موسوم به سلول‌های استوانه‌ای و مخروطی در ناحیه چشم مجهزند. سلول‌های مخروطی از دو یا چند نوع اُپسین استفاده می‌کنند و به نور زیادی برای فعال‌شدن نیاز دارند. اما سلول‌های استوانه‌ای فقط از یک نوع اُپسین به‌اسم ژن RH1 استفاده می‌کنند که آن هم به نور زیادی احتیاج ندارد.
ما مهره‌داران به‌دلیل تنوع اُپسین‌ها در سلول‌های مخروطی فقط می‌توانیم در نور کافی رنگ‌ها را ببینیم و در تاریکی کوررنگ می‌شویم.
در این تحقیق محققان روی ۱۰۱ گونه ماهی صیدشده از عمق ۲۰۰ تا هزار متری آب‌های اقیانوسی کار کردند و در کمال شگفتی دریافتند چهار ماهی از کل مجموعه بررسی‌شده بیش از یک نوع اپسین استوانه‌ای آراِچ۱ داشتند. از این چهار ماهی یک نوع فانوس‌ماهی یخچالی (چهار اپسین استوانه‌ای)، یک نوع ماهی چشم‌لوله‌ای (شش اپسین استوانه‌ای)، یکی اِسپینیفین باله‌دراز (۱۸ اپسین استوانه‌ای) و دیگری اِسپینیفین نقره‌ای (۳۸ اپسین استوانه‌ای) بود. آزمایش‌ها نشان داده است به عنوان مثال اِسپینیفین نقره‌ای حداقل ۱۴ ژن از ۳۸ ژن RH1 خود را برای پروتئین‌سازی به کار می‌گیرد. همچنین آزمایش‌های انجام‌شده روی اپسین‌های استوانه‌ای ماهی‌های نام‌برده حاکی از آن است که این ماهی‌ها احتمالا طیف وسیعی از رنگ‌های آبی و سبز بدن جاندارانی را که نور زیستی از خود تولید می‌کنند، می‌بینند.
اما محققانی که در این تحقیق شرکت نداشتند، معتقدند نباید شتاب‌زده نتیجه‌گیری کرد، زیرا هنوز معلوم نیست ماهیان نام‌برده از اپسین‌های استوانه‌ای اضافی دقیقا چه استفاده‌ای می‌برند. متأسفانه انجام چنین آزمایش‌هایی برای مشاهده رفتار این قبیل ماهیان در اعماق آب فعلا ممکن نیست. این ماهیان وقتی هم به سطح آب آورده می‌شوند به‌دلیل تغییر فشار از بین می‌روند. حتی اگر در سطح آب زنده بمانند باز هم تضمینی نیست که رفتارشان با چیزی که در اعماق آب از خود بروز می‌دهند، یکسان باشد.