افتان و خیزان روی شعر

اینان به‌واسطه دوری از مرکز زبان و تمایل به اظهار قدرت در بیان مفاهیم و نکات دقیق و حس نوجویی و تفنن دوستی و به سبب تأثیر زبان و فرهنگ هندی و دیگر عوامل محیط، سبکی به وجود آوردند که سبک هندی نامیده می‌شود. این سبک تقریباً از قرن نهم تا سیزدهم هجری ادامه داشته است. ساختمان شعر در سبک هندی چارچوب محکمی نیست، شاید فکر کنید این موضوع برای شعرهای سروده شده به این سبک عیب محسوب شود، اما به‌هیچ‌وجه این‌طور نیست. شیوه شاعران این سبک افتان‌و‌خیزان حرکت کردن روی خط شعر است و همین هم موجب جذابیت این سبک شده و به سرایندگان نگاه و خط فکری و هنری متفاوتی بخشیده است. از این رو سبک هندی در شعر فارسی جایگاه والایی دارد، جایگاهی که رهبر معظم انقلاب هم تا کنون به آن اشاره کرده و ابیاتی از شاعران این سبک از جمله بیدل دهلوی را مورد توجه قرار داده‌اند. در ادامه بزرگان این سبک را با هم مرور می‌کنیم:

کلیم کاشانی

ابوطالب کلیم همدانی یا ابوطالب کلیم کاشانی از شاعران قرن یازدهم هجری و یکی از بزرگ‌ترین شعرای مشهور زمان خود بود. شهرت کلیم بیشتر به خاطر غزلیات اوست. ابداع معانی و خیال‌های رنگین به غزل کلیم لطف ویژه‌ای بخشیده‌است. ضرب‌المثل‌ها و الفاظ محاوره که زبان غزل این دوره را به افق خیال عامّه نزدیک کرده، در سخن او برجستگی زیادی یافته‌است.

بیدل دهلوی

ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بن عبدالخالق ارلاس، متخلص به بیدل و شناخته شده با نام بیدل دهلوی، شاعر پارسی‌سرای سبک هندی در قرن یازدهم است. در آثار بیدل، افکار عرفانی با مضامین پیچیده، استعارات، و کنایات به‌هم آمیخته و خیال‌پردازی و ابداع مضامین تازه با دقت و موشکافی زیادی همراه شده‌است. او در در نظم و نثر سبکی خاص دارد و از بهترین نمونه‌های سبک هندی به‌شمار می‌آید. بیدل روز پنجشنبه چهارم صفر در دهلی درگذشت.

نظیری نیشابوری

محمدحسین نظیری نیشابوری از شاعران مؤلف و صاحب سبک شعر فارسی است که در قرن یازدهم به دنیا آمده است. او بر جریانات شعری معاصر و بعد از خود تأثیری عمیق نهاد. شگرد انحصاری نظیری در غزل، ارائه تصویری مفاهیم انتزاعی و مخصوصاً عواطف و احساسات بشری است.