نقش تخمدان تنبل در باروری

یک دوم ناباروری‌‌ها مربوط به خانم‌هاست. خانمی که قصد بارداری دارد، باید بتواند تخمک‌گذاری مناسب داشته باشد. یکی از دلایل موثر در ناباروری، تنبلی تخمدان است. شب زنده‌داری و اینترنت‌گردی تا ساعت چهار صبح، در کنار تغذیه ناسالم و استرس و فشار روانی می‌تواند در وضعیت و اختلال عملکرد تخمدان‌ها تاثیرگذار باشد. سبک زندگی حتی بر دوره عادت ماهانه دختران اثر می‌گذارد و با بهبود شرایط زندگی، این مشکلات حل می‌شود.

متخصصان خطاب به مادران و دختران تأکید دارند، مراقبت‌های لازم برای بارداری سالم و طبیعی باید از زمان بلوغ دختران و شروع عادت ماهانه باشد و مراقبت در این دوران بسیار مهم است.

دکتر نیلا طبسی،‌ متخصص زنان و زایمان به جام‌جم می‌گوید، یکی از دلایل افزایش مراجعات دخترخانم‌های جوان و متاهل بر اثر ابتلا به تنبلی تخمدان، بی‌توجهی به مراقبت‌های دوران نوجوانی است.

راه تشخیص تنبلی تخمدان

بسیار هراسان و ناراحت است. اظهارات سونوگرافیست درباره کیست‌هایی که دارد، او را ترسانده و نگران ابتلا به تنبلی تخمدان است. برخی سونوگرافیست‌ها با تشخیص یکجانبه وناصحیح خود، بیماران را دچار استرس و نگرانی می‌کنند در صورتی که به گفته متخصصان، تنبلی تخمدان مانند هر بیماری دیگر، تنها از طریق سونوگرافی قابل تشخیص و تائید نیست.

تنبلی تخمدان، یک واژه عام و درباره نحوه عملکرد تخمدان است. زمانی که فرد با عادت ماهانه نامرتب و با فاصله زمانی نامنظم و بسیار متغیر مواجه است، به تنبلی تخمدان مبتلاست. دوره‌های ماهانه این افراد، از قاعده خاصی پیروی نمی‌کند. به عنوان مثال، افرادی هستند که سالی دو یا سه بار عادت ماهانه می‌شوند.

در کنار عامل مذکور به عنوان شرط اصلی، در صورت میزان بالای هورمون‌ مردانه و وجود کیست‌های متعدد و فراوان در تخمدان، کم‌کاری یا پرکاری تیروئید و اختلال در هورمون پرولاکتین، تشخیص تنبلی تخمدان اعلام می‌شود.

نحوه و میزان مصرف مولکول‌های قند در سلول‌های تخمدان بر عملکرد مناسب یا نامناسب تخمدان‌ها نقش دارد. اختلالات هورمونی باعث می‌شود، تخمک در مرحله تخمگذاری، نتواند کار خود را انجام دهد.

ساعت زیستی خود را بیابید

درباره منظم یا نامنظم بودن دوران قاعدگی، تعریف درست و مشخصی در ذهن اغلب زنان وجود ندارد. این نظم بر اساس ساعت بیولوژیک بدن هر خانمی متفاوت است. ممکن است ساعت زیستی خانمی طوری تنظیم شده باشد که هر سه ماه یک‌بار تخمک‌گذاری کند و فرد دیگری هر شش ماه یک‌بار این فرآیند را تجربه کند.

خانمی که فاصله روزهای اول به اول عادت ماهانه‌اش 50 روز باشد و این تاریخ به اضافه یا منفی یک هفته تا ده روز جلو یا عقب بیفتد، این فرآیند از نظر علمی مرتب تلقی می‌شود در صورتی که اغلب خانم‌ها فکر می‌کنند، اگر سر 28 یا 30 روز عادت ماهانه نشوند، با سیکل نامنظمی مواجه هستند.

برای تشخیص منظم یا نامنظم بودن روزهای اول عادت ماهانه، توصیه می‌شود، تاریخ سه دوره عادت ماهانه در یک دوره زمانی شش ماهه یادداشت شود. میانگین زمانی به دست خواهد آمد که ساعت زیستی هر فرد مشخص می‌شود.

