بورس‌بازی روی موج فناوری

وقتی از فناوری صحبت می‌کنیم درباره گجت‌ها و ابزارهای مصرفی حرف می‌زنیم یا چیزی دیگر؟ برداشت ما از فناوری چیست؟ وقتی از هوش تجاری و یادگیری ماشین و الگوریتم‌ها صحبت می‌کنیم دقیقا درباره چه حرف می‌زنیم؟ وقتی این دو مفهوم ظاهرا جدا به هم می‌رسند از ترکیب آنها چه به دست می‌آید؟ پاسخ این پرسش‌ها را نمی‌دانیم، ولی همه ما می‌خواهیم پولدار شویم؛ آن هم سریع و بدون فوت وقت.

جای خالی سیستم‌های آموزشی

در سال‌های گذشته سیستم آموزشی در مدرسه و دانشگاه ایران در برابر مفهوم سرمایه‌گذاری به‌طور کامل الکن بوده است. فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ما چیز زیادی از سرمایه‌گذاری نمی‌دانند. از نظر بسیاری از ما سرمایه‌گذاران آدم‌های پولداری هستند که با پولشان سکه، ارز، طلا یا خانه می‌خرند. ممکن است پولشان را بیندازند توی کار و منظورمان هم معمولا بسازبفروش یا مشابه آن است. در ایران مردم با مفهوم بورس آشنایی چندانی ندارند.

در برخی کشورهای توسعه یافته بیش از 90 درصد مردم سهامدار شرکت‌های بورسی هستند و این در حالی است که در ایران حدود 10 و نیم میلیون کد بورسی وجود دارد. باتوجه به این‌که برخی افراد از چند کد بورسی استفاده می‌کنند، احتمالا کمتر از 10 درصد مردم ایران با بورس آشنایی دارند. از این 10 درصد هم تعداد کمتری مبانی بورس و سرمایه‌گذاری را می‌دانند. این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته دنیا، سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی و غیرمالی جزو بدیهیاتی است که افراد باید بدانند. در ایران بسیاری از مردم تصور می‌کنند، آنهایی که دور‌و‌بر بورس می‌چرخند آدم‌های عجیب‌وغریبی هستند. گاهی هم برخی از مردم می‌شنوند که عده‌ای در بورس سودهای نجومی به دست آورده‌اند و بدون دانش وارد این بازار می‌شوند و معمولا بیشتر آنها بخشی از سرمایه خود را از دست می‌دهند و بعد از آن به همه درباره بورس بد می‌گویند. مانند مارگزیده‌ای می‌شوند که از ریسمان سیاه و سپید هم می‌ترسند.

درحالی‌که بورس در ایران شفاف‌ترین بازار موجود است و با همه ایرادهایی که دارد، مبتنی بر اصول و قواعد روشن و شفاف است. البته به بورس ایران از نظر فنی نقدهایی وارد است، منتها تحلیلگر و کارشناسی در ایران نیست که بگوید بورس ایران شفاف نیست یا ایرادهای اساسی دارد.

کپسول‌های بی‌محتوای اینستاگرامی

حالا که سیستم‌های آموزشی رسمی چیزی درباره بورس و سرمایه‌گذاری نمی‌گویند، چه باید کرد؟ نکته جالب اینجاست که در نبود آموزش‌های رسمی، اینفلوئنسرهای اینستاگرامی جای خالی سیستم‌های آموزشی را پر کرده‌اند. بسیاری از این افراد که فاقد درک سیستمی و البته حداقل آموزش‌های تئوری لازم هستند و اتکایشان به برخی معامله‌های موفقی است که انجام داده‌اند، اکنون در نقش مربی و مدرس سرمایه‌گذاری ظاهر و از بخت بد، مردمی که کوچک‌ترین آگاهی در این زمینه ندارند، دنباله‌رو این افراد شده‌اند. بورس و سرمایه‌گذاری با وجود ظاهر پیچیده‌اش نسبتا ساده با قوانین شفاف و مشخص است. بااین‌حال یاد گرفتن سرمایه‌گذاری احتیاج به زمان گذاشتن دارد و وقتی کسی می‌خواهد از طریق کپسول‌های اینستاگرامی شما را به‌سرعت پولدار کند، احتمالا در مسیر پولدار‌کردن خودش است!

