فاصله تهران تا «شهر هوشمند»

در این همایش دو روزه نشست‌های تخصصی با موضوعات مرتبط با زیرساخت‌ها و فناوری‌های نوین یک شهر هوشمند، زیست‌بوم نوآوری شهر هوشمند و الگوهای بهینه مشارکت شهروندان در کنار شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات و کسب‌وکارهای نوپا در زمینه هوشمندسازی به ترسیم نقشه شهر هوشمند پرداختند. زیرشاخه‌های حکمرانی هوشمند، جابه‌جایی هوشمند، محیط هوشمند، زندگی هوشمند، زیرساخت هوشمند و اقتصاد هوشمند از پایه‌های شکل‌گیری یک شهر هوشمند است که در دو روز برگزاری این همایش در قالب سخنرانی، پنل و نشست‌های تخصصی به بحث گذاشته شد.
دکتر محمد فرجود، دبیر شورای راهبردی تهران هوشمند، شهر هوشمند را عرصه‌ای توسعه‌یافته برای شهرنشینی عنوان می‌کند که توسعه پایدار و کیفیت زندگی بالا را با ایجاد بهترین شرایط در ابعاد اقتصادی، شهروندی، حاکمیتی، جابه‌جایی، محیطی و زندگی فراهم می‌آورد. این دستاورد با به‌کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و ارتقای سرمایه اجتماعی و انسانی میسر می‌شود. دبیر شورای راهبردی تهران هوشمند، مهم‌ترین اقدامات انجام شده در زمینه هوشمندسازی شهری را جمع‌آوری داده‌ها، آمارها و رصد شهری، برنامه‌ریزی، آموزش و پژوهش، سامانه‌ها و نرم‌افزارهای مدیریت شهری، سرویس‌های شهروندی و خدمات پرداخت، زیرساخت، شبکه و سخت‌افزار برای راهبری شهر هوشمند عنوان و مرکز داده و امنیت را بخش مهمی از این زیست‌بوم برای حفظ امنیت یک شهر هوشمند معرفی می‌کند. راه‌اندازی نرم‌افزارها و سرویس‌های شهروندی از جمله استقرار طرح ترافیک جدید، راه‌اندازی حساب شهروندی، برنامه‌ریزی برای پارک حاشیه‌ای و ایجاد درگاه واحد ورود کاربران و توسعه طرح‌های پایلوت بخشی از فعالیت‌های انجام‌شده برای دستیابی به اهداف شهر هوشمند است. دکتر فرجود تدوین برنامه ساماندهی دکل‌های مخابراتی، برنامه‌ریزی برای یکپارچه‌سازی فیبر نوری و ارتقای ظرفیت‌های مرکز داده تهران را نمونه‌هایی از تامین زیرساخت، شبکه و امنیت عنوان می‌کند.

انتخاب هوشمندانه مسیر
حمل‌ونقل هوشمند را به درستی می‌توان یکی از واضح‌ترین جلوه‌های هوشمندی شهر عنوان کرد. شهروند یک شهر هوشمند باید بتواند به بهترین مسیر استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی در سریع‌ترین زمان ممکن دسترسی داشته باشد. پلتفرم هوشمند مسیریابی ترکیبی مسیرها را به صورت چندجانبه به افراد پیشنهاد می‌دهد. برای مثال برای رسیدن به یک نقطه از شهر از نقطه‌ای دیگر این نرم‌افزار همراه اطلاعات کامل حالت‌های مختلف استفاده از انواع وسایل حمل‌ونقل عمومی را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. این سامانه با دریافت اطلاعات از شهرداری‌ها و سازمان حمل‌ونقل ترافیک اطلاعات صحیح و به روز را در اختیار کاربر قرار می‌دهد و این اطلاعات حتی بعد از پیشنهاد مسیر و زمان استفاده کاربر هم پیوسته به‌روز‌رسانی می‌شود. از ویژگی‌های مهم این سامانه می‌توان به قابلیت‌های منظم‌سازی بر اساس کمترین هزینه حمل‌ونقل، نزدیک‌ترین وسیله موجود یا ترکیب داده‌ها برای پیشنهاد بهترین مسیر اشاره کرد. همچنین کاربر می‌تواند مسیر خود را فقط با پیشنهاد خطوط مترو یا صرفا خطوط بی‌.آر.تی یا ترکیب مترو و تاکسی برای رسیدن به مقصد انتخاب کند.