ضرورت درمان تنبلی تخمدان

بعد از تشخیص عامل ابتلای فرد به تنبلی تخمدان، درمان دارویی برای منظم نگه داشتن فعالیت هورمون آغاز می‌شود. نکته بسیار مهم و حائز اهمیت در فرآیند درمان، متعادل نگه داشتن میزان هورمون استروژن است.

افزایش این هورمون در خانم‌هایی که چرخه عادت ماهانه در آنها به جای 12 چرخه، دو یا پنج بار در سال است، در یک دوره زمانی 10 ساله می‌تواند باعث بروز عوارض ناخوشایند همچون اختلال عملکرد، خونریزی نامرتب و افزایش ریسک سرطان شود.به همین دلیل پایین و متعادل نگه داشتن هورمون استروژن در خانم‌های مبتلا به تنبلی تخمدان بسیار حائز اهمیت است.

مواقعی که خانم متأهلی تمایل به بارداری ندارد و به تنبلی تخمدان مبتلاست، به منظور مرتب نگه داشتن فرآیند عملکرد هورمون‌ها، قرص‌های پیشگیری از بارداری تحت نظر پزشک باید استفاده شود.

یکی از داروهای بسیار موثر در درمان تنبلی تخمدان مطابق با شرایط هر فرد، قرص دیابت است.این دارو، سیستم مصرف قند را در سلول‌های تخمدان بهبود می‌بخشد و باعث مرتب‌شدن دوره قاعدگی می‌شود.

تنبلی تخمدان درمان قطعی ندارد و درمان باید تا زمان تولد اولین فرزند ادامه یابد. این احتمال وجود دارد که قطع موقت هورمون‌های زنانه در اثر بارداری، باعث شود، روند فعالیت آن در دوران بعد از بارداری نسبت به گذشته تغییر کند.

تاثیر چاقی بر تنبلی تخمدان

عوامل مختلفی همچون گرم و سرد شدن ناشی از تغییرات فصل، تغییرات محیطی ناشی از سفر یا مهاجرت، تغییر عادات غذایی، کاهش یا افزایش وزن، حتی در بعضی مواقع تغییر نوع ادویه غذا باعث بروز تغییر در زمان عادت ماهانه می‌شود که این تغییرات، در زمان اطمینان 10-7 روز خود را نشان می‌دهد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد، 50 درصد افرادی که تنبلی تخمدان دارند، چاق هستند. اغلب خانم‌ها بعد از ازدواج بر اثر خانه نشینی، دچار چاقی تنه‌ای می‌شوند و همین مساله بر فعالیت تخمدان‌ها تاثیر می‌گذارد.

در فرآیند درمان به این خانم‌ها توصیه می‌کنیم، 2 تا 5 درصد وزن خود را کم کنند. به خانم‌های متاهلی که تنبلی تخمدان دارند، توصیه می‌کنیم درباره زمان بارداری خود هر چه زودتر تصمیم بگیرند، چرا که در 55-50 درصد موارد، ممکن است است این افراد در سال اول باردار نشوند و بارداری به سال دوم بکشد.

بهترین زمان تشخیص تنبلی تخمدان

بسیار مهم است که زمان شروع هر چرخه عادت ماهانه ثبت شود. هر خانم،‌ تقریبا سه سال بعد از اولین زمان عادت ماهانه خود یعنی تا 16 سالگی فرصت دارد، چرخه فعالیت هورمون‌هایش تنظیم شود.

بعد از این زمان، وضعیت و عملکرد تخمدان‌ها بررسی می‌شود و در صورت ابتلای فرد به تنبلی تخمدان، درمان از همان موقع باید آغاز شود.

نشانه‌های تنبلی تخمدان

سر:

شوره سر و افسردگی

بروز تاسی با الگوی مردانه

صورت:

رشد بیش از اندازه موی صورت

رشد موهایی با ضخامت بیشتر

بروز ویژگی‌های مردانه

پوست:

بروز لکه‌های تیره رنگ

بروز آکنه‌های کیستیک

ناحیه شکم:

افزایش وزن

لگن:

ضخیم شدن دیواره رحم

تخمدان پلی کیستیک

(در سونوگرافی از تخمدان‌ها کیست‌های بسیار شناسایی می‌شود که می‌تواند دردهایی در ناحیه لگن ایجاد کند.)

عادت ماهانه نامنظم

ناباروری

سهیلا فلاحی

دانش و سلامت