کاربرد فناوری در سرمایه‌گذاری

ولث یعنی ثروت. ولث‌تک یعنی کاربرد فناوری در سرمایه‌گذاری و ثروت و به‌طور خاص بازارهای بورس.

فناوری در سال‌های اخیر به کمک بسیاری از کسانی آمده که از آموزش‌های رسمی و اصولی درباره بورس و سرمایه‌گذاری برخوردار نبوده‌اند.

با یک جست‌وجوی ساده می‌توان به فیلم‌های آموزشی مفصل و اصولی درباره بورس و سرمایه‌گذاری دست یافت. کتاب‌های زیادی هم در این زمینه نوشته‌شده که با جست‌وجویی ساده می‌توان برخی از بهترین‌های آنها را به زبان فارسی پیدا کرد. نکته جالب اینجاست که فناوری به کمک آمده است.

تا همین ده سال پیش سرمایه‌گذاری در بورس یعنی داشتن پول و وقت زیاد، چون کارگزاری‌ها برای پول‌های کوچک کار نمی‌کنند و کسی هم که می‌خواست سهام بخرد باید تا مرکز کارگزاری‌ها یعنی خیابان حافظ می‌رفت. اگر کسی می‌خواست زودتر در جریان خبرها قرار بگیرد، باید به تالار اصلی بورس در خیابان حافظ می‌رفت.

همین الان هم بسیاری از قدیمی‌ها را می‌شود آنجا پیدا کرد، ولی با گسترش اینترنت و ابزارهای دسترسی، کمتر کسی است که تا تالار برود یا برای خریدن کوچک‌ترین سهم خود را به محل کارگزاری‌ها برساند. اکنون حتی برای گرفتن کد بورسی هم نیازی نیست تا محل کارگزاری برویم.

این را مقایسه کنید با وضعیت فعلی سیستم بانکی که برای کوچک‌ترین کاری گاهی مجبور می‌شویم تا شعبه برویم. با راه‌اندازی سامانه سجام تا پایان سال بسیاری از فعالیت‌های مربوط به KYC یا تشخیص هویت هم از طریق این سامانه انجام می‌شود. «ولث‌تک» در ایران به‌زودی جریان‌های سرمایه‌گذاری را تغییر خواهد داد.

این تازه ابتدای راه است. حالا فناوری‌های پیشرفته‌تری مانند یادگیری ماشین و هوش تجاری به کمک انسان آمده است.

منطق این است که رفتارهای انسان‌ها در همه بخش‌ها از الگوهای ثابت و مشخصی پیروی می‌کند و بخش پیچیده ماجرا یافتن آن الگوهاست. الگوها که یافته شود بقیه ماجرا ساده است. الگوها به افراد می‌گویند که بهترین زمان برای سرمایه‌گذاری چه وقت است. ابتدایی‌ترین سوال در سرمایه‌گذاری هم همین است که چه هنگام باید وارد و خارج شد. ماشین قرار است در این ماجرا به کمک ما بیاید. در حال حاضر در غرب کسب‌وکارهای استارت‌آپی زیادی در این زمینه شکل گرفته‌اند و در ایران هم کسب‌وکارهایی در این عرصه‌ها شروع به فعالیت کرده‌اند.

بزرگ‌ترین چالش آشنا نبودن مردم و حتی مدیران دولتی با بورس و از آن طرف ناآشنا‌بودن فعالان بورس با فناوری است. به نظر می‌رسد در سال‌های آتی شاهد تغییرات زیادی در این حوزه خواهیم بود.

رضا قربانی – روزنامه نگار فناوری