شخصی‌سازی و امنیت شهروندان در کنار هوشمندسازی
یکی از چالش‌های هوشمندسازی شهری بحث تامین امنیت است که علاوه بر تامین زیرساخت‌های مناسب می‌توان با شخصی‌سازی امکانات نیز به امنیت سامانه‌های هوشمند دست پیدا کرد. در همین راستا دستگاهی طراحی شده است که کنار درهای هوشمند که با کنترل از راه دور باز می‌شوند، قرار می‌گیرد و با اتصال به گوشی همراه قابل کنترل خواهد بود. به این ترتیب علاوه بر در دسترس بودن همیشگی گوشی تلفن همراه، امنیت سیستم هم به دلیل عدم اتصال به اینترنت فراهم و سیستم با فناوری بلوتوث فعال می‌شود. مزیت دیگر این سیستم امکان دسترسی دادن به افراد دیگر برای بازکردن درهاست. امنیت چنین شبکه‌هایی با وجود بستر دسترسی شخصی و نبود نیاز به اتصال به اینترنت تامین می‌شود. در مجموع می‌توان گفت هوشمندسازی در این ابعاد امکان شخصی‌سازی دسترسی‌ها را به افراد می‌دهد و به این ترتیب امنیت بیشتری فراهم می‌شود.

تفکیک زباله‌های خشک از مبدا به‌صورت آنلاین
حفاظت از محیط‌زیست یک شهر، از جلوه‌های موفقیت هوشمندسازی شهر است و ارائه خدمتی آنلاین در این زمینه می‌تواند بسیاری از مشکلات ناشی از آلودگی زباله‌ها را از بین ببرد. این خدمت آنلاین، همه زباله‌های قابل بازیافت و غیرقابل بازیافت و حتی باتری‌ها و قطعات الکترونیک را جمع‌آوری می‌کند. در این سیستم کاربر محل خود را روی نقشه نرم‌افزار همراه ثبت می‌کند و از طرف این سرویس برای انتقال زباله مراجعه می‌شود. هدایت‌کنندگان این سرویس آنلاین روی تاثیر جمع‌آوری زباله‌ها از مبدا و به صورت پاک تاکید دارند. اگر زباله‌های خشک در مبدا به‌درستی از زباله‌های تر تفکیک نشوند آلودگی محیط زیست و خطراتی برای سلامت انسان به همراه دارند. سرویس‌های آنلاین اینچنینی به کاربر اجازه می‌دهند تا زباله‌ها را بدون دغدغه انتقال در مبدا تفکیک کنند و بعد از رساندن این زباله‌ها به انبار، بار دیگر انواع زباله‌ها تفکیک می‌شوند.
در حال حاضر سرویس‌های آنلاین تفکیک زباله در مناطق مختلف شهر تهران راه‌اندازی شده‌اند و با همکاری مردم برای تفکیک زباله‌ها از مبدا می‌توان به گسترش ارائه چنین خدماتی کمک کرد.

هوشمندسازی برای بالا بردن امنیت شهروندان و کاهش هزینه‌ها
امروز شرکت‌های دانش بنیان فعال در زمینه هوشمندسازی به‌دنبال حل مسائل شهری هستند و سعی می‌کنند پاسخ مسائل شهری را با تکیه بر فناوری‌های هوش مصنوعی و اینترنت اشیا مدیریت کنند. بر این اساس یکی از شرکت‌های دانش بنیان فعال در زمینه هوشمندسازی (نانوویژن)، با مدیریت داده‌ها و هوشمندسازی سیستم‌ها راه‌حل‌هایی برای مسائل مختلف با هدف دستیابی به شهری هوشمندتر پیدا می‌کند. طراحی سیستم هوشمند مخزن اسناد تهران و مشهد، موزه شهدا، سیستم کاهش هزینه مصرف انرژی، سیستم هوشمند بیمارستان و سیستم آبیاری هوشمند از دیگر سیستم‌های طراحی شده برای افزایش امنیت شهروندان و کاهش خطا در بخش‌های مختلف یک شهر هوشمند است. به‌عنوان مثال در بیمارستان‌ها با هوشمندسازی انبار دارویی بیمارستان، مدیریت داده‌های بیماران و کنترل رسیدن دارو به بیمار در زمان مناسب، امکان بروز خطا کاهش پیدا می‌کند. در مورد بحث‌های ایمنی و امنیتی نیز هوشمندسازی می‌تواند ثمربخش باشد. هوشمندسازی حتی در استفاده از صفحات مجازی داده‌ها نیز موثر است و همان‌طور که برای حفظ امنیت این داده‌ها می‌توان به بانک اعتماد کرد، به داده‌هایی که در این سیستم وارد می‌شود نیز می‌توان اعتماد داشت.

سیستم آبیاری هوشمند
آبیاری فضاهای سبز و پارک‌ها یکی از خدمات شهری است که با هوشمند شدن علاوه بر بهینه‌سازی و تسریع فرآیند، موجب صرفه‌جویی در مصرف آب نیز می‌شود. آبیاری هوشمند شامل اتوماسیون فرآیند آبیاری از منبع آب تا سطح هر نوع گیاه است. اما کسب‌وکاری نوپا به تازگی اقدام به فعالیت در زمینه هوشمندسازی فرآیند آبیاری کرده است و آبیاری تنظیم‌شده روش ابداعی این کسب‌وکار است که می‌تواند به بحران آب کمک کند. در این روش با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و منطق فازی می‌توان تا ۳۰ درصد در مصرف آب صرفه‌جویی کرد. در این روش پارامترهای مختلف مثل سن گیاه، نژاد گیاه و داده‌های اقلیمی و هواشناسی به سامانه داده می‌شود و سیستم به صورت هوشمند در مورد شرایط آبیاری تصمیم می‌گیرد و به این ترتیب میزان آب کافی و نه بیش از حد مورد نیاز به گیاه رسانده می‌شود. در ادامه هم می‌توان روی این داده‌ها، داده‌کاوی انجام داد و اطلاعات کامل‌تر به دست آورد. این سامانه در محیط‌های بزرگ یا صنعتی قابل اجراست و برای مثال اکنون در آستان قدس رضوی نصب شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

حمل‌ونقل سریع، هوشمند و سلامت

حمل‌ونقل عمومی گاهی با وجود ارائه خدمات باکیفیت به شهروندان، در همه مناطق به آسانی قابل دسترس نیست و نیاز به وسیله‌ای دیگر برای رسیدن به وسایل حمل‌ونقل عمومی وجود دارد. از آنجا که گاهی پیاده‌روی تا ایستگاه مترو یا اتوبوس از نظر زمانی به صرف نخواهد بود، استفاده از وسایل کمکی منطقی به نظر می‌رسد. پلتفرم آنلاین اجاره اسکوتر برقی به این شکل در شهر قابل استفاده خواهد بود که کاربر نرم‌افزار مرتبط با این سیستم را روی گوشی تلفن همراه خود باز و اسکوترهای اطراف خود را پیدا می‌کند. با انتخاب نزدیک‌ترین اسکوتر و شروع سفر، قفل اسکوتر باز و امکان استفاده از آن فراهم می‌شود و کاربر می‌تواند از آن استفاده کند. بعد از پایان استفاده از اسکوتر نیز با زدن گزینه پایان سفر، اسکوتر دوباره قفل می‌شود و می‌توان آن را رها کرد. این اسکوتر برقی با یک بار شارژ تا ۳۰ کیلومتر مسافت را می‌پیماید و سرعت آن حدود ۲۰ کیلومتر در ساعت است. اسکوتر می‌تواند وسیله حمل‌ونقل مناسبی برای مسافت‌های کوتاه درون شهری باشد و بهترین استفاده این وسیله طی مسافت‌هایی برای رسیدن به ایستگاه‌های وسایل حمل‌ونقل عمومی مثل مترو و اتوبوس است. واقعیت این است که در شهری مثل تهران با وجود داشتن سیستم حمل‌ونقل عمومی مناسب، در بسیاری از مناطق دسترسی به ایستگاه‌ها سخت است و این اسکوتر می‌تواند راه حل خوبی برای حل این مساله باشد. این مناطق نیز با همکاری شهرداری‌ها انتخاب شده است و در فضاهای وسیع مثل مراکز خرید بزرگ و دانشگاه‌ها نیز قابل استفاده است.

سپیده شعرباف

جام‌